Якутские буквы:

Русский → Якутский

коренное улучшение земель

сири төрдүттэн тупсарыы (сири урукку айылҕаттан үүнэр үүнээйилэ-рин су ох гынан, ньуурун тэннээн, хорутан, кырсын илдьиритэн, уовурдуу киллэрэн кэлимник тупсаран культурней үүнээйи үчүгэйдик үүнэр усулуобуйатын оноруу.)

Категория: Мелиорация

орошение земель

сири нүөлсүтүү (үүнүүнү үрдэтэр иһин сири анаан сиигирдии. Ньымалара: халаан уутун халытыы, ибиирдии, буор аннынан тардыллыбыт уонна уу тахсар үүттэрдээх турбаларынан ууну ыытыы о. д. а.)

Категория: Мелиорация

осушение земель

сири куурдуу (үүнээйи үүнүүтүн үрдэтэр, уу хоммут сирдэрин туһанар наадаты-гар кырыс уутун сөбүн көрөн атын сиргэ сүүрдүү, таттарыы, таһымын намтатыы.)

Категория: Мелиорация

планировка орошаемых земель

нүөлсүтүллэр сири дэхсилээһин (бааһына, ходуһа ньуурун тэннээн биэрии.)

Категория: Мелиорация

поверхностное улучшение лугов

ходуһа ньуурун тупсарыы (ходуһаны талаҕын быстарыы, сыыстан-бөхтөн ыраастааһын, уоҕурдуу, нүөлсүтүү, дэх-силээһин үлэлэрэ.)

Категория: Мелиорация

улучшение

сущ
тупсуу, тупсарыы

земля

сущ
1) сир (место); 2) аан дойду (мир); 3) буор (почва)

земля

ж. 1. (планета) Сир; Земля вращается вокруг Солнца Сир Күнү тула эргийэр; 2. (суша) сир, хонуу; моряки увидели на горизонте землю моряктар саҕахха сири көрдүлэр; 3. (почва) сир, буор; обработка земли сири оҥоруу; рыхлая земля көбдөркөй буор; 4. (земельная площадь) сир; колхозная земля колхоз сирэ; 5. (страна) дойду; чужие земли туора дойдулар; # на земле (на свете) аан дойдуга.

коренной

прил.
төрүт

коренной

прил. 1. (исконный, постоянный) төрүт; коренной москвич Москва төрүт олохтооҕо; 2. (существенный) төрүт, тутаах; коренные преобразования төрүт уларыта тутуулар; коренной вопрос тутаах боппуруос; # коренные зубы балта тиистэр.

Еще переводы:

тупсуу

тупсуу (Якутский → Русский)

и. д. от тубус= 1) примирение; перемирие; тупсуу дуогабарын түһэрсис = заключить договор о перемирии; 2) улучшение; обновление; сааскы этиҥнээх ардахтан сир-дойду тупсуута обновление земли после весенней грозы.

уустугуруу

уустугуруу (Якутский → Русский)

и. д. от уустугур = 1) осложнение; усложнение; дьыала уустугуруута осложнение дела; 2) перен. совершенствование; улучшение; массыына уустугуруута совершенствование машин.

көннөрүү

көннөрүү (Якутский → Русский)

и. д. от көннөр = 1) выпрямление; выравнивание; суолу көннөрүү выравнивание дороги; 2) улучшение; исправление; алҕаһы көннөрүү исправление ошибок.

улучать

улучать (Русский → Якутский)

несов., улучить сов. что бул, таба тайан; улучить момент тоҕоостоох түгэни бул. улучшать(ся) несов. см. улучшить(ся). улучшение с. 1. (по гл. улучшить) тупсарыы; 2. (по гл. улучшиться) тупсуу.

кубулуйуу

кубулуйуу (Якутский → Русский)

и. д. от кубулуй= 1) превращение; 2) преображение, коренное изменение.

просвет

просвет (Русский → Якутский)

м. 1, элээн сырдык, ыйдаҥарыы (сырдык сардаҥата); 2. перен. (облегчение, улучшение) ыйдаҥа, сырдык кэскил; 3. (промежуток) быыс; просвет между деревьями мастар быыстара; 4. кэтитэ, арыта; просвет окна түннүк кэтитэ; 5. (на погонах) дьураа.

түҥэтик

түҥэтик (Якутский → Русский)

раздел, распределение чего-л.; колхозтаахтар дохуоттарын түҥэтигэ распределение дохода колхозников; сир түҥэтигэ уст. земельный передел; буор түҥэтик уст. коренной передел земли; ср түҥэттии .

иитии

иитии (Якутский → Русский)

I и. д. от иит = I 1) воспитание || воспитательный; эдэр көлүөнэни иитии воспитание молодого поколения; үөрэх-иитии үлэтин тупсарыы улучшение учебно-воспитательной работы; 2) разведение (домашних животных, нек-рых пушных зверей, птиц); ынах сүөһүнү иитии разведение крупного рогатого скота; сүөһү иитиитэ скотоводство; сылгы иитиитэ коневодство; кыылы иитии звероводство; сүөһү иитиитин үлэһиттэрэ животноводы.
II 1. и. д. от иит = II; 2. 1) заряд; патроны; иитиим бүттэ у меня кончились патроны; 2) закваска; кымыс иитиитэ закваска для кумыса.

кэриэлит

кэриэлит (Якутский → Якутский)

туохт. Арыый кэҥээн, сэргэхсийэ, кэпсэтэ түһэн ыл (өлөөрү сытар ыарыһах быстыан аҕай иннинэ таптыыр аһын кэриэһин аһыы түһэрин, кэпсэтэн ыларын туһунан, итэҕэл быһыытынан, ыарыһаҕы, ыарыылааччылары оннук «албыннаан», «харахтарын баайан» ордук түргэнник өлөр өлүү «илдьэ барар»). ☉ Чувствовать кратковременное просветление, облегчение перед смертью (по якутскому поверью, человек испытывает улучшение в самочувствии, облегчение, ест любимую еду, говорит с близкими на прощание, и смерть, «обманув» его и окружающих таким мнимым выздоровлением, поскорее «забирает» его)
Оҕом өлөрүгэр, кэриэлитэн, таптыыр аһыгар санаата тиийбит эбит. А. Софронов
Ньургуу, ыксаабыт киһи, кэриэлитэн эрэ киирэн, нэһиилэ модьоҕоҕо тиийэн олорор. Суорун Омоллоон
Баар эбээт балаҕан ыйын Бастакы күнүгэр, күһүн, Айылҕаҕа сүрдээх нарын, Кэриэлитэр кэрэ дьүһүн. Баал Хабырыыс

балта

балта (Якутский → Русский)

I кузнечный молот.
II коренной зуб.