сов. разг. кэмэлдьилэн, үгэстэн.

ыл I диэнтэн атаах. Биһиги, улахаттар, ардыгар итинник кэдэрги кэмэлдьилэнэн ылаахтыыбыт дии… Амма Аччыгыйа
Оттон хамначчыт ханнык аһын ылаахтыай, тоҥ сүгэни кыбынар. Н. Якутскай
Кокориновтаах иннилэрин ылаахтыаҥ суоҕа. А. Фёдоров

туохт.
1. Куһаҕан быһыылан, түктэри кэмэлдьилэн. ☉ Иметь дурную привычку, дурные наклонности
Ыалларын кытта ыыстаһар ымсыыланна, Аймахтарын кытта анырдаһар адьынаттанна. Өксөкүлээх Өлөксөй
Хаһан аһаабыт удьуордаргын, Хайаан умнар адьынаттанныҥ? Р. Баҕатаайыскай
Атах таҥаһын оҥорооччу Василий Яковлев сотору-сотору арыгы иһэр адьынаттаммыта. ДьИэБ
2. Кэмэлдьилэн, үгэстэн. ☉ Иметь привычку, наклонности
Алгыс ити киэһэттэн Үөһэ тыынар адьынаттанна, Уолуһуйбат бэйэтэ Утуйбат буола муҥнанна. Р. Баҕатаайыскай
Ол эрээри сүрэҕим-быарым Олорон истэҕим ахсын Ааһары барытын Сайыһар адьынаттанан хааллаҕа. Хоһоон т. [Ыстапаан] сатаатар кыайан утуйбат адьынаттанна. И. Никифоров

туохт., сөбүлээб. Куһаҕан быһыылан, идэлэн, кэмэлдьилэн. ☉ Приобретать какую-л. дурную привычку или порок
[Дорогуунаптар] саастарыгар тыа дьонун соролоон аһаабыттарыттан ааһа түһэн, аны ол хаартынан-арыгынан сүүйэн сиир дьаллыктаммыттар дии. Болот Боотур
Кэлин кэмҥэ мин эмиэ аанньа утуйбат дьаллыктанным. «ХС»
Арай Артем Березкин суох. Кэлин бириэмэлэргэ кини сүтэн хаалар дьаллыктанна. В. Протодьяконов

туохт. Туох эмэ куһаҕан үгэстэн, кэмэлдьилэн. ☉ Приобрести дурную привычку, пристраститься к чему-л. скверному, плохому
Иннокентий Николаевич табалары көрөн баран, [кыыһын] төннөн кэлиэххин сыыспыккын диэри гынан баран, баҕар, оҕолор онон үөрэнэн табаны аҕалбакка, төннөн кэлэр кыдьыктаныахтара дии санаан, саҥарбата. ИИА К
Оробуочайдар хайдах эрэ дьуһуур буолбуттара, мэнээктиир кыдьыктаммыттара. М. Горькай (тылб.)

туохт. Тула өттүгүн көрүнэн, ааҕан-суоттаан, олус сэргэх сырыт. ☉ Быть очень осторожным, осмотрительным
Эн [өй] үөмэн-чүөмэн үктүүр, Аргыый ааҕан хардыылыыр, Санаан-сабаҕалаан дьаһанар, Кэтэнэн-сэрэнэн кэмэлдьилэнэр Кэп суорун киһигин. Өксөкүлээх Өлөксөй
Итинтэн ыла уол бары өйүн-санаатын түмэн, бэркэ кэтэнэн-сэрэнэн, икки атахтаах көрбөтүнэн-билбэтинэн, эҥин баракаастары оҥорор идэлэннэ. Болот Боотур

туохт.
1. Ханнык эмэ үлэ көрүҥүнэн анаан дьарыктан. ☉ Специализироваться в каком-л. деле, профессионально заниматься чем-л.
Балыктыырга идэтий.Холкуос хаһаайыстыбата эт уонна үүт ылыытыгар идэтийэр. «Кыым»
Уус-Таатта, ХараАлданнар үүтү ылыыга салгыы идэтийиэхтэрэ. ПДН ККС
2. Ханнык эмэ үлэ көрүҥүн баһылаа, бастыҥ бэлэмнээх анал билиини ыл. ☉ Овладевать какой-л. специальностью, профессией, приобретать высокую квалификацию в каком-л. деле
Идэтийбит иистэнньэҥ. Олус сатабыллаах, идэтийбит суоппар. А. Федоров. Биһиги идэтийбит кириитиктэрбит, литературоведтарбыт тарбаҕынан ааҕыллар аҕыйахтар. СГС СЛКСБ
3. Үөрүйэхтэн, кэмэлдьилэн. ☉ Приобретать какую-л. привычку, склонность к чему-л.. Баран хаалар идэтийдэ. Сытан эрэ кинигэ ааҕар идэтийдэ. Тэҥн. идэлэн

1. санаа I диэнтэн дьаһ. туһ. Умуннахпына, санатаар
   □ Кимиэхэ Киһилии кэмэлдьилэнэн, Кэрэхсэтэ санатан Кистэлэҥмин кэпсиэмий? А. Софронов
   Таһырдьа тыал хаары өрүкүтэр. Бу күн биир ардахтаах күһүҥҥү киэһэни санатта. Н. Лугинов
   Үөрэн мичилийэ сылдьар чахчы кырасыабай сэбэрэлээх Неустроев дьоҥҥо барытыгар үчүгэйдик санатара. П. Филиппов
2. Тугунан эмэ кимиэхэ-туохха эмэ майгыннаа. ☉ Быть похожим на когочто-л., напоминать кого-что-л.
   Сыта да сииктээх кыладыапка сытын санатар. Софр. Данилов
   Кыһыҥҥы киэһэ, уо, кэрэтин, Туус маҥан былаата тэлээрэн, Доҕорум үҥкүүлээн эрэрин Санатта хаары тыал күдээрдэн. П. Тулааһынап

туохт.
1. Киһиттэн тэй, үргүүк, тэһии буол (хол., иитиэх кыыл, сүөһү туһунан). ☉ Становиться диким, дичать, одичать (о домашних животных)
Табалара кэнникинэн кыыллыйан, чугаһаабат да буолла. Болот Боотур
Ытыалаһыы ортотугар кыыллыйбыт аттары өрө мөхтөрбүтүнэн сылдьан, көлүйэн уонна ыҥыырдаан бүтэрбиттэрэ. Эрилик Эристиин
Билигин быаҕа үөрэппэтэххинэ, убаһаҥ сотору кыыллыйан хаалыыһы. «ХС»
2. көсп. Киһилии майгыгын сүтэр, адьырҕа кыыллыы быһыылан. ☉ Потерять человеческий облик, озвереть, остервенеть
Кыыллыйбыт өстөөххө Кырыыспыт уһуктанна, Кырдьыкпыт туһугар Кырыкпыт биилэннэ. Саха нар. ыр. III
Абаҕа оскуолатын …… эдэр пионердара кыыллыйбыт бандьыыттары утары хорсуннук охсуспуттара. Н. Якутскай. Кыыллыйбыт өстөөх хоттордоҕуна кыыллааҕар да сидьиҥ кэмэлдьилэнэр… П. Егоров
3. көсп., кэпс. Дьонтон-сэргэттэн тэйэ тутун, соҕотоҕун сырыт. ☉ Дичиться, чуждаться людей
Илэ абааһы сирэйин кэтэн, түптээх олоҕу олорбокко, кыыллыйан дьонуттан саһан, куота сылдьар, хата ханна чугас ойуун кыырдын да, онно баран олорор. Саха фольк. Кэнникинэн ол кини кыыллыйан да барбыт, Сорох-сорох сирдэргэ, «Чучунаа» аатырбыт. М. Ефимов
Дьон кэлиэх, сылдьыах да буолтун иһин, бэйэм кыыллыйан, тэйэн хаалтым. Н. Заболоцкай