I кампания; ыһыы хампаанньата посевная кампания.
II компания; бэһиэлэй хампаанньа весёлая компания.

прил. с. х. 1. хомуур; уборочная кампания хомуур хампаанньата; 2. хомуйар; уборочные машины хомуйар массыыналар.

1. выборы || выборный; народнай судьуйа быыбара выборы народных судей; олохтоох советтар быыбардара выборы в местные советы; быыбар докумуоннара выборные документы; 2. избирательный; быыбар хампаанньата избирательная кампания.

холбуу тыллар бастакы чаастара, суолтатынан "бурдук" диэн тылга сөп түбэ-һзр, хол. хлеботорговля бурдук эргиэнэ; хлебоуборка бурдук хомуура. хлебозавод Л1. килиэп завода. хлебозаготовительный прил. бурдук соҕотуопкалыыр, бурдук соҕотуопкатын; хлебозаготовительная кампания бурдук соҕотуопкатын хампаанньата.

I крик, рёв; ыһыы иһилиннэ послышался крик; ср. хаһыы .
II и. д. от ыс = 1) разбрасывание, рассеивание; разбрызгивание; 2) сев, посев || посевной; сааскы ыһыы весенний сев; ыһыы хампаанньата посевная кампания; ыһыы саҕаланна сев начался.
III 1. 1) зубило; тимири ыһыынан быс = рубить железо зубилом; 2) диал. клык; 2. перен. крепкий; ыһыы киһи крепкий человек.

1) работа, труд, занятие; дело || рабочий; трудовой; хара үлэ а) физическая работа, физический труд; б) чёрная работа; мара үлэ чёрная работа; коммунистическай үлэ коммунистический труд; от үлэтэ сенокос; бурдук үлэтэ уборка зерновых; ыһыы үлэтэ посевная кампания; үлэ күнэ а) трудодень; б) рабочий день; үлэ таҥаһа рабочая одежда; үлэбэр хойутаатым я опоздал на работу; үлэҕин үлэлээ = делать своё дело; үлэ үксэ, тыл аҕыйаҕа үчүгэй погов. лучше больше дела и меньше слов; 2) движение, действие (машин, механизмов).

и. д. от тэрий = 1) организация; ыһыы хампаанньатын тэрийии уонна ыытыы организация и проведение посевной кампании; 2) снаряжение, сборы; сборы в дорогу; 3) перен. устройство (напр. будущего).

I
аат.
1. Иллэҥ кэми, бириэмэни бииргэ атаарар дьон бөлөҕө. ☉ Группа лиц, проводящих вместе время, общество, компания
Тоҕо кини итиччэ чэпчэкитик куһаҕан хампаанньаҕа киирэн биэрдэ. Р. Баҕатаайыскай
Биһиги хампаанньаттан Өлөксөй уонна Володя эрэ табахсыттар. Я. Семёнов
Бу сүүрбэ биэстээх хотууска — бөҕөстөр хампаанньаларын сарыыссата. У. Ойуур
2. Атыы-эргиэн эбэтэр бырамыысыланнас тэрилтэтэ, урбаанньыттар атыылаһар-эргинэр, бырамыысыланнай холбоһуктара, түмсүүлэрэ. ☉ Торговое или промышленное предприятие, торгово-промышленное объединение предпринимателей, компания. Ньиэп хампаанньата. «АЛРОСА» хампаанньа
□ Алмаастаах хампаанньа үлэһитэ буолар кыах билигин түбэһиэх киһиэхэ дэбигис кыаллыбат буолан турар. «Кыым»
II
аат. Уочараттаах улахан суолталаах уопсастыбаннайбэлитиичэскэй эбэтэр хаһаайыстыбаннай соруктары толорорго аналлаах дьаһаллар. ☉ Совокупность мероприятий для осуществления очередной важной общественнополитической или хозяйственной задачи, кампания
[Ганя] Олустуугут даҕаны эбээт. Ама, ыһыы хампаанньата буоллаҕа ини. С. Ефремов
Быыбар хампаанньата бибилэтиэкэ үлэтигэр эмиэ саҥа сүүрээни киллэрдэ. «Кыым»
Төрөтүү — таба иитиитин биир эппиэттээх хампаанньата. ТСА ТС

мн. (ед. хлебопродукт м.) бурдук бородуукталар. хлебороб м. бурдук үүннэрээччи. хлебородный прил. бурдук үүнэр, бурдуктаах; хлебородный год бурдуктаах дьыл. хлебосдача ж. бурдугу туттарыы. хлебосол м. ыалдьытымсах киһи. хлебосольный прил. ыалдьытымсах, күндүһүт; хлебосольный хозяин ыалдьытымсах хаһаайын. хлеботорговля ж. бурдук эргиэнэ. хлеботорговый прил. бурдугунан эргинэр, бурдук эргиэнин; хлеботорговые организации бурдук эргиэнин тэрилтэлэрэ. хлебоуборка ж. бурдук хомуура. хлебоуборочный прил. бурдук хомуйар, бурдук хомуурун; хлебоуборочная кампания бурдук хомуурун хампаанньата. хлев м. хотон; коровий хлев ынах хотоно. хлестать несов. 1. кого-что, по чему (бить, стегать) таһый, быһыта биэр, быһыта курбуулаа; хлестать лошадь кнутом аты кымньыынан быһыта курбуулаа; 2. (литься с шумом) курулат, харылаа, охсуолаа; дождь так и хлещет самыыр түһэн курулатар. хлёсткий прил. 1. сытыы, купур^ас, хлесткий кнут сытыы кымньыы; хлёсткий ветер сытыы тыал; 2. перен. разг. (резкий) сытыы чыпчархай, хабыр; хлёсткие слова сытыы чыпчархай тыллар; 3. (звучный) хатан, таһырҕас. хлестнуть сов., однокр. быһа биэр, быпа курбуулаа, сырбат. хлоп межд. хап! (тыаһы үтүктүү). хлопать несов. 1. (производить шум) охсуолаа, лабырҕат, лаһырҕат; хлопать дверьми ааны лабырҕат; хлопать бичом кымньыынан охсуолаа; 2. (разрываясь, стреляя, производить звук) төлүтэ тэп; 3. (аплодировать) ытыскын таһын; 4. кого, по чему (ударять) охсуолаа, таптай, тобугурат; хлопать рукой по плечу илиигинэн саннын таптай.

сов. 1. кого илт, тириэрт; провести кратчайшим путём саамай быһа суолунан илт; 2. чем по чему суруйа сот, сотон ыл; провести щёткой по платью былааччыйаны суокканан сотон ыл; 3. что (обозначить линией) ыыт, тарт, сурааһынна ыыт; провести границу кыраныыссата ыыт; 4. что (проложить, построить и т. п.) ыыт, киллэр, оҥор; провести водопровод водопроводта киллэр; провести железную дорогу тимир суолла ыыт; 5. что (добиться принятия) ыллар, аһар; провести постановление уураахта ыллар; 6. что (выполнить, произвести) ыыт, оҥор; провести посевную кампанию ыпыы хампаанньатын ыыт; 7. что (пробыть) аһар, атаар; провести отпуск уоппускаҕын атаар; 8. что (оформить) ыыт, оҥор; провести счёт по кассе ахсааны хаассанан ыыт; 9. кого, разг. (обмануть) албыннаа, холуоһаҕа олорт; # провести в жизнь олоххо киллэр.