сущ.
идея, санаа

ж. 1. (понятие, представление, главная мысль чего-л.) идея; бороться за передовые идеи бастаан иһэр идея иһин охсус; идея романа роман идеята; 2. (мысль, намерение) санаа; им пришла идея пойти в театр кинилэргэ театрга барар санаа киирдэ.

аат.
1. Киһи олоҕу көрүүтүн сүрүн бириинсибэ өйүгэрсанаатыгар көстөр өйдөбүлэ уонна онно кини сыһыана. ☉ Идея (форма постижения в мысли явлений действительности)
Гуманизм идеятын, бөлүһүөпүйэтин кытта нуучча норуота бу күн сиригэр төрүт бииргэ төрөөбүт курдук. Суорун Омоллоон
Марксизмленинизм идеяларын тарҕаппыттара. ОГГ ТЛ-8
2. Туох эмэ ис хоһоонун биэрэр сүрүн санаа. ☉ Идея (основная мысль, определяющая содержание чего-л.)
Оччоҕо ырыабыт иитэ-саҕата суох буолан хаалар, сүрүн идеята суох, суолтата суох, аналлаах сүрүн наадата суох буолан хаалар. П. Ойуунускай
Туох ханнык иннинэ, ыҥырыы сүрүн идеята оробуочайдар ортолоругар киэҥник сырдатылынна. «Кыым»
3. Санаа, өй уган биэрии; былаан. ☉ Идея (мысль, замысел, план)
[Булат:] Мэндэ биһиэхэ үчүгэй сюрприһы бэлэмнээбит. [Мэндэ:] Оксана идеята. И. Гоголев
Эн эппит идеяларыҥ, онтон да атыттар миэхэ эмиэ оруобуна үс сыллааҕыта, саҥа үлэлээн истэхпинэ кэлбиттэрэ. Н. Лугинов
Табаарыс Кылбановскай биир эмэ оригинальнай идеяны дуу, методиканы дуу эппитин биһиги билбэппит. В. Яковлев
Кини Дьөгүөссэ идеятыгар хайыы-үйэ сайдыы суолун хараҕынан көрөргө, кулгааҕынан истэргэ, этинэн-хаанынан билэргэ дылы буолбута. «ХС»