Якутские буквы:

Якутский → Русский

иринньэх

болезненный, слабый, хилый, тщедушный; иринньэх оҕо болезненный ребёнок.

Якутский → Якутский

иринньэх

  1. даҕ.
  2. Ыарытыган, мөлтөх доруобуйалаах. Болезненный, слабый, хилый, тщедушный
    Кыыс кыра эрдэҕинэ иринньэх этэ. Н. Якутскай
    Кытаанах үлэни кыайбата биллэн турар. Кини оҕо эрдэҕиттэн иринньэх. С. Ефремов
    Аҕалара иринньэх, одуруун быһа сиэбит оҕолорун кытта бэйэтэ эрэ олорор. А. Федоров. Төрүөҕүттэн иринньэх эрэйдээх этэ. «ХС»
  3. Ситэ-хото илик, ньулдьаҕай. Неокрепший, слабый
    Иринньэх бэйэбитин ииттигит, ньулдьаҕай бэйэбитин туругуртугут, оҕо бэйэбитин улаатыннардыгыт... Ньургун Боотур
    Кулуттойот саарыстыбатыгар төрүөммүн, итэҕэс өйдөөх иринньэх бөлүһүөк буоллаҕым, онон билэрим аҕыйах, көрөрүм элбэх буоллаҕа... П. Ойуунускай
    Хайа, баара-суоҕа үйэ биэстэн биирдэрэ эрэ - сүүрбэ сыл, иринньэх оҕо саҥардыы ситэн, киһи буолуон саҥа санаан эрэр кэмэ эрэ буолла буолбаат? Суорун Омоллоон
    Мин остуолу охсортон куттанар Иринньэх сааһым ааспыта. И. Гоголев
  4. аат суолт.
  5. Ыарытыган, мөлтөх доруобуйалаах оҕо (киһи). Болезненный ребенок, человек
    Кэнэҕэски кэлэр ыччакка, Хойукку уһун үйэлэргэ Иринньэххэ ийэ буолар, Араҥҥа аҕа буолар Амарах санаалаахтар төрүөхтэрэ! С. Зверев
  6. Эт тута, уҥуоҕа кытаата, ситэ-хото илик оҕо. Еще неокрепший ребенок
    Тулаайаҕы туура баттаабыт, Иринньэҕи иҥнэри үктээбит, Хамначчыты хам сөрөөбүт. Саха фольк. Бу улуус аайы үөскээн олорор улуу дьаалы баайдар харах уутун хаһааммыттарын, сүрэх хаанын сүүрүктээбиттэрин халты харбатан, сыыһа туттаран илдьэ сылдьарым икки мөһөөх харчы баар, онон иринньэххин иит, ньулдьаҕайгын улаатыннар. Эрилик Эристиин
    ср. тюрк. иринчек, эринчек 'ленивый'

Еще переводы:

ыпсараахтаа

ыпсараахтаа (Якутский → Якутский)

ыпсар диэнтэн атаах. Кэрэ дьоннор [эмчиттэр] Кинилэр диэтэх Иринньэҕи эрчимирдэн, Ыарыылааҕы ылҕаан Ыпсараахтыыр эбиттэр. Н. Степанов

кулут-тойот

кулут-тойот (Якутский → Якутский)

аат. Кулуту бас билиилээх уопсастыба икки сүрүн кылаастара. Основные классы рабовладельческого общества (рабы и рабовладельцы)
Кулут-тойот саарыстыбатыгар төрөөммүн, итэҕэс өйдөөх иринньэх бөлүһүөк буоллаҕым, онон билэрим аҕы-йах, көрөрүм элбэх буоллаҕа. П. Ойуунускай

чаадай

чаадай (Якутский → Якутский)

даҕ., кэпс. Намыһах, кылгас уҥуохтаах. Маленький, низкорослый
[Сатаайка уола Сахаачча] бэйэтин чаадай уҥуоҕар сөбө суох киэҥ-куоҥ бөрө истээх сукуна сонноох. Эрилик Эристиин
Иинэҕэс иринньэҕиҥ, Чаадай ыччатыҥ …… Айыы Дьөһүөл кэлэн Хоолдьуктаах бэйэм Хоҥкуйан эрэбин, Сүһүөхтээх бэйэм Сүгүрүйэн эрэбин. «Чолбон»

эмньигирт

эмньигирт (Якутский → Якутский)

эмньигир диэнтэн дьаһ
туһ. Ииппит, эмньигирдибит Ийэ сирбит инникитин даҕаны иччилэнэ, иэйэхситтэнэ туруохтун! Далан
Дьэ бу иринньэх бэйэбитин эмньигирпит, дууһабытын туппут, төрөөбүт төрүт сирбит, иитиллибит ийэ буорбут, айах ииттэр алааспыт, Хоһооҥҥо киирэр хочобут. И. Данилов

аамыйа

аамыйа (Якутский → Якутский)

даҕ. Иринньэх уонна итэҕэс; түктэри, абааһы, чиччик (оҕо туһунан). Хилый, с врожденным дефектом и невыживающий; урод, уродливый (о ребенке)
Быһаҕас дьоллоох, түөрэккэй төлкөлөөх аамыйа, иринньэх оҕолор куттарын-сүрдэрин куду анньан биэрээччи албын Айыыһыт олоҕун кырдьаҕас ойуун обургу ырааҕынан тумнан ааста. И. Гоголев
Биир киин оройуоҥҥа Д. диэн бөһүөлэк учаастактааҕы балыыһатыгар алкоголизм ыарыыга ылларбыт дьахтартан аан дойдуга аҕыйахтык көрсүллүбүт түктэри (аамыйа) оҕо төрөөн баран сотору өлбүтэ. «Кыым»
Сорох балыгы элбэхтик сиэбит, ол эрээри бэйэлэрэ биллэрдик ыалдьыбатах дьахталлартан букатын аамыйа, төбөлөрүн мэйиитэ сайдыбатах, лабаалара куҥ буолбут чиччик оҕолор төрөөбүттэр. ППА ТЭД

аралдьыһыы

аралдьыһыы (Якутский → Якутский)

аат., тыл үөр. Дорҕооннор солбуһуулара. Чередование звуков
Саха тылын түөлбэ тылларыгар сэтии-ситии, сэлии-силии, тэрии-тирии, эҥиир-иҥиир, эринньэх-иринньэх курдуктар киэҥник тэнийбит аралдьыһыылар буолаллар. СПА СТИ
Саха тылыгар н-л (л-н) дорҕооннор аралдьыһыылара бастакы научнай грамматикаҕа ыйыллар. ВМС СДО

былыргылардыы

былыргылардыы (Якутский → Якутский)

сыһ. Былыргылар курдук, былыргылары үтүгүннэрдэххэ. Как в старину, по старинному образцу
Төрүөҕүттэн иринньэх эрэйдээх этэ. Ама быраастары киһи буруйдуо дуо?.. Оҥоһуута оннук буолаахтаатаҕа, былыргылардыы эттэххэ. В. Яковлев
Үгэс быһыытынан, үчүгэй аҕай сиэллээн-кутуруктаан былыргылардыы алгыан баҕарда да, өйүгэр төрүт туох да санаа киирбэтэ. «ХС»

сыллаһыы

сыллаһыы (Якутский → Якутский)

сыллас диэнтэн хай
аата. Туллукчаан, Туораахчаан, Куустахха, ыллахха, дьэ, ордук ымастар, Кугасчаан төбөтүн, абыраан, сыллатар. П. Ойуунускай
Биһиэхэ, сахаларга, убураһыы диэн идэ адьас суох, ол оннугар сыллаһыы баар. Н. Түгүнүүрэп
Илиибин, атахпын сыллаппыт Иринньэх уолуҥ улааттым. Оскуола боруогун булларбыт оҕуспун умнан, ырааттым. Дьуон Дьаҥылы

сэмэ

сэмэ (Якутский → Якутский)

аат. Сыыһа быһыыланыыны буруйга тардыы, хомуруйуу. Порицание, выговор, осуждение
Бу тылы сэмэ быһыытынан кыһарыйан эппэппин, сүбэ быһыытынан этэбин. П. Ойуунускай
Улуу алаастар иринньэх ыччаттара дьонноруттан күрээн кэллэхтэринэ улахан сэмэнэн тутуллан төннөллөр. Амма Аччыгыйа
Оройкуом Кокориновы улахан сэмэҕэ тардарга модьуйар. А. Фёдоров
ср. бур. зэмэ ‘вина (проступок)’, алт. дьеме ‘угроза, застращивание, брань’, кирг. жеме ‘упрёк, попрёк’

туругур

туругур (Якутский → Якутский)

туохт.
1. үрд. Кимиэхэ, туохха эмэ үтүөнү, үчүгэйи баҕаран эҕэрдэлээ. Приветствовать кого-что-л., желая здравствовать. Туругурдун 1 Маай!
«Александр Македонскай туругурдун!» — диэн уруйдаабыттара үһү. П. Ойуунускай
2. Олохтон, тутулун, тэрилин. Упрочиться, окрепнуть, укрепиться
Туругуран үөскээбит туруу дойдум күөх отунан туругуран хааллын. ПЭК СЯЯ
Дириҥ далай түһүлгэ туругурбут. П. Ойуунускай
3. көсп. Тубус, сит-хот, улаат. Становиться здоровым, благополучным
Иитэр сүөһүлэрэ тиэргэҥҥэ туругуруо этэ. ПЯК СЯЯ. [Тааттакайдаан эбэбитигэр] Иринньэхтэр иитиллибиттэр, Ньулдьаҕайдар туругурбуттар. А-ИМН ОЫЭБЫ