I
иит диэнтэн дьаһ
туһ. Ол ииттэрэр сүөһүтүн айаҕын эмиэ бэйэтэ билэринэн, таптыырынан биэрэр. Саха фольк. Өллөххүнэ, дьоҥҥун миэхэ ииттэрээри гынаҕын дуо? Амма Аччыгыйа
Байбаллаах Марба аҕаларыгар, Талкы оҕонньорго, оҕолорун Чыычааҕы, икки ынахтарын, биир тарбыйахтарын ииттэрэ аҕалан биэрдилэр. Күндэ
II
иит диэнтэн дьаһ. туһ. Сааҕын Бүөтүргэ ииттэр. Аккумуляторгын ииттэрииһигин

I
туохт.
1. Улаатыннар, өйүнсанаатын туттар, киһи оҥор (көрөн-харайан, үөрэтэн-такайан, сөптөөх майгыны-сигилини, тутта сылдьыыны иҥэрэн). ☉ Вырастить, воспитать кого-л. (систематически прививая определенные навыки, правила поведения)
Ийэм, аҕам эрэйдээхтэр, аны санаатахха, көҥүллүк, үчүгэйдик да ииппиттэр эбит. А. Софронов
Ийэтин оннугар мин ийэ буолуом, бүөбэйдээн, иитэн, көрөн-харайан улаатыннарыам. Болот Боотур
Эльвираны эмээхсин бэйэтэ билэринэн көрөн-дьаһайан бэйэтэ этэринии «такайан» ииппитэ. Л. Попов
Үчүгэй киһи буолаарай диэн, оҕону иитэр куолу. В. Гаврильева
2. Бэйэҥ холобургунан, үлэҕинэн-хамнаскынан атын киһиэхэ сабыдыаллаан, кимиэхэ эмэ оннук быһыыны-майгыны олоҕурт. ☉ Своим поведением, личным примером воздействовать на кого-л., оказать влияние
Поляков хаһан да ситиһиллибитинэн уоскуйбат өйгө-санааҕа, автобазаҕа үлэтин иһин эппиэтинэстээх буолууга хас биирдии үлэһити иитэргэ кыһаллар. Софр. Данилов
Саамай кутталлааҕа баар, кинилэр [куһаҕан иитиилээх оҕолор] бэйэлэрин курдуктары «иитэн», кэннилэригэр хаалларан иһэллэр. Н. Лугинов
Уйбаан удаарынньыгы хайгыыр. Оҕолоргутун кини биримиэринэн иитиҥ диир. Дьүөгэ Ааныстыырап
△ Кимиэхэ эмэ тугу эмэ иҥэр, ылыннар, олохсут. ☉ Прививать, внушать кому-л. что-л. Эрдээх воляны, модун тулууру Киниэхэ …… ииппитэ. Күннүк Уурастыырап
Общественнай үлэ киһи өйүн-санаатын политическай тыыҥҥа иитэр. М. Доҕордуурап
Айылҕа аһаҕас кинигэтэ диэн искусство: кини киһиэхэ кэрэни таптыыр чувствоны иитэр. И. Данилов
3. Аһатан-сиэтэн олор, аһынан хааччый. ☉ Содержать кого-л.; кормить кого-л.
Булчут буоланнар чугас эргиннээҕи ыалларын барытын бултарынан иитэн олорор дьон. А. Софронов
Ийэм, мичик гынаат, ытыспын ылан сыллаан баран: «Оҕом ытыһа эттээх, үлэлээн миигин иитиэҕэ», - диэхтиирэ. Амма Аччыгыйа
Оҕонньор солуурчаҕын арбыы олорбут: «Бу солуурчах миигин ииппит иһит». Суорун Омоллоон
4. Дьиэ сүөһүтүн, көтөрүн, иитиэх кыылы аһатан-сиэтэн көр-харай, улаатыннар, үөскэт. ☉ Разводить, содержать (домашних животных, нек-рых пушных зверей, птиц)
Төрүүр оҕоҥ уйаланнын, иитэр сүөһүҥ күрүөлэннин! (алгыс.). Бу кыс үөһэ тарбыйахтаах ынахта иитэн таһаар. Кыанан иитиэ суох буоллаххына, ырбаахыга саараныма. Күндэ
Килиэккэҕэ түүлээх кыыллары: кырымахтаах хара саһылы, нуорканы, күөх кырсаны иитэллэр. КИиКСА
ср. тюрк. игид 'ухаживать'
II
туохт.
1. Ботуруону, снаряды эстэр сэпкэ ук (ытарга бэлэмнээн). ☉ Зарядить (вложить патрон, заряд, снаряд во что-л.)
Пугаһын саҥа буулдьанан иитэн кээстэ. Суорун Омоллоон
Бинтиэпкэбин мааҕын тайаҕы өлөрөн баран, үөрүүбэр буолан, умнан ииппэтэхпин. Т. Сметанин
Бэстилиэтин ииттэ. Н. Габышев
«Түргэнник аты салайыҥ!» - диэт, Николай бүлүмүөтү ииппитинэн барда. А. Сыромятникова
2. Буорахтаан, доруобунньуктаан, быыстаан, эстэр гына оҥор, эстэргэ бэлэм гын (ботуруон, саа туһунан). ☉ Зарядить (подготовить к стрельбе патрон, ружье)
«Эн, Бүөтүр, уус киһи үһүгүн. Биһиэхэ ытыллыбыт ботуруон гиилсэтин суолуннаран, үчүгэйдик иитэн биэриэҥ этэ дуо?» - саха тойон ыйытта. Эрилик Эристиин
Ньылаарыс икки тыһыынча кэриҥэ бэрдээҥки ботуруонун ииппититтэн биир да буулдьата киһини өлөрбөтөх. Эрчимэн. Сорохтор сааны буораҕынан иитэн халлааҥҥа ытыалаан битиргэтэллэр. И. Бочкарев
3. Төлө баран ыга баттыыр, эстэр, хам тутар гына оҥор (бултуур сэп туһунан). ☉ Настораживать (звероловное приспособление), ставить (капкан, петлю)
Былыр Лоһуор Өндүрэй куобахха ииппит туһаҕар кэрэмэс саһыл киирэн биэртэ. Амма Аччыгыйа
Кини туһах, сохсо иитэн хабдьынан уонна куобаҕынан аһаан олорбута. Эвен фольк. Миичээн капкааны чэҥкээйилээн иитэргэ үөрэннэ. А. Кривошапкин (тылб.)
4. калька. Элэктэриичэскэй эниэргийэтэ биэр (хол., өкүмүлээтэргэ, батарыайаҕа). ☉ Зарядить, подзарядить (напр., аккумулятор, батарейку)
Бу массыына өкүмүлээтэрин ииттэххэ сатаныыһы. Араадьыйаҥ батарыайатын иитэн биэр.  Радист Черемных биһикки араадьыйабытын иитэн баран салгын устун күүлэйдиибит, эҥин араас арааһынай ыстаансыйалар биһиэннэрэ да, ньиэмэс да киэннэрэ түбэһэллэр. Т. Сметанин
III
туохт.
1. Аһытыылаан көөнньөрө туруор (сүнньүнэн кымыһы этиллэр). ☉ Заквасить (кумыс). Ыһыахха бэлэмнээн кымыс ииппиттэр
2. Отун, умат, күөдьүт (уот, түптэ туһунан). ☉ Разжигать, разводить (костер, огонь)
Айах тутарга анаан Аччыгый аҕай Аал уоту ииттилэр. Өксөкүлээх Өлөксөй
Тиэргэннэргэ түптэ иитэн, Торҕо буруо унаарыйда. Күннүк Уурастыырап
Оол, күөл кытыытыгар, өлөҥ саҕатыгар туспа кутаата иитиҥ. Болот Боотур
3. көсп. Сыыйа ыанньытан мус, үөскэт, искэр буһара, көөнньөрө сырыт (хол., санааны, өһү). ☉ Вынашивать, пестовать (напр., идею, мысль)
Тылгын тууһуу мускуйаҕын, Эрийэҕин, иэҕэҕин, Иэмэх курдук тутан-хабан, Имитэҕин, иитэҕин. С. Данилов
Айбыт аҕатыгар миэхэ Өһү-сааһы иитэ сылдьыбыта! И. Гоголев. «Истэригэр тугу иитэ сылдьалларын туох билиэй?» А. Бэрияк
Ойууланар сабыытыйаттан ааҕааччы туох да үтүөнү күүппэтин, айылҕа да кини да иккиэн бэйэ-бэйэлэригэр маарынныыр буолуохтарын туһунан санааны эрдэттэн иитэр. ФЕВ УТУ

I 1) воспитывать, растить; оҕону иит = воспитывать ребёнка; 2) разводить, держать (домашних животных, нек-рых пушных зверей, птиц); сүөһүнү иит = разводить скот.
II 1) заряжать (огнестрельное оружие); сааны иит = зарядить ружьё; 2) настораживать пасть (звероловное приспособление); ставить петли; куобах ороҕор туһах иит = ставить петли на заячьей тропе.

I побуд. от иит = I.
II побуд. от иит = II.

v. to bring up, sustain, nourish, rear; to support, maintain; иитиэх, ииттийэх a. adopted; domesticated