Якутские буквы:

Якутский → Русский

кыылдьыт

охотник на диких оленей, лосей.

Якутский → Якутский

кыылдьыт

аат. Кыыл табаны эбэтэр тайаҕы бултуур булчут киһи. ☉ Охотник на диких оленей, лосей
Ити мин түҥүрбүн Тааска [дойду аата] үөскүү илик улахан кыылдьыт дииллэрэ. Болот Боотур
Оттон кыыл табалар биир олугунан лабырҕаччы үктээн ааспыттарын көрөн, кыылдьыттар төһө кыыл ааспытын эндэппэттэр. «ХС»
Оҕом улааттаҕына, аҕатын курдук кыылдьыт буолуо. Н. Тарабукин (тылб.)
◊ Кыылдьыт ыт — улахан кыыллары (хол., эһэни, тайаҕы, кыыл табаны о. д. а.) бултуурга анаан үөрэтиллибит ыт. ☉ Охотничья собака, специально выученная на преследование крупного зверя (напр., медведя, лося, дикого оленя)
Үөрүйэх кыылдьыт ыттар уордаахтык үрэн, түһүөлээн, эһэни холоруктаталлар. В. Протодьяконов. Улахан кыылдьыт ыттар бэйэлэрэ …… тайаҕы, оннооҕор кыыл табаны күөйэн аҕалар, иччилэрин балааккаларын таһыгар тиийэ үҥүлүтэр түбэлтэлэрэ баар диэн кэпсээннэр эмиэ бааллар. Я. Семенов. Бөрө бэйэтин тас көрүҥүнэн саха кыылдьыт ытыгар маарынныыр. КГП БННь

Еще переводы:

зверолов

зверолов (Русский → Якутский)

м. кыылдьыт.

зверобой

зверобой (Русский → Якутский)

м. (охотник) кыылдьыт (муора кыылларын бултуур киһи).

звероловный

звероловный (Русский → Якутский)

прил. кыылдьыт; кыылы бултуур; звероловный промысел кыылдьыт идэтэ; звероловные снасти кыылы бултуур тэриллэр.

абалахаан

абалахаан (Якутский → Якутский)

көр абылахаан
Биһиги ол күн ыкса киэһээҥҥэ диэри «кыылдьыттар» буола оонньообуппут. Буур, буурчай, абалахаан, үктээнэ, муойкаа, кыыл бөҕөнү охторбуппут. «ХС»
Сыл аайы уон биэс-сүүрбэ абалахааны атыырга анаан талаллар. ТСА БТ

алҕаска

алҕаска (Якутский → Якутский)

  1. сыһ. Соруйан буолбатах, дэҥҥэ, бэйэҥ да өйдөөбөккө. ☉ Нечаянно, случайно, непреднамеренно; невольно
    Былырыын күһүн Кырса диэн кырдьаҕас кыылдьыт ытын куобах күрэҕэр алҕаска ытан кэбиспиттэрэ. С. Никифоров
    Бүгүн бу үөрүүлээх суругу Ленаттан эмискэ мин туттум, Туох эрэ кэрэни умнубуппун Алҕаска булбуттуу соһуйдум. П. Тобуруокап
  2. саҥа алл., көр алҕас
атыннас

атыннас (Якутский → Якутский)

туохт. Тугунан эмэ сөп түбэспэт, уратылаах буол. ☉ Иметь в чем-л. различие, несходство
Бөрө бэйэтин тас көрүҥүнэн саха кыылдьыт ытыгар маарынныыр, ол эрээри кини ыттан бэйэтин бөгдөччү туттан сылдьарынан, атаҕын тыҥырахтарын сарбаппакка холбуу тутан үктэнэринэн уонна төбөтүн уҥуоҕунан биллэрдик атыннаһар. КГП ББНь
Этиллиилэрэ уонна суруллуулара биир буолан баран, суолталарынан атыннаһар тыллары омонимнар дэнэр. ПНЕ СТ

былырыын

былырыын (Якутский → Якутский)

сыһ. Ааспыт сыллааҕыта, биир сыл анараа өттүгэр. ☉ В прошлом году
Үчүгэй сайылык дьиэлээҕин кэргэнэ ол Дьөгүөр Дьэргиэһэпкэ босхону эрэ үрдүнэн атыылаан кэбиһэн баран, былырыын күһүн өлбүтэ. Амма Аччыгыйа
Кинилэр, Чүөчээски уонна Намыын оҕонньор, былырыын иккиэн кыттыһан туһахтаабыттара. Суорун Омоллоон
Былырыын күһүн Кырса диэн кырдьаҕас кыылдьыт ытын куобах күрэҕэр алҕаска ытан кэбиспиттэрэ. С. Никифоров

түһүөлээ

түһүөлээ (Якутский → Якутский)

  1. түс I диэнтэн төхт. көрүҥ. Үөрүйэх кыылдьыт ыттар уордаахтык үрэн, түһүөлээн эһэни холоруктаталлар. В. Протодьяконов
    Оҥочолоро хаҥас өттүнэн иҥнэс гынан аллара, долгун быыһыгар, түһүөлүүр. С. Васильев
    Хотторон иһэр бөҕөс ыксаабыттыы утарылаһааччытын атаҕар бокуойа суох түһүөлүү сатыыр да, барыта кыайыылаах туһатыгар буолбут курдук. «Кыым»
  2. туохт., түөлбэ. Сөтүөлээ. ☉ Купаться
    Бытыа оннооҕор хайдах сыгынньахтанан түһүөлүү киирбитин өйдөөбөт. П. Ойуунускай
    Киирэн түһүөлүү түһэн тахсыах эрэ. С. Ефремов
    Сылаас оронтон тураат, тымныы ууга түһүөлээн барары оҕонньор билбэт этэ. А. Сыромятникова
күрэх

күрэх (Якутский → Якутский)

I
аат. Илин былдьаһыы, туохха эмэ куоталаһыы. ☉ Состязание, соревнование
Аныгы да өттүгэр Аатырдыннар сахалар, …… Оонньуу, тустуу күрэҕэр Өрөгөйдүүр буоллуннар. Эллэй
Василий кэлэ охсон, Ньургууна биир өттүгэр киирдэ, сытыырхайбыт, күрэх күрэстэһэ киирээри турар бөҕөскө маарыннаабыкка дылы. А. Сыромятникова
Ол да буоллар күрэх аата күрэх. Охтон түһүөм да буоллар, мөлтөөбүппүн биллэриэм суоҕа дии саныыбын испэр. Э. Соколов
♦ Күрэх былдьас — күүскүнэн, быһыйгынан холос, куоталас. ☉ Мериться силой, состязаться в силе, резвости и т. п. Сүктэн барарыгар кыыс аймаҕыттан урууга сүүстэн тахса киһи барар, ол иһигэр хары хапсар, нөрүөн көрсүһэр, күрэх былдьаһар бөҕөстөөхтөр, быһыйдаахтар. Саха фольк. Тэҥн. күөн көрүс, күрэс былдьас
II
аат. Элбэх буолан тыа булдун эбэтэр балыгы үүрэн, күрэтэн, хаайан бултааһын. ☉ Загон, гонка (вид охоты)
Былырыын күһүн Кырса диэн кырдьаҕас кыылдьыт ытын куобах күрэҕэр алҕаска ытан кэбиспиттэрэ. С. Никифоров
Куобаҕы бултааһын көҥүллэммит күнүттэн ыла улуу күрэх саҕаланар. «ХС». Киһи барыта саһыл уонна бөрө күрэҕэр бэлэмнэнэн барбыта. С. Сарыг-Оол (тылб.)

олук

олук (Якутский → Якутский)

аат.
1. Маһы сүгэнэн кэрдиистии охсуу, оҥо охсуу. ☉ Зарубка, надруб, надрубка (обычно топором на дереве)
Охтороору кэрдэн молуойдаабыттара — хотутар, олук таһаарар аат суох. В. Протодьяконов
Буруустар, муннук олуктара эрдэ оҥоһуллубут буолан, эркини дөбөҥнүк бүтэрбиттэрэ. ДФС КК
2. Сүгэнэн маһы кэрдэргэ мас ойута ыстаммыт кэрчиктэрэ. ☉ Щепки, щепа
Кини [Кэбигирэй Миитэрэй] санаатыгар, маһа ордук кытаанахха, оҕустаҕын аайы тимир курдук чаҥыргыырга, сүгэтин олуга ордук ыраах ыстанарга дылы буолар. Амма Аччыгыйа
Чэгиэн мастан тэйиэлии Тэрээк сүгэ кыыраҥныыр. Уҥа-хаҥас тэйиэлии, Олук ойон кылбаҥныыр. Р. Баҕатаайыскай
3. Хаамыы, сүүрүү тэтимэ; хардыы. ☉ Темп ходьбы, бега; ширина шага
Сүүрүк ат маҥнай мөдөөннүк ойбохтоот, хонноҕо аһыллан, олуга сыыйа кэҥээн, хардыыта улам сыыдамсыйан барда. Р. Баҕатаайыскай
Үҥэр ааттаах Микииппэрэп кинээс киэҥ олугун хайа кэппинэн ситиэмий? М. Доҕордуурап
Уйатыгар айаннаабыт тот тииҥ олуга кыараҕас, суола бахчаҕар буолар. ФВН ТС
△ Хаарга, бадарааҥҥа олорон хаалбыт суол. ☉ Следы, оставленные на снегу, по грязи
Кэлбит олукпунан төннүбэккэ, бэркэ сэрэнэн, иннибин-кэннибин көрүнэ-көрүнэ, сурпутугар төннөрүм. Н. Абыйчанин
Кыыл табалар биир олугунан лабырҕаччы үктээн ааспыттарынан көрөн, кыылдьыттар төһө кыыл ааспытын эндэппэттэр. В. Протодьяконов
4. Кэрдиис кэм, кэм кэрчигэ. ☉ Отрезок времени; какая-л. часть жизни
Оттоку олукка Соноон иһэрин «Суо хотун дэтээри Сонургуур этэ». Өксөкүлээх Өлөксөй
История олугар сөп түбэһэн, икки иллээх норуоту уруйдуу, үөскээн тахсыбыта ити күнтэн үтүө тыл: «Найрамдал — Доҕордоһуу». И. Федосеев
5. лит. Силлабо-тоническай хоһоон систематыгар, холобур, нуучча хоһоонун тутулугар, охсуулаах уонна охсуута суох сүһүөхтэри биир кэм наардааһын кэрдиитэ. ☉ Стопа (в силлабо-тоническом стихосложении). Баал Хабырыыс хайдах эрэ чуолкай ритмикаҕа дьулуспат, холобура, Күннүк Уурастыырап олугун курдук буолбатах. Н. Тобуруокап
♦ Олук ааҕар кэпс. — кэтээ, кими эмэ кэтээн көр; кэтээн күүт. ☉ Зорко следить за кем-л.; подстерегать кого-л.
Биригэдьиири бэркэ олук ааҕан эрэр. НАГ ЯРФС II. Олук уопсар (уурсар) — кимиэхэ эмэ туоххунан эмэ баһыйтарбат буол, тэҥнээх буол. ☉ Ни в чём не уступать кому-л., быть на равных с кем-л.
Билигин да бултаан, кадровай булчуттары тиҥилэх үктэһэр, олук уопсар. «ХС»
Үһүс табаарыһым Николай Иванович Ефимов мин бу кэпсээбит үтүөкэннээх дьоннорбуттан кыратык да хаалсыбат, тэҥҥэ олук уурсар дьулуурдаах киһи. «Кыым». Олук үктэс (үктэһэн ис) — кими-тугу эмэ кытта тэҥҥэ сайдан ис. ☉ Идти в ногу с кем-чем-л.
Нэһилиэк олоҕо сайдан истэҕин аайы, оскуолата эмиэ ону кытта тэҥҥэ олук үктэһэн тупсар, ситэр. «Кыым»
Бу да чахчы саха литературатыгар үгэ уонна сатира жанрдара атыттартан хаалсыбаттык сыһа олук үктэһэн сайдарга тугу эмэ оҥорон иһэллэрин бигэргэтэр. «Кыым». Нэһилиэк олоҕо сайдан истэҕин аайы, оскуолата эмиэ ону кытта тэҥҥэ олук үктэнэн тупсар, ситэр. «Саха с.». Олук үктээ — туохха эмэ бастакы буол, саҥаны арыйааччы буол. ☉ Быть первопроходцем в чём-л., прокладывать дорогу первым. Д.П. Коркин саха тустуута аан дойдуга тахсыытыгар олук үктээбит киһинэн буолар. «Саха с.»
ср. др.-тюрк. олух ‘выдолбленное дерево, корыто’, тюрк. олук ‘жёлоб’