Якутские буквы:

Якутский → Якутский

кэһиэхтэн

кэһиэҕир диэн курдук
Солуурбут кэһиэхтэммит. «Дьыала хайдаҕый?» — диэн арыгыттан кэһиэхтэммит куолас иһилиннэ. Эрилик Эристиин

кэһиэх

I
аат.
1. Оргутарга, буһарарга иһиккэ ас сыстан хаалбыта (хол., үүтү оргутарга, хааһыны буһарарга). Накипь (на дне, стенках посуды)
Манна [тайҕаҕа] кутталтан куотуом, дууһабар сөҥмүт кэһиэҕи сайгыам диэн санаалааҕа. М. Ефимов
Уу адьас кытыытыгар солуур кэһиэҕин курдук араҕастыҥы өҥнөөх туус үллэр эбит. И. Данилов
Үүтү оргуппут иһит түгэҕэр кэһиэх үөскээччи. Ити үксэ үүт белогуттан — альбуминтан үөскүүр. СЕТ ҮА
2. Кэһиэҕи ыраастыырга туттуллар тимир сэп. Скребок (для очистки от нагара дна и стенок посуды)
Мин иэччэхтээх иэтим дьэбиннириэ суоҕа, кэдэгэр кэһиэҕим бэттиэ суоҕа: оҕом Айаал кинилэри көмүстүү өҥнүөҕэ, күннүү күлүмнэтиэҕэ. Суорун Омоллоон
Кэһиэх лабыкта — сыгынньах таастарга үүнэр кэриэрбит кэһиэххэ маарынныыр өҥнөөх лабыкта. Разновидность ягеля, растущая на скалах
Сыгынньах таастарга уот кэриэрдибит кэһиэҕэр маарынныыр кэһиэх лабыкталар олохсуйаллар. КВА Б
ср. др.-тюрк. кез ‘нагар от молока и других продуктов на дне кастрюли’, хак. кис ‘накипь (в самоваре, чайнике)’
II
көр кэһэх. Оҕонньор кэһиэҕиттэн (саадаҕыттан) үс оҕу сулбу тардан таһаарар. Саха фольк.

Якутский → Русский

кэһиэх

1) накипь (на внутренних стенках посуды); күөс кэһиэҕэ накипь на горшке; 2) скребок (для очистки нагара со стенок посуды).


Еще переводы:

кэһиир

кэһиир (Якутский → Русский)

см. кэһиэх 2.

нагар

нагар (Русский → Якутский)

м. хоруо, кэһиэх; нагар на свечке чүмэчи хоруота.

накипь

накипь (Русский → Якутский)

кэһиэх (паар хочуолларын турбаларыгар итиэннэ да атын ититэр, ууну оргутар аппарааттарга уу тууһа кэһиэх буолан олорон хаалыыта. К. итиини аһарыыны мөлтөтөр, аһара итийиигэ тириэрдэр.)

нагар

нагар (Русский → Якутский)

кэһиэх, нагаар (умайыы хаамыратын истиэнэтигэр олорон хаалбыт кытаанах веществолар (кокс, күл, углерод, сымала о. д. а).)

накипь

накипь (Русский → Якутский)

ж. төбүрэх, күүгэн (пена); кэһиэх (осадок); снять накипь с бульона минтэн күү-гэнин халбый; очистить котёл от накипи хочуол кэһиэҕин ыраастаа.

гарь

гарь (Русский → Якутский)

ж. 1. (горелое) кэриэ, кэҥсик сыт; пахнет гарью кэҥсик сыт биллэр; 2. (нагар) кэһиэх, кир; гарь на дне котелка солуурчах түгэҕин кэһиэҕэ.

кэһиэхтээх

кэһиэхтээх (Якутский → Якутский)

даҕ.
1. Кэһиэх сыстыбыт, кэһиэх олорбут. Имеющий накипь (на дне, стенках — о посуде). Киэҥ иһит кэһиэхтээх (өс ном.)
2. Кээҕинэс буолбут, бүтэ быһыытыйбыт, хардьыгынас буолбут (куоластаах). Охрипший, осипший (о голосе)
Быыпсай саҥата бэрт кэһиэхтээҕинэн тоҕута ыстанна. П. Ойуунускай
«Бэҕэһээ дьиэҕэр төһөҕө тиийбитиҥий?» — кэһиэхтээҕинэн көхсүн иһигэр күлэн хардьыгынаата. А. Софронов
Суол холбонуута чугаһаатаҕын аайы, кыыс оҕо кэһиэҕэ суох кэрэ чаҕаан куолаһа субу чугаһаан иһэр. М. Доҕордуурап

кэһиэхтээ

кэһиэхтээ (Якутский → Якутский)

туохт. Кэһиэх сыстыбытын ыраастаа. Счищать нагар, накипь (со дна и стенок посуды)
Туохханнык иннинэ алтан солуурун ыраастаабыта, сууйбута-соппута, түгэҕин бурдук кэһиэҕирпитин тимир ньуосканан кэһиэхтээбитэ. Н. Заболоцкай

ньалым

ньалым (Якутский → Якутский)

даҕ. Чычаас, көҥүл кэһиэххэ сөптөөх (уу). Неглубокий, мелкий (о воде)
[Ньургууна] Кыталыктаахха ньалым уу тахсан эрдэҕинэ, күөх от бытыгыраан, саҥа тахсар кэмигэр саалаах дьаарбайары олус сөбүлүүрэ. А. Сыромятникова

араҕастыҥы

араҕастыҥы (Якутский → Якутский)

даҕ. Саһархайдыҥы, кытархайдыҥы. Желтоватый, рыжеватый
Уу адьас кытыытыгар солуур кэһиэҕин курдук араҕастыҥы өҥнөөх туус үллэр эбит. И. Данилов
Эмискэ Сэллик атыыһыт, уҥуох-тирии сирэйэ ньолох гына түһэр уонна араҕастыҥы үрүҥ күүгэнинэн силлээн унаарытар. Н. Лугинов