үтүрүй диэнтэн холб. туһ. Киһи элбэх буолан, үтүрүйсэллэр, тиэрэ-маары соруйсаллар, муҥханы тардыалаһаллар. Н. Габышев
Муус муустуун аалсыһар, үтүрүйсэр тыаһа биир кэм куп-куугунас, хап-харылас. И. Сосин

даҕ. Аллараа өттө синньээн көстөр. ☉ Сужающийся книзу
Аны туран былааччыйа уолугун оҥуута букатын кыра, сиэҕэ да кыараҕас, оттон аллараа өттө куп-купчугур. АА ИБ
ср. орд. губшигир ‘тонкий, сухопарый’

аат. Туохтан эмэ санаарҕааһын, санааҕа ылларыы. ☉ Печаль, грусть
Сирэйэ куп-кубаҕай. Хараҕар түгэҕэ суох дириҥ санаарҕабыл көстөр. И. Гоголев
Санаарҕабыл — олохтон сылайыы, хомолто аргыһа. Оттон Светик уруккутун курдук наар күлэкүлэ сылдьыахтаах. Н. Лугинов

сыһ. Туох эмэ кэнниттэн тутуһан туран, тута баттаһан. ☉ Непосредственно, вслед за кем-чем-л., касаясь
Тоскуй эдьиийэ, аҕатын кэнниттэн даҕаспытынан, эмиэ хара буоспаҕа өлбүттэрэ. Күннүк Уурастыырап
Ону кытта даҕаспытынан туох эрэ куп-кугас баҕайы сарбайбытынан кэлэн кини үрдүгэр түһэн эрэрэ. Н. Заболоцкай
Хаппытыан Алеха кэнниттэн даҕаспытынан таһырдьа ыстанна. А. Сыромятникова

тыаһы үт. туохт. Дэбилитэ баран улаханнык тыаһаа. ☉ Издавать громкие раскатистые звуки, грохотать
Дьаҕырҕаннык дьабарыттар тыаска [өстөөх сөмөлүөттэрин утары кыргыһыыга] үөрэммит кулгааҕыҥ иһэ куп-куугунас, эргиччи күүгэн уостан эрэрин курдук сып-сыыгынас. Амма Аччыгыйа
Ыраах, халлаан түгэҕэр, Этиҥ дьабарыттар. Эллэй
Тула хара төлөн остуолбалар өрө уһууран тахсалларын кытта сир-халлаан дьабарыттар тыастара буолла. «ХС»

көр кубархай
Киргил луохтуур көтөн ыһыахтанан кэлэр, хаппыт лабаалаах, тостубут төбөлөөх мас кубаххай хатырыгар хатана түһэр. Н. Якутскай
Иккис күнүгэр Баккаа олох сэргэхсийдэ, кубаххай иэдэстэрэ тэтэрэн, көҕөрбүт уостара саһаран кэллилэр. «ББ»
Куп-кубаххай уонна типтитирэс буолбут Маша аҕатыгар кэлбитэ, сөһүргэстии түспүтэ уонна сиргэ тиийэ киниэхэ бокулуоннаабыта. А. Пушкин (тылб.)

I
куһугураа диэнтэн холб. туһ. Онтукаларыттан [хаһааммыт тэллэйдэриттэн] көҥөөн дуу, көннөрү көрүлээн дуу, тииккэ тииҥнэр куһугураһа ойбохтууллар. Амма Аччыгыйа
Сыллар күһүҥҥү кус үөрүн кытта көттөр көтөн куһугураһан испиттэрэ. Софр. Данилов
II
даҕ. Иһиирэрдиҥи тыастаах (хол., кынат тыаһын этэргэ). ☉ Со свистящим шумом (напр., о полете уток)
Кутар ардах — куп-курулас, Кус айана — куһугурас. Күннүк Уурастыырап

кытар I диэнтэн б
тэҥ. көстүү. Толоон уҥуор куп-кугас эһэ кытарыҥныы маҕыйан иһэрэ көстүбүтэ. И. Гоголев
Дьэ, арай көрбүтүм, хаар бурҕаҥныыр уонна туох эрэ кытарыҥныыр. Суорун Омоллоон
Дьону көрөөт, били кыыл чугас турар тииккэ сүүрэн, хонноҕун анна кытарыҥнаата. Л. Попов

дьүһ. туохт.
1. Сиргэ су буруйан соһулун, намылый (таҥаһы этэргэ). ☉ Волочиться, тащиться по земле (о подоле одежды)
Соно норулуйа с ы л д ь а р у һ у н.  Кини [Ленин] иннигэр хап-хатыҥыр, куп-кубаҕай оҕолор тураллар, абырахтаах бинсээктэрэ сиргэ диэри норулуйан түспүт. ТВ ОСКОСС
2. түөлбэ. Туохтан эмэ хомойон курутуй, санаарҕаа. ☉ Печалиться, огорчаться по какому-л. поводу. Киһитэ тоҕо эрэ норулуйбут

сыһ. Түргэн, имигэс туттуулаахтык; сымсатык (хамсан). ☉ Ловко, проворно
Чуура мөхсө сылдьар элэмэс атын үрдүгэр олус ньымсатык, тииҥ курдук ыстанан таҕыста. Л. Попов
Бэдэр Харах ньымсатык туора ойдо, суор хара оҕус кэтит сүүһүн кыҥаан, ытан хабылыннарда. И. Гоголев
Эр киһиэхэ да ыарахан үлэни куп-кугас куудара баттахтаах эдэркээн кыыс сүр ньымсатык туттан-хаптан толоро сылдьарын Сметаниннаах бэркэ сөҕө көрбүттэрэ. КНЗ ТС