и. д. от кытаат =.

1) становиться твёрдым, крепким, жёстким; тоҥон кытаат = затвердеть на морозе; 2) перен. становиться суровым, строгим; ирдэбил кытаатта требования стали строже, требования повысились; 3) перен. становиться трудным; үөрэх кытаатта учиться стало труднее; 4) перен. становиться сильнее, крепче; оҕобут кытааппыт наш сын стал крепче; 5) перен. стараться, прилагать усилия; кытаатан үлэлээҥ постарайтесь работать лучше.

кытаат диэнтэн хай
аата. Баҕар, кырдьык арыгым суоҕа эбитэ буолуо, баҕар, көннөрү эдэр эрдэхпинээҕи кыраҕа кытаатыым миигин туппута эбитэ буолуо. В. Короленко (тылб.)
Ыраланыы уонна кытаатыы булкуспут көрүҥнэрэ сэкирэтээр сирэйигэр көстө түспүттэрэ. Г. Николаева (тылб.)

туохт.
1. Чиҥ, хаҕыс буол; кытаат, күүһүр. ☉ Становиться твердым, жестким; усиливаться, крепнуть (напр., о ветре)
Маайа, хара балыыртан абаккаран, хараҕын уута кууран хаалар, куолаһа кытаатар. Н. Якутскай
Тыал эмискэ үлүгэр кытааппыта, хаар кыыдамнаабыта. А. Данилов
2. Тулуйарга ордук күчүмэҕэй буол, ыараа, уустугур. ☉ Становиться более трудным, осложняться
Дьэ, доҕор, дьыала кытаатарыгар тиийдэ быһыылаах. Н. Неустроев
Олохпут, дьэ үчүгэй буолла ини диэтэхпитинэ, дьэ эбии кытаатан иһэр. П. Ойуунускай. Да-а, харчы көстөрө аны олус кытаатта… Н. Якутскай
3. Тугу эмэ кыһанан, түргэнник оҥор. ☉ Делать что-л. старательно, быстро
Тоойуом, Өкүлүүн, эн чэйгин кытаат. Амма Аччыгыйа
Дьаакып, күрүөҕүн кытаатыыһыгын. Суорун Омоллоон
Бытархайга да кытааттахпына табыллар. Ити аайы мөлтөх дьон тылынан «сарсын» диэн уталытыы табыллыбат. Н. Лугинов
△ Ыарахантан чаҕыйыма, инниҥ диэки баран ис. ☉ Держись, крепись
[Кууһума:] Ходьоҥ эмээхсини ылан көрөөрү гынабын. [Эмээхсин:] Һок! Дьэ, үчүгэй ходьоҥнотуу буолсу. Чэ, кытаат, кытаат. Суорун Омоллоон
Үлэҥ кэскилин саныыгын, оччоҕуна бэл бэйэҥ «кытаат» дэнэ саныыгын. П. Тобуруокап
[Сергей Нарыйаҕа] — Чэ, кытаат! Ыра санааҕын ыһыктыма, ыарахан тирээтэҕинэ сынтас гына түһүмэ. В. Яковлев