тахтарый диэнтэн холб. туһ. Оҕо үксээбитэ олус, наар кыра-дьадаҥы өттүттэн торбуйах таҥастаахтар тахтарыһаллар. Н. Түгүнүүрэп

послелог, упр. осн. п. из, со стороны; кыра-дьадаҥы өттүттэн из среды бедняков; биһиги өттүбүтүттэн с нашей стороны.

туохт. Өлөрөн, өһөрөн имири эс. ☉ Убивать, уничтожать, истреблять подчистую. Кыра дьоннору кыһарыйбыт Кынньарааллыыр тойоттору Кырган-кыдыйан тураннар, Кыра-дьадаҥы дьоннору Баттыгастан таһаарбыттар. Саха фольк.

көр соролоо
Суохтандьадаҥыттан Суобаһа суох суралаан, Аата суох атаҕастаан, Барҕара байбыта, Томтойо топпута. А. Софронов
[Былаасап Быыбарынай:] Эмээхсин! Дьэ ити аһыан-сиэн баҕарбыт кыра-дьадаҥы аймаҕа, хомуньуус буолан кубулунан биһигини, баай өттүн, суралаан сииллэрэ. Н. Түгүнүүрэп

сэбилэн диэнтэн хай
аата. Саха норуотун «кырата-дьадаҥыта» бэйэтин баттааччыларын утары охсуһуутугар, чабырҕах биир суол бэрт үктэтиилээх сытыы сэбилэниитэ буола сылдьыбыт. Саха фольк. Сопхуостар араас тыраахтарынан сэбилэниилэрин таһыма үрдээтэ. ПА
Көннөрү кыыллары көрсөргө сөбүгэр сэбилэниилээхпит диэн эппиэттээбиппит. Д. Дефо (тылб.)

туохт. Тугунан эмэ ымсыырдан, тугу эмэ өлгөмнүк эрэннэрэн эбэтэр албыннаан тылгар киллэр, ыҥыр, бэйэҥ диэки тарт. ☉ Завлекать, заманивать
Арааһа, Бодойболуур быһыылаах. Кусхаан уолу илдьэ бараары кучуйан эрэр. Болот Боотур
Эһиги баайдар саайка оҥостоҥҥут, артыал тэринэҥҥит онно кыраны-дьадаҥыны кучуйан киллэрэҥҥит, кинилэринэн сирэйдэнэҥҥит үчүгэй, бастыҥ хочугуоруйа сирин ылаары тэриллэн эрэҕит. Күндэ

туохт. Ханнык эмэ көрүҥнэн, ханнык эмэ көрүҥнээх буол. ☉ Иметь какой-л. вид, какое-л. телосложение
Ат сылгы сиэлинэн-кутуругунан кынаттанан көтөн тиийэн кэллэ да, «лап» гына үктэнэ түстэ. Ата халыҥ куҥнаммыт, хат таманнаммыт, үтүө бэйэлэммит. Ньургун Боотур
Өргөннөөх кыра-дьадаҥы дьонноро устан ааспыт урукку кэмҥэ хараҥа батталга хам тэпсиллэн хатыҥыр бэйэлэнэн, чэрдээх илиилэнэн сылдьыбыттара. Эрилик Эристиин
Этиҥ, чаҕылҕан, силлиэ Эллээн кииллиппит эттэннин, Хабыр дьыбар, умайар кураан Хатаран эрчийбит бэйэлэннин! П. Тобуруокап

I
иит диэнтэн атын
туһ. Кыра эрдэҕиттэн улаатыар диэри үлэ-хамнас быһыытын билбэккэ атаахтык иитиллибитэ. А. Софронов
Эбэ көтөрүнэн, балыгынан нэһилиэк кырата-дьадаҥыта сылы быһа иитиллэн олорор. Күннүк Уурастыырап
Оттон мин эрэйдээх ийэ-аҕа диэни билбэтэҕим, киһини билиэхпиттэн ыал устун сылдьан иитиллибитим. Күндэ
II
иит диэнтэн атын
туһ. Сүнньүөҕүнэн иитиллибит биир тууркалаахпытын киһибэр биэрдим. Т. Сметанин
Үрүйэ ортотунан иитиллибит туһахтарбын кэрийэбин. И. Федосеев
Капкааны кэтиллэ илик үтүлүгү кэтэн, сыгынньах илиинэн туппакка эрэ иитиллиэхтээх. А. Кривошапкин (тылб.)

I
аат., кэпс. Соччо уһуна суох сонос мас. ☉ Палка
Бастыҥ балык мэйиитэ – баһылыкка, бастыҥ баалкы – үлэһиккэ (өс хоһ.). Хатылы кыра дьоно тураннар, кинээһи баалкынан баһын хайыта сынньаннар уҥаран кэбиспиттэр. Эрилик Эристиин. Барыс баҕадьы баҕатыгар Бары сааттан тахсыбыт Баайдар-талымнар баалларын Баалкы бөҕөнөн үүрэннэр, Кыра-дьадаҥы дьоннору Баттыгастан таһааран Бастарыгын биллэрбит Бассабыыктыыр баартыйаҕа Махтал, баһыыба биэрэбит. Саха фольк.
II
аат. Туох эмэ тутуу өһүөтэ эбэтэр муостатын сиһэ (хол., дьиэ). ☉ Балка
Тыраахтар дэлби тэпсибит чигдитин таһынан ааһан, муостата суох тэрээсэ баалкытыгар быраҕыллыбыт хаптаһыннарынан хааман дьиэҕэ киирэбин. Далан
Хотон үрдүгэр өһүөлэри бөҕөргөтөр баалкылар киллэриллибиттэр. ПДН ДьХ
Муоста баалкылара сиргэ тимирчи түһэриллэллэр. СГК ТҮЧ

туохт. Киһини төлөбүрэ суох бэйэҕэр үлэлэт; атын киһи көлөһүнүн туһан. ☉ Эксплуатировать, использовать чужой труд
Бу листовкаҕа кини фабриканнар үлэһиттэри ынырыктык көлөһүннүүллэрин туһунан кэпсээбитэ. ОЛ ПА
Египеккэ сири оҥоруу сайдарын кытта тэҥҥэ дьону көлөһүннүүр кыах үөскээбитэ. КФП БАаДИ
Ыраахтааҕы былааһыгар сорук-боллур буолбут, киниэхэ өйөнөн норуоту көлөһүннээн олорбут саха баайдара өрөбөлүүссүйэни өстөнөн көрсүбүттэрэ. «ХС»
♦ Көлөһүннээн (көлөһүнүн) сиэ — киһи эрэйин босхо, олус чэпчэкитик туһан. ☉ Эксплуатировать, драть три шкуры с кого-л., выжимать (все) соки
Сэбиэскэй былааһы оҥорон, киһи киһини баттаан хара көлөһүнүн сиэбэт саргылаах саарыстыбатын олохтуохха. П. Ойуунускай
Кыра-дьадаҥы дьону хамнатан көлөһүннэрин сиэбитиҥ тохтуо. Күндэ