ж. санаарҕабыл, санаарҕааһын, мунчаарыы.

1. прич. от затаить; 2. прил. кистэлэҥ, искэ тутар, этиллибэт; затаённая печаль этиллибэт санаарҕабыл.

сов. 1. кого-что ыга баттаа, ыга тут; сдавить руку илиитин ыга тут; 2. что, перен. ыга тут; тоска сдавила сердце санаарҕабыл сүрэхпин ыга тутта.

даҕ. Санаарҕабылы бэлиэтиир, санаарҕааһыннаах. ☉ Проникнутый печалью, грустью, печальный, грустный (напр., о музыке)
Уһук балааккаҕа оргууй, иһиллэр-иһиллибэттик санаарҕабыллаах ырыаны ыллаан сындалыталлар. П. Филиппов

санньылый диэнтэн дьаһ
туһ. Алҕас сүрэх ыарыытын, Атастарыам, тыытымаҥ, Санаарҕабыл ырыатын Санньылыта туойумаҥ. Л. Попов
Биһиги тэлиэгэ кырыытыгар олорон атахпытын санньылытан испиппит. М. Пришвин (тылб.)

сылай I диэнтэн хай
аата. Санаарҕабыл, олохтон сылайыы — хомолто аргыһа, оттон Светик уруккутун курдук наар күлэ-үөрэ сылдьыахтаах. Н. Лугинов
Сылайыы — кырдьыы буолбатах, Сылааны күн-дьыл аһарар. М. Ефимов
Успуорт киһи этэ-сиинэ, өйө-санаата сылайыытын мэлдьи кыайа үөрэнэригэр көмөлөһөр. ТХХ АС

аат. Санааҕа ылларыы, долгуйуу, санаарҕабыл. ☉ Сильное переживание, волнение, грусть, печаль
Санаарҕаабыттыы умсары көрбүт харахтарыгар хараастыы-илистии күлүктэрэ түһүөхтэригэр диэри суруйар. Амма Аччыгыйа
Бииргэ үөрэммит доҕотторун сорохторо сэриигэ өлбүттэр, сорохторо эргиллэн кэлбиттэр. Ханна баҕарар үөрүү уонна хараастыы тэҥҥэ сылдьыһара. И. Федосеев
Кырдьык эбит этэллэрэ: Кырдьаллар дьон санааттан, Өлөллөр эр бэртэрэ Үгүстүк хараастыыттан. «ХС»

даҕ. Чанчыгын диэки ыйааччы көрөр (киһи хараҕын этэргэ). ☉ Сужающийся к внешним уголкам, находящимся выше внутренних, раскосый (о глазах)
Кыысчаан ыйаастыгас хараҕын уута оһуордаах таба тыһа сыттыгар сүүрбэхэлиир. Л. Попов
Киэһэлик дуоктарым …… ыйаастыгас соҕус саһархай харахтаах билбэт бырааспын батыһыннаран киирбитэ. Г. Угаров
[Дабыыт] ыйаастыгас харахтарыгар санаарҕабыл, кыра күлүк курдук, көстөн ааһар. И. Никифоров

аат.
1. Туох эмэ кутталтан, саба түһүүттэн, өстөөхтүү дьайыыттан быыһааһын, араҥаччылааһын. ☉ Защита от какой-л. опасности, нападения, враждебного действия
Ийэ дойдутун көмүскэлигэр барбыта. М. Доҕордуурап
Төрөөбүт куораттарын көмүскэлигэр олохтоохтор бары турбуттара. АЕВ ОҮИ
2. Туохтан эмэ харыстааһын. ☉ Охрана, защита кого-чего-л., заступничество за кого-что-л.
Саамай ыар, саамай кытаанах, көмүскэл көрдөһөр кэмҥэ санаарҕабыл туманын нөҥүө кини араҥаччылыыр кэрэ мөссүөнэ көстө түһэн көмөлөһөр илиитин уунара... Н. Лугинов
Бүгүн үлэһиттэр доруобуйаларын көмүскэлигэр аҕыс сүүс отут түөрт тыһыынча быраас үлэлиир. «ХС»

аат.
1. Олус дириҥ, улахан санаа түһүүтэ, санаарҕабыл, эрэйдэнии, муҥ-сор саамай улахана. ☉ Очень сильная, глубокая печаль, скорбь, страдание
Дириҥ уһун кутурҕан Дьикти бэйэтэ минньигэстээх, Кистээн ытыыр сыналҕан — Киһи көхсүн кэҥэтэрдээх. С. Васильев
Сүдү кутурҕан сөҥмүтэ дьон сүрэҕэр, Ыар сүтүк баттаабыта сүрбүтүн-куппутун. Көмпүппүт өрүс үрдүк биэрэгэр Тапталлаах биэлсэрбит көмүс уҥуоҕун. М. Ефимов
2. Көрү-нары тохтотон, өлбүт киһини аһыйыыны эбэтэр туох эмэ иэдээн, алдьархай буолбутун биллэрии. ☉ Траур
В.И. Ленин өлбүтүгэр алта күннээх кутурҕан биллэриллибитэ. «ХС»