м. ириҥэрии, ириҥэлээх баас.

прил. ириҥэлээх, ириҥэ; гнойные выделения ириҥэ тахсыыта; гнойная рана ириҥэлээх баас.

м. абсцесс (киһи, сүөһү этэ биир сиринэн ирин-элэниитэ, ириҥэлээх искэн).

мед. плеврит; ириҥэлээх плеврит гнойный плеврит; кураанах плеврит сухой плеврит; оҕо плевритинэн ыалдьыбыт ребёнок заболел плевритом.

аат. Сүөһү атаҕар ириҥэлээх искэн үөскээһинэ. ☉ Гнойная опухоль на конечностях некоторых животных, копытница (копытянка). Иккис ыстаадаҕа таба дьааҕырыыта үксээбит
эвенк. дьаах

даҕ.
1. Сөп буолар аһылыктаах. ☉ Имеющий достаточно еды, пищи
Өссө сайын кэлиэр, отон буһуор диэри аһыыр астаах киһи. Амма Аччыгыйа. Астааҕынан эрэ абааһы, үптээҕинэн эрэ үөдэн (өс хоһ.)
2. Туораахтаах, отонноох, үөскэхтээх. ☉ Имеющий какой-л. плод. Бөдөҥ астаах сэлиэһинэй долгулдьуйар
□ Төрдүгэр астаах үүнээйи эмиэ бэркэ үүнэр. «ХС»
3. Ириҥэлээх. ☉ Гнойный (о нарыве)
Цинга, астаах ымынах, ис ыарыылара дьону сылбах курдук охтороллор. «ХС»

аат., харыс т.
1. кэпс. Харах. ☉ Глаз, глаза
Кини төрүөҕүттэн аҥаар көрөрө суоҕа эбитэ үһү. КАЕ ДДК
Егор Дремов үтүөрбүтэ, ол эрээри …… хаарыаннаах сирэйин сэбэрэтин мэлитээхтээбитэ. Хата көрөрүн сүтэрбэтэх этэ. «ЭК»
2. Киһи тарбаҕар тахсар ириҥэлээх искэн. ☉ Панариций
Кыһыныгар эмээхсин биир сөмүйэтэ көрөр ыарыы буолан, олус муҥнанан баран, саҥардыы арыый буолла. Амма Аччыгыйа
Ыйыталаһан билбитэ Мэхээлэ атаҕын тойон эрбэҕэ көрөр буолбут. Н. Босиков

аат. Харахха тахсар ириҥэлээх кыра искэн, хатаал. ☉ Гнойное воспаление на слизистой оболочке глаз, ячмень. Харахпыт эрэйдээх …… Кэлтэгэй ый саҕа кэлтэһэнэн бүөлэнэн, …… Соххор өлүү соро буолара… П. Ойуунускай
Ийэм муҥар икки хараҕар кэлтэһэ тахсан, хаҥас ороҥҥо сытара. Н. Заболоцкай
ср. башк. телсэ ‘типун’

оспоччу көр — дьолтойбут халтаһалаах кыараҕас хараххынан көр. ☉ Смотреть узкими, болезненными глазами из-под распухших век
Саҥардыы илиитин өрө көтөҕүөх курдук буолан истэҕинэ, киһим: «Һук! Бу тугуй?» — диэт, ириҥэлээҕинэн оспоччу көрдө. Н. Заболоцкай. Огдооччуйа муҥнаах оспоччу көрөн, уоһа чорбоҥолоон төһө да тыллаах аатырдар, киниэхэ олус сымнаҕас, кыһамньылаах. Н. Габышев

аат. Үксүн киһи моонньугар, сиһигэр, көхсүгэр тахсар ириҥэлээх улахан искэн. ☉ Гнойное воспаление кожи и подкожной клетчатки, карбункул. Үс бастаах саанык
□ Муостаҕа утуйарыттан сылтаан моонньугар икки сүүнэ саанык тахсыбыта. Н. Островскай (тылб.)
◊ Үргэл саанык эргэр. — хас да бастаах саанык. ☉ Многоголовый карбункул. Үргэл саанык тахсан, Сэмэни наһаа эрэйдээтэ
ср. бур. шиихан ‘фурункул’, пратюрк. йангук, йангык ‘карбункул’, йан ‘гореть, воспаляться’