туохт., эргэр. Эбии угаайы күрүөлээх буол, угаайы сирдэн. ☉ Иметь, получить сверхнадел земли. Кулуба буолаат, киһибит солотун иһин эмиэ угаайыланна

м. балкон (1. дьиэ үөһээ мэндиэмэн-нэрин эркиниттэн тас диэки чорбоччу тутуллубут күрүөлээх площадка; 2. театр ортоку уонна үрдүкү ярустарын миэстэлэрэ).

аат. Дьиэ үөһээ мэндиэмэннэрин эркиниттэн тас диэки тутуллубут күрүөлээх площадка. ☉ Балкон. Болкуоҥҥа табахтаа. Болкуоҥҥа туран аллараны көр
□ Болкуон аанын аһаммын Сылаас күҥҥэ сыламныыбын. В. Гольдеров
△ Тыйаатырга үрдүкү олорор дьаарыс. ☉ Верхний ярус в театре. Аллара миэстэ суох буолан болкуоҥҥа тахсан олорбуттара

туохт. Тэтимнээхтик уонна унньуктаахтык айаннаа (аты этэргэ). ☉ Идти, ехать быстро, не утомляясь, длительное время
Күрүөлээх күөх оттон күлтэччи симинэн Күннүктээн айаннаан күдүөлээн кэлэрин — Ат курдук көлөнү ама ким умнуоҕай, Ахса суох үтүөтүн ким туора сотуоҕай? А. Николаев

туохт., кэпс. Туһата суох буол. ☉ Становиться ни к чему не пригодным, не способным (напр., к работе)
Күн анныгар Көҥүлбүн хааллардым, Көннөрү буоллум, Көлөөгүрэн хааллым — Күрүөх баайы байбатым, Күрүөлээх сүөһүнү ииппэтим. Саха нар. ыр. II
Симон Картинкин крепостной быраап төннүбэт төрүөҕэ, үөрэх, сиэр, таҥара итэҕэлэ диэни билбэтэх, көлөөгүрбүт киһи буолар. Л. Толстой (тылб.)

туохт. Тохтон, үлтүрүйэн, хоҥнон түс. ☉ Разрушаться, отпадать, отваливаться
[Балаҕан] буор оһоҕо көтүрүттэн, оһох иһигэр …… икки-үс хардаҕас оттуллан баран, умайар-умайбат икки ардынан симиҥнии турар. Бэс Дьарааһын
Көтүрүттүбүт күрбэлэрэ устуруустаах хаптаһынынан уһаты ууруллан оҥоһуллан баран, икки өттө аҕыраада күрүөлээх муоста буолбут. Эрилик Эристиин

аат. Дьиэ чугаһыгар сүөһүнү хаайан аһатар күрүөлээх мэччирэҥ сир. ☉ Огороженное пастбище, огороженный выгон для домашнего скота (близ жилья)
Баайдар, кулаактар сирдэрин, өртүктэрин, бурдук сирдэримайырдары ньылбы хастаан ылаллар үһү. Күндэ
Өлүөхүмэлэр өртүгү оттук дииллэр. Багдарыын Сүлбэ
Кинилэр [былыргы дьон] ойууру солоон оттоох күрүө, ынах сүөһүнү аһатар дал, сылгыны мөрүөрэр өртүк оҥостоллоро. «ХС»
ср. др.-тюрк. өртүг ‘укрытие, покрывало’

даҕ. Туох эмэ үөһээ өттүнээҕи, туох эмэ үөһээ өттүгэр баар. ☉ Верхний, находящийся выше чего-л., над чем-л.
Сэмэнчик, алааһын үрдүнээҕи солооһуҥҥа сир тиэрэ туран, аллара, күөл кытыытыгар кустар түспүттэрин көрдө. Н. Неустроев
Күөл үрдүнээҕи киэҥ солооһуннар бэркэ үүммүт бурдуктаахтар, тула күрүөлээхтэр. Күндэ
Бурхалей, абатыттан, эмпэрэлээх сүүһүн үрдүнээҕи хойуу хаастарын хамсатта. Эрилик Эристиин

туохт.
1. Туохтан эмэ күүркэйэн сиэрэ суох мөҕүс, биир сиргэ таба турбат буола өрүкүй. ☉ Всполошиться, возбудиться, стать беспокойным, непоседливым, резвым
Илбис кыыһа эдьиийиҥ Иннигэр-кэннигэр Илэ дьиэгэнийдин! П. Ойуунускай
Саллаат буолан дьиэгэнийэ сылдьар дииллэр. Санаатахха даҕаны хаайааччы, тутааччы бэрдэ кини буолан сырыттаҕа дии. А. Софронов
Икки хонон баран аны Уйбаанчык уола Ньукулааскы диэн кэлбитбарбыт, дьиэгэнийбит, сүүлүк бэрдэ киһи баара тиийэн кэллэ. Софр. Данилов
Сүр баҕайы кыыла туран дьиэгэнийбит муус маҥан соноҕос аты сиэтэн киллэрэллэр. Р. Кулаковскай
2. Дьиэҕиттэн-уоккуттан мат, тэй, ускул-тэскил сырыт. ☉ Лишиться дома, семьи, вести непоседливый, бродячий образ жизни
Дьиэбититтэн дьиэгэнийдэхпит, Уоппутуттан огдолуйдахпыт, Күрүөлээх сүөһүбүт …… Күдэн буолан көттөҕө! Өксөкүлээх Өлөксөй
Дьиэни-уоту быраҕан Дьиэгэнийэр ыарахан. С. Тимофеев

аат. Дьиэ-уот туттан олорорго аналлаах, чааһынай бас билиигэ бэриллибит күрүөлээх-хаһаалаах учаастак сир. ☉ Участок земли, выделенный для частного пользования, усадьба
Борокуоппай көрдөһөн туран, паай сирин уонна уһаайбатын оннун манна анатан, кыстык угун саҕа балаҕан оҥостон, бэйэтэ туспа буруо таһааран ыал буолбута. А. Бэрияк
Сорох эдэр дьон сүөһү тутуохтарын, уһаайбаҕа хортуоппуй, оҕуруот аһа үүннэрэн түбүгүрүөхтэрин баҕарбат буоллулар. НД ДК
Саха ыалын уһаайбата күрүөтэ-хаһаата, дала, кыбыыта, үүт күрүөтэ суох өйдөммөт. АЭ ӨӨКХ. Кыра да буоллар, туспа бас билэр уһаайбалаахтара эмиэ үчүгэй курдук. НТП СОоЭС