сыһ. Кэмчитик, иҥэмтэтэ суохтук. ☉ Скудно, непитательно
Куомайдык, хобдохтук аһаталлар. ПЭК СЯЯ

прил. иҥэмтэтэ суох; непитательная пища иҥэмтэтэ суох аһылык.

ж. иҥэмтэтэ, тотоойута; питательность молочной пищи үрүҥ ас иҥэмтэтэ.

туохт. Үрдүк хаачыстыбата суох буолан, сүөһүгэ аһылык быһыытынан иҥэмтэтэ суох буол. ☉ Терять качество, становиться непитательным (о траве)
Ааспыт сайын наһаа ардаан, сүөһү мэччирэҥэ олус соппоҥурбута. «Кыым»

даҕ. Хобдох, соппоҥ, соччо иҥэмтэтэ суох. ☉ Бедноватый, скудный, не очень питательный (о траве)
От быйыл куомай буолсу. ПЭК СЯЯ
ср. саг., телеут. комай ‘гадкий, негодный, слабый’ < халх. гоомээ ‘недостаточно крепкий, ненадежный’

субуулаа диэнтэн атын., бэй
туһ. Халлааҥҥа ньалака былыттар, субууламмыт от курдук, дьураа-дьураа тардыллыбыттар. Тулхадыйбат д. Түүн охсуллубут от иҥэмтэтин сүтэрбэтин наадатыгар биирбалтараа күн устата хадьымалга куурдан баран …… субууланар. СӨА

халыт диэнтэн хай
аата. Хоруу устун халытыы бэрт күчүмэҕэй. САССР КОА
Ууну халытыы болдьоҕун былааннааһыҥҥа уу почваҕа иҥэмтэ түргэнник уларыйарын билиэххэ наада. ХКА
Кэлимник ыһыллар култуураларга ууну ыытан халытыы олохтонор. КХҮТ

I
күкээрий диэнтэн холб. туһ. Иччитэх балаҕан диэки көрбүтүм, им-ньим, үрдүгэр үүммүт эрбэһиннэрэ тулаайахсыйбыттыы күкээриһэллэр. Н. Заболоцкай
Толооҥҥо хагдарыйбыт эрбэһин оттор төбөлөрө күкээриһэллэр. П. Аввакумов
II
аат., бот. Сыһыыларга үүнэр хойуу силистээх элбэх сыллаах бурдуктуҥу от. ☉ Овсяница
Эйигин олус аһыйа оҕо сааһым сайына Хаалбыта күкээрис оттоох киэҥ сыһыыга. С. Гольдерова
Бу оттортон [сыыпар, быалык оттортон] Сибиир күкээриһэ иҥэмтэтинэн бүтэһик миэстэни ылар. ААФ САХТ

даҕ. Сүөһүгэ үчүгэй аһылык буолбат, иҥэмтэтэ суох. ☉ Непитательный, низкого качества (о траве, сене)
Үрэх баһын сирин ото соппоҥ, сүөһү ытырбытынан туран охтор. Багдарыын Сүлбэ
Соппоҥ отунан аһылыктанан турбут сүөһү оҕото ийэтиттэн түһээт, өлөрө эмиэ баар буолааччы. «Кыым»
ср. бур. һобхон ‘малопитательный (о траве)’

туохт.
1. Тугу эмэ сахсархайа, көпсөркөйө суох, кытаанах, чиҥ буолар гына оҥор. ☉ Уплотнять, утаптывать, утрамбовывать что-л. (напр., стог сена)
Аҕалара кыдамалаан Бугуллары аҕыйахтык Булгу сөрөөн таһаарар Уонна, үөһэ ытта охсон, Отун тэпсэн, чиҥэтэр. Күннүк Уурастыырап
Хамсатын хостоон, табах уурунан уматынна уонна хаҥас эрбэҕинэн табаҕын чиҥэтэ баттыы-баттыы, иҥсэлээхтик оборбохтоото. П. Аввакумов. Сахса маассаны чиҥэппэтэххэ, салгына элбэх буолан, күүскэ итийэр, иҥэмтэтин сүтэрэр, үргүлдьү буортуйан барар. ПАО УуАХО
△ Тугу эмэ бигэ, бөҕө буоларын курдук кытаатыннаран биэр. ☉ Сделать что-л. более крепким, прочным, укрепить, затянуть (напр., подпругу)
«Мин бардым», — диэтэ Коля аттар быаларын чиҥэтэн биэрэ сылдьар Дьүлэй Баабылыкка. Эрилик Эристиин
Сиилин атын холунун чиҥэтэ тардыалаата. А. Фёдоров
[Эмээхсин] Оһоҕор мас эбэр, Аанын олуурун чиҥэтэр. С. Васильев
2. көсп. Тугу эмэ (хол., билиигин) өссө бигэ, чиҥ буоларын курдук хатылаан, бигэргэтэн биэр. ☉ Упрочить, закрепить (напр., знания), подкрепить, подтвердить что-л. (напр., мысль)
«Түргэнник сырыт!» — диэн Едлин бэйэтигэр бас бэринээччигэ өссө чиҥэтэн эттэ. Эрилик Эристиин
Сеня икки күн устата уруккутун өссө чиҥэтэн лигиччи ааҕан баран, атын группалары кытары туттарса барда. Н. Лугинов
Поэт биирдии тыллары ордук күүһүрдэн, хат-хат чиҥэтэн этэрин сөбүлүүр. КНЗ ТС
Биир уруок устата ааспыт уруокка барбыты хатылыахха, чиҥэтиэххэ …… наада. «ББ»