Якутские буквы:

Якутский → Русский

кырылас

1) шуршащий; хрустящий; 2) звенящий; кырылас кумаар звенящие комары; 3) сыпучий; кырылас кумах сыпучий песок.

Якутский → Якутский

кырылас

даҕ.
1. Туох да булкааһыга суох, ыраас, биир тэҥ (хол., кумах, өрүс тааһын туһунан). Чистый, однородный, без примесей (о песке, речной гальке)
Суола кырылас кумах буолан, хаамарга олус сылаалаах этэ. Н. Якутскай
Ыһылла сытар кырылас таас устун сүүрэн хачыгырыйабын. В. Сыромятников
Кырылас таас үрэх сандаарар. И. Чаҕылҕан
2. Биир тэҥник кэккэлээн көстөр. Ровный (ряд чего-л., каких-л. предметов — напр., о зубах)
Афанасий Николаевич кыһыл көмүһүнэн бүрүллүбүт кырылас үөһээ тиистэрин быыһынан сөҕөн-махтайан «сыып» гыннарар. С. Тарасов
Сорохтор биир тэҥҥэ хааманнар Чыҥкынас кэккэнэн иһэллэр: Кырыктаах кырылас ыстыыктар Кылбаҥнаан ааһар курдуктар. М. Ефимов
3. Кырылыыр, иһиирэр тыастаах (көтөр, хол., мохсоҕол кынатын тыаһын этэргэ). Свистящий (звук рассекающих воздух крыльев крупных птиц, напр., сокола, бекаса)
Курулас куорсуннаах, Кырылас кынаттаах, Хорулас хотоҕойдоох, Моонньугар мойбордоох Мохсоҕол обургу. Өксөкүлээх Өлөксөй
Кырылас кынаттаах Кыырт мохсоҕоллор. Нор. ырыаһ.


Еще переводы:

звонкий

звонкий (Русский → Якутский)

прил. 1. чуор, хатан; звонкий голос чуор куолас; 2. лингв, ньиргиэрдээх; звонкий согласный ньиргиэрдээх бүтэй дорҕоон; # звонкая монета сыр харчы, кырылас ман-кьыат.

сэлэлэс

сэлэлэс (Якутский → Якутский)

сэлэлээ диэнтэн холб. туһ. Ыраас халлаан түгэҕиттэн Сэттэ мааны кыталык Сэлэлэһэн түспүттэр. И. Гоголев
Үрдүбүнэн кыҥырдаһан Хаастар көтөн кэлбиттэрэ, Сэлэлэһэн, кырылаһан Тус соҕуруу түспүттэрэ. «ХС»

кыттыһыннар

кыттыһыннар (Якутский → Якутский)

кыттыс диэнтэн дьаһ
туһ. Киҥкиниир киэҥ халлааҥҥа Кырылас кынаттаах Кыырт мохсоҕоллору Кыһыл бухатыырдар Кыттыһыннаран көтүттүлэр. Нор. ырыаһ. Поэтесса сүрэҕи уонна өйү кыттыһыннаран айбыт хоһоонноро ааҕааччыны чахчы долгуталлар. ПБН ОПТ

таастыйымтыа

таастыйымтыа (Якутский → Якутский)

даҕ. Таас курдук буола кытаатымтыа, сымнаҕаһын, бытарыйыытын сүтэримтиэ (буор, почва туһунан). Имеющий свойство твердеть (о почве)
Өскөтүн кирээдэ буора кытаанах, таастыйымтыа (ол аата туойдаах) буоллаҕына, кырылас өрүс кумаҕын уонна эргэ эрбии көөбүлүн эбэҕит. ЕАМ ББКП

чоҥхоҕор

чоҥхоҕор (Якутский → Якутский)

даҕ. Дириҥ, дириҥ истээх (үксүгэр иһити этэргэ). С глубоким дном, глубокий (обычно о посуде)
Нэлэгэр да, чоҥхоҕор да тэриэлкэлэр кырыы-кырыыларынан кырыласпыттар. «ХС»
Чоҥхоҕор көстүрүүлкэҕэ сыа сороҕун уулларыллар, онно буспут ирииһи кутуллар. Дьиэ к.

бааллан

бааллан (Якутский → Якутский)

туохт. Долгуннуран бар, күүстээх долгуннан (хол., өрүс, муора). Покрываться сильной волной (напр., о реке, море)
Арай сири-халлааны сиксийэр силлиэ-буурҕа түстэҕинэ эрэ, кырылас долгуннарынан кырбаһар, балаһа долгуннарынан баалланар үһү. Софр. Данилов
Байҕал уута барылыы баалланар – Бассабыыктар эмиэ оннук бараммат күүстээхтэр. Күннүк Уурастыырап
Балкыырдаах байҕалым Баалланарын курдук Бассабыык баартыйа Барҕаран таҕыста. П. Ойуунускай

кырдырҕаччы

кырдырҕаччы (Якутский → Якутский)

сыһ. Кычыгыраччы; хачыгыраччы; хардырҕаччы. Со скрипом; с хрустом; хрипло, с хрипом
Көхсүн этитэн баран, кэһиэхтээх күөмэйинэн кырдырҕаччы сөтөллөрүттэн сылыктаатахха, оҕонньор быһыылаах. С. Никифоров
Хоохулла сытыы тииһинэн кырдырҕаччы хадьырыйбытынан барда. М. Попов
[Кууһума] уу кытыытынааҕы кырылас тааһы кырдырҕаччы үктээн, сулбу соҕус хааман истэ. Тумарча

сымарыттаҕас

сымарыттаҕас (Якутский → Якутский)

даҕ. Олус модороон, сымарыттан көстөр. Имеющий широкое мясистое лицо с крупными чертами
Сэпсэйбит бытыктаах, ыыс-араҕас сымарыттаҕас сирэйдээх киһи …… сис туттан, саллаҕар тумустаах хорсоон этэрбэһинэн кырылас кумахха чөм-чөм үктээн, аа-дьуо өрүс диэки хааман истэ. Н. Габышев
[Буукаан] олоҕун устатыгар аан маҥнай килиэби, бэчиэнньэни тото-хана сиэн, ирэн-хорон сымарыттаҕас, кыыһырымтаҕай бэйэтэ мичээрдии олорбута. Н. Абыйчанин

үктэллэн

үктэллэн (Якутский → Якутский)

туохт. Үктэнэр, турар сирдээх, үктэллээх буол. Иметь что-л., служащее подножием, подстилкой под ноги
Үллэр буор үктэллэнэн, Кырылас кумах кырыстанан …… Сөҥөн дьиппинийэн үөскээбитэ. С. Зверев
Убайдара Бутукаай Өндөрөй ааттаах мас ууһа. Кини бэс чараас араҥата эҥээрдэнэр, кыырпах көөбүлэ үктэллэнэр. Амма Аччыгыйа
Күн сирин дьоно Күөх от дэйбиирдэннэ, Үүнэр үтүө норуот Үҥэр күөх үктэллэннэ. С. Васильев

бааллаах

бааллаах (Якутский → Якутский)

даҕ. Күүстээх долгуннаах. С бурной волной
Байҕал бааллаах, үлэ күүрээннээх (өс хоһ.). [Өлүөнэ өрүс] омун бааллаах мэник долгуннара кырылас кумахтаах кытылга охсулланнар, күн уотугар кылапачыйа эккирэтиһэн бардылар. П. Аввакумов
Эҥсиллэр бааллардаах Элиэнэ эбэккэм Илиҥҥи, арҕааҥҥы эҥээрин чэлгиппит Эриэккэс үчүгэй үлэни хоһуйан, Эйэҕэс тылбынан эҕэрдэ эппитим. Күннүк Уурастыырап
Тоҕус бааллаах – олус күүстээх долгун (урукку өйдөбүлүнэн, муораҕа устааччылары өлүүгэ тиэрдиэн сөп). Девятый вал (по старинным представлениям, роковая волна для мореплавателей)
Сарсын күн ортотуттан киэһэ тоҕус бааллаах буурҕа түһүөхтээх. Н. Якутскай