гробовой; хоруоптаах андаҕар клятва у гроба.

клятва, присяга; клятвенное обещание; андаҕары кэс = нарушать клятву.

и. д. от андаҕай = 1. произнесение клятвы; 2. клятва; андаҕайыы бөҕөнү андаҕайбыта он клялся всеми клятвами.

воин, солдат, боец; сэрииһит хорсун быһыыта подвиг солдата; сэрииһит андаҕара клятва воина.

обделять чём-л.; лишать кого-чего-л.; өлүүтүттэн матар= обделить при дележе; бэлэхтэн матар= обделить подарком; лишить подарка; хара тыа иччитэ үтүө булпуттан матардын! дух тёмного леса да лишит меня хорошей охоты! (старинная клятва).

прил. 1. өлөр; смертный час өлөр чаас; 2. (подверженный смерти) өлөр оҥоһуулаах, өлөр аналлаах; 3. өлөр, өлөрөр; смертный приговор өлөрөр бириигэбэр; 4. перен. өлөр, өлөрдүү; смертная скука өлөрдүү чуҥкуйуу; # смертный враг өлөр өстөөх; смертный грех сууйуллубат айыы; смертная клятва өлөр андаҕар, ытык андаҕар.

возвр.-страд. от бүөлээ= 1) быть закупоренным, заткнутым, закупориваться, затыкаться; икки истэр кулгааҕым бүөлэннин! клятва да оглохнут мой уши! (букв. чтоб мне заклепало оба мой слышащие уха!); 2) быть загороженным, загораживаться; суол бүөлэннэ дорога загорожена; хараҕыҥ бүөлэммит дуу? брак, ты, что, ослеп, что ли? (букв. тебе глаза загородило, что ли?).

аат. Ураты эппиэттээх түбэлтэҕэ этиллэр кэһиллибэт бигэ тыл, кытаанах халбаҥнаабат эрэннэрии. ☉ Клятва, присяга; клятвенное обещание
Кырдьыгынан сылдьыах буолаҥҥыт хааннаах андаҕары андаҕайбыккыт, мэктиэ тылгытын биэрбиккит. П. Ойуунускай
Сахалар биһиги Бигэ тыл биэрэбит, Эн кэккэҥ иннигэр Андаҕар этэбит! Эллэй
тюрк. ант, монг. андагр

сыһ. Андаҕар курдук. ☉ Как клятва, подобно клятве
Барыбыт сүрэхпит уордаахтык тэбиэлээн Бу Саһыл Сыһыыга кыргыстын өрүүтүн. Андаҕардыы дуораһыйдын: Саһыл Сыһыы, Саһыл Сыһыы! И. Гоголев
Манна, мин санаабар, ханна да барбатахтыы, Ол күннэртэн бу күннэргэ дылы турар Уолан саха аан дархан андаҕардыы. С. Тарасов

аат. Өлбүт киһини сытыаран көмөр сабыылаах анал дьааһык. ☉ Специальный ящик с крышкой, в котором хоронят умершего, гроб
Таҥара анныгар алта кырыылаах хоруоп дьааһыкка өлбүт киһи чиркэйэн сытар. А. Софронов
Аҕатын хоруопка ууран көтөҕөн таһааран илдьэ барбыттара. П. Аввакумов
♦ Хоруоба хончойдо сэтэр. — куһаҕан буолла, анараа дойдуга аттанна. ☉ соотв. сыграть в ящик
«Хонуугут үрдүгэр Хоруопкут хончойдун!» — диэн Аан ийэ дойдубуттан тахсаммын Аартык аанын арыйбытым... П. Ойуунускай. Хоруоптаах андаҕар — олус кытаанах, ыарахан андаҕар. ☉ Самая суровая, грозная клятва
Хоруоптаах андаҕары андаҕайда. КАЕ НТ
Тэҥн. хааннаах андаҕар. Хоруопка киллэр — ииҥҥэ киллэр диэн курдук (иин II). Ыраахтааҕы аармыйатынан ааттанааччы ыар хаатырга элбэх дьону хоруопка киллэрбитэ. НАГ ЯРФС II