Якутские буквы:

Якутский → Якутский

куруйуу

куруй диэнтэн хай
аата. Арай мин түлэй түүн буолуум, — Эн тунал ыйдаҥа буолуоҥ, Санньыар санааттан куруйуум Барыгын кыйдаан дьоллонуом. М. Ефимов

куруй

I
туохт. Санааҕа-онооҕо ыллар, санньый, хомой, санаарҕаа, курутуй. ☉ Печалиться, грустить, быть удрученным, опечаленным
Поэт [Чаҕылҕан] кинигэлэрин арыйдаххына, …… куһаҕантан куруйар, алҕаһаатаҕына айманар уйан дууһалаах киһи тыыннаах мөссүөнэ күөрэйэн кэлиэҕэ. Софр. Данилов
Үөрэр да күммэр, Куруйар да хонукпар, Утуйбат да түүммэр Миигиттэн өрүү арахпат Аналлаах аргыстарым — Саараҥныыр санааларым. Л. Попов
II
туохт. Саас тиийэн сүөһүгэ сиэтиллибэккэ ордон хаал, хаһааска хаал (от туһунан этэргэ). ☉ Оставаться в запасе на следующий год или на ряд лет (обычно о сене)
[Мэхээлэ оҕонньор:] Ньукулай оҕонньордооххо сылдьар киһи билэриҥ буолуо, төһө от ордууһу доҕор? [Мукуйук:] Ээ, элбэх от ордон, куруйан хаалсы. Күндэ

куруй-хомой

туохт. куруй I диэн курдук
Сидьиҥ майгыларыттан Сиргэнним-кэлэйдим, Куһаҕан тылларыттан Куруйдум-хомойдум. П. Ойуунускай

Якутский → Русский

куруй=

I оставаться в запасе на следующий год или на ряд лет.
II быть удручённым, опечаленным; ити сурахтан куруйан хаалла он удручён этой вестью.

Еще переводы:

кручиниться

кручиниться (Русский → Якутский)

несов. поэт, кутуруй, куруй, апый.

кур

кур (Якутский → Английский)

a. arid, dry, stale, old; куруй= v. to become stale

курус

курус (Якутский → Русский)

курус гын = момент, от куруй = II сразу помрачнеть, огорчиться; резко измениться в лице.

скисать

скисать (Русский → Якутский)

несов., скиснуть сов. 1. аһый, аһыйан хаал; молоко скисло үүт аһыйан хаалбыт; 2. перен. разг. санньый, куруй; что это ты скис? эн туохтан куруйдуҥ?

быралыччы

быралыччы (Якутский → Якутский)

сыһ. Букатыннаахтык, бүтэһиктээхтик. ☉ Окончательно
Айталыын Куо эдьиийим! Куттанакуойа хаалыма, Куруйа-хомойо сылдьыма, Быдан-быдан дьылларга Быралыччы бырастыыйдарыҥ! П. Ойуунускай

мантан{ антах} ыла

мантан{ антах} ыла (Якутский → Якутский)

ситим холб. Бу кэмтэн ыла, инники өттүгэр. ☉ С этих пор, с этого момента
Мантан антах олохпут тигинэс буолуоҕа. П. Ойуунускай
Мантан ыла уолаттар бу бэлиэ чыычаахха «Трифон Трифоныч» диэн аат иҥэрэн кэбистилэр. Амма Аччыгыйа
Мантан ыла Саһыл Эһэлиин кыр өстөөх буолтара үһү. Суорун Омоллоон
Мантан ыла Хонуу буорайда. Даачам тулата Наһаа куруйда. Күннүк Уурастыырап

турууктаа

турууктаа (Якутский → Якутский)

I
көр туруктаа
Туруйа турууктуу түөспүтэ Тураҥҥа туман түүн түспүтэ. А. Абаҕыыныскай
[Туруйа] Тоҕо туохтан куруйа Турууктуура эбитэй? М. Тимофеев
Үөрүн сүтэрбит туруйа …… турууктаан ааһар. А. Фёдоров
II
туохт. Туруукка ытын. ☉ Подниматься на скалу, утёс
Үчүгэй ыт турууктаабыт кулааһайы иччитэ кэлиэр диэри хаайан турааччы. Я. Семёнов

кээдьэҕэстээ

кээдьэҕэстээ (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Өттүгэстээн сытан илиигинэн тайанан сыҥаах баттан. ☉ Ложиться на бок, подперев рукой щеку
Кубаача, кэпсээн бүтэн, Куруйан, сүөм түһэн, Муннукка кээдьэҕэстээн сытар, Муннун эрэ өрө сыҥар. С. Васильев
[Оҕонньоттор] кээдьэҕэстии сытан …… ааспыт уйгу күннэрин ахтыһаллар. УАЯ А. Тэҥн. кыҥыһахтаа
2. Бүтүн бэйэҕин хамсатан (самыыгынан, түөскүнэн, көхсүгүнэн) кырыыгынан бар, туохха эрэ кырыыгынан киирэ сатаа. ☉ Протискиваться куда-л. боком, двигаясь всем корпусом
Кыргыһыыга сылдьыспыт гвардия саллаата Кэлэн онно [уочаракка] киирээри кээдьэҕэстии сатаата. С. Тимофеев
Эконом бэргэһэтин сирэйигэр саба тардынна уонна халҕаһа дьону быыһынан кырыытынан кээдьэҕэстээн ааста. КММ Дь
Кэрэмэстэй саһылгын тутаҥҥын Кээдьэҕэстээн киирэҕин. «ХС»

өкөй

өкөй (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт.
1. Иҥнэри түс, иҥнэй. ☉ Наклоняться, сгибаться, накреняться (о дереве)
Бүгүн эрэ дуо, эн Халдьаайы сыыры Харах уулаах дабайбытыҥ, Өкөйбүт сэргэни Өһөх хааннаах өйөөбүтүҥ? С. Васильев
Мантан аллара диэки устан иһиэҥ, тоҥ күөс быстыҥын аҥаара холобурдааҕы барбытыҥ кэннэ, хаҥас өттүгэр өрүскэ өкөйөн түспүт чаллах тиит турар буолуо. И. Федосеев
Биир мас ыллык үрдүнэн өкөйөн турар. В. Бианки (тылб.)
2. Нөрүччү, нүксүччү тутун. ☉ Сутулиться
Аҕыс уон сааспын Аҥаарыйа туоламмын — Үрүт өттүм Үөдэни өҥөйөн Өкөйө утуктаан Олордоҕум үһү, оҕолоор! Саха фольк. Кураанах куруҥах курдук мин өкөйөн, Куруйан өр турдум тумулбар. Дьуон Дьаҥылы
◊ Өлөөрү өкөйбүт — кырдьан, ыалдьан өлөрө чугаһаабыт. ☉ Доходяга (букв.: согнувшийся от старости, болезни)
Кинилэргэ чугас тэллэх баттаһа олорор ыаллар бааллара да бары «бараары бакыйбыт, өлөөрү өкөйбүт» диэбиккэ дылы дьон этилэр. А. Сыромятникова
Кырдьан буорайан, Бараары бакыйбыт, Өлөөрү өкөйбүт Ийэлээхаҕалаах этим. С. Васильев
ср. калм. өке ‘нагибаться’

санньыар

санньыар (Якутский → Якутский)

I
туохт. Туохтан эмэ санааҕын түһэр, санньый, куруй. ☉ Унывать, печалиться, сникать, падать духом
Тараас, бараан папаахатын Устан, санньыаран турар. Райнис үрүҥ бытыктарын Баалтыка тыала бурайар. С. Данилов. Соҥуйан, санаата санньыаран, Суланар сураҕа иһиллэр… Күннүк Уурастыырап
Кини ыстаадаҕа тоҥонхатан, ардыгар санньыаран, үксүгэр эдэр саас эрчимигэр көтөхтөрөн аһарбыт сылларын ахта саныыр. ВВ ЫСЫ
II
1. аат., поэт. Санааны түһэрии, санньыйыы, курутуйуу. ☉ Уныние, печаль, упадок духа
Маннык күҥҥэ Санньыар сүтэр, Ыллыах-туойуох Санаа түллэр. Эллэй
Хом түһүү, санньыар диэни Хоноһоломмот киһи кини, Ол иһин байым бултаах, Олоҕор өрүү дьоллоох. В. Миронов
Чуу… ыраах… Бетховен… сүрэҕи манньытар… Муусука санньыара долгурар… Ыйдаҥа сыдьаайар, Ыллаһар. А. Абаҕыыныскай
2. даҕ. суолт. Киһи санаатын санньытар, санаарҕабыллаах, курус. ☉ Унылый, грустный, печальный
Таптал фонтана, курус фонтан! Дьэ илэ көрдүм эйиигин. Харах уутунан чоллурҕаан Санньыар сэһэҥҥин кэпсиигин. М. Ефимов
Чуҥкуйар, санньыар чааһыгар Доҕотторо, аймахтара Дьоҕус, чуумпу хосторугар Тохтоон, сылдьан ааһыахтара. Ф. Софронов. А. Софронов бэйиэт быһыытынан …… санньыар санааларыттан, өрөбөлүүссүйэ иннинээҕи тематикаларыттан тута-хаба босхолоно охсубатаҕа. Эрчимэн