Якутские буквы:

Якутский → Якутский

кыдьымахтан

кыдьымахтаа диэнтэн бэй
туһ. Муус балачча ууллан, кыдьымахтаммыта. П. Филиппов
Кыһыл көмүспүт Кыдьымахтанан көстүбүтүгэр …… Кыйаар сирдэртэн Кыдьыгыран иҥсэрбиттэр. Е. Иванова
Өлүөнэ өрүс улуу ньуура тумаҥҥа сууланара, кыралаан кыдьымахтанан суугунуу устара. «ХС»

кыдьымах

аат. Өрүс саас эстэригэр, күһүн турарыгар устар бытархай, көбдөркөй муус. Мелкий рыхлый лед, появляющийся в реках весной во время ледохода или осенью до ледостава, шуга
Өр-өтөр буолбат, өрүс эстэн, мууһун үлтү кумалаан, үөһэ-аллара түһэртээн, намыһах арыылары үрдүлэринэн таһыйтаан, кыдьымаҕын уһаарар. Н. Якутскай
Сааскы өрүс уутугар кыдьымахтар аймана усталларын курдук, арҕааттан халлаан оройунан быстах былыттар айманаллар. Эрилик Эристиин
Өлүөнэ кыдьымаҕа үксүүр, бэйэ-бэйэлэригэр силимнэһэ тоҥуталаан, улаатан түөлбэтүөлбэнэн бытааннык сыылан усталлар. «ХС»
кэпс. Күһүнүн өрүскэ өрө күөрэлэммитинэн, бачымахтаммытынан тоҥмут муустар. Ледяная глыба, торос
Өрүс киэҥ үөһүгэр бачымахтаспыт кыдьымах муустара, сыгынньах дьэҥкир түөстэригэр күн чаҕылын түһэрэн, күндү чөмчүүк таастыы көҕүрүмтүйэ сандаарыҥныыллара. Софр. Данилов
Муустар …… өрө күөрэлэнэн тахсан кыдьымахтары үөскэтэллэр. СПН СЧГ
Биһиги Өлүөнэ сүнньүнэн айаннаан иһэбит. Кини киэбин толору хайа баҕарар диэки өттүнэн сүүнэ муустар — олохтоохтор ааттыылларынан «кыдьымахтар» — адаарыһан тураллар. В. Короленко (тылб.)
Кыдьымахтаах кымыс — оргутуллубут арыы кутуллубут кымыһа. Кумыс, заправленный растопленным маслом
Кулут уолаттар-кыргыттар кыдьымахтаах кымыһы чорооҥҥо кута-кута аҕалаллар. Ньургун Боотур
Анды сымыытын курдук Аллыр-баллыр арыылаан Кырылыы көөнньүбүт Кыдьымахтаах кымыһы [куттулар]. П. Ойуунускай
Самаан сайын салаллан, саймаарыйан турдаҕына: «Кыдьымахтаах кымыһы Кыллырҕаппыт киһи!» — диэҕэ. Урсун
ср. бур. хайрмаг ‘шуга’

Якутский → Русский

кыдьымах

шуга; плавучий лёд; сааскы кыдьымах весенняя шуга; күһүҥҥү кыдьымах осенняя шуга.


Еще переводы:

шуга

шуга (Русский → Якутский)

ж. кыдьымах.

кыдьыгыр

кыдьыгыр (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Күүһүҥуоҕуҥ батарбакка тэбэнэтир, тугу эмэ гыныаххын күүскэ баҕар; үлүһүйэн туран оҥор. От избытка сил, энергии зажечься желанием чем-л. заняться; дурачиться, озорничать от избытка «дурной» силы, энергии (о молодых людях)
[Сыллай] туста сылдьар икки бөҕөскө ойон тиийэн, икки ардыларыгар харыларын батары биэрэн баран, туора хаһыйталаата уонна биир-биир хам баттаталаан кэбистэ. Кыдьыгырдаҕа үһү! Амма Аччыгыйа
Туймаада быйаҥнаах хонуутугар от охсоллорун суохтаан, ахтан эттэрэ-хааннара кыдьыгырбыт, бугуһуйбут Түмэрэй Бөҕө уолаттара саха хотуурунан киирэн охсон тэлэкэлээн барбыттара. Далан
Хатылы [киһи аата] кыдьыгыран, киргили кытта сырсара үһү. Р. Кулаковскай
2. Туохха эмэ олус үлүһүй, баҕар (үксүн куһаҕаҥҥа). Питать страсть, пристраститься к чему-л. (особенно к дурному, плохому)
[Арыгыга] Кырдьаҕастыын кыдьыгырдылар, Эдэрдиин имэҥирдилэр, Көрсүөлүүн көҕүйдүстүлэр, Мэниктиин мэҥийдилэр. Өксөкүлээх Өлөксөй
Кыһыл көмүспүт Кыдьымахтанан көстүбүтүгэр, Кылааннаах түүлээхпит Кырыытынан кыстаммытыгар Кыраныысса улаҕатыттан Кыйаар сирдэртэн Кыдьыгыран иҥсэрбиттэр. Е. Иванова
3. көсп., харыс т. Сыстыганнаах ыарыынан ыарый; ыарыыга сыһын (сүөһү туһунан). Заразиться, страдать какой-л. заразной болезнью (о домашнем скоте)
Сүөһү дьүүкээрэн, кыдьыгыран барбыта. «ХС»

торос

торос (Русский → Якутский)

м. кыдьымах, тороһун.

ледоход

ледоход (Русский → Якутский)

сущ
кыдьымах устуута, муус барыыта

сало

сало (Русский → Якутский)

с. 1. (жировое отложение) сыа; 2. (продукт) сыа; 3. (тонкий лёд) сыа кыдьымах (аан бастааҥҥы кыра кыдьымах).

ледоход

ледоход (Русский → Якутский)

м. муус барыыта, кыдьымах устуута; ледокод прошёл муус баран бүттэ.

күлүүппэлэн

күлүүппэлэн (Якутский → Якутский)

күлүүппэлээ диэнтэн атын. туһ. Үрэххэ кыдьымах киирэн, сүөһүнү туоратар күлүүппэлэммит

шуга

шуга (Русский → Якутский)

сущ
(мн. ч. нет)
кыдьымах; өрүскэ күһүн-саас бытархай муус устуута

көйгөллөө

көйгөллөө (Якутский → Якутский)

туохт., кэпс. Харса суох көй. Расколотить, расколошматить
Иннилэригэр чугас, ахсаана биллибэт элбэх тоҥ чохоону үлтү көйгөллөөн баран кэккэлэтэ уурбут курдук, кыдьымах муустар кырылаан көстөллөр. С. Никифоров

кырбастан

кырбастан (Якутский → Якутский)

кырбастаа 1 диэнтэн атын
туһ. Хара муус хампарыйда, Кыһыл муус кырбастанна, Кыдьымах буолан кыйданна! Саха фольк. Бүлүүдэҕэ кырбастаммыт сыалаах эт тардыллыбыт. Эрилик Эристиин