прил. омуннаах, күүркэтиилээх; бравурный марш күүркэтиилээх марш.

1. прич. от надуть; 2. прил. (набухший) үллэҕэр, дыгдаҕар, бөскөҕөр; 3. прил. перен. разг. (надменный) улахамсык, дьоһумсук; 4. прил. перен. (высокопарный) киэркэтиилээх, күүркэтиилээх; 5. прил. перен. разг. (сердитый) үллэ кыыһырбыт.

аат. Норуот тылынан уус-уран айымньытын көрүҥэ: аптаах-алыптаах, өйтөн оҥорон күүркэтиилээх өрүттэрдээх орто кэпсээн. ☉ Сказка (жанр фольклора)
Остуоруйа диэн норуот бэйэтин баҕатын, эрэлин, олоҕундьаһаҕын туһунан этэр, кэрэхсэллээх дьикти-дьиибэ, күүркэтиилээх кэпсээн ааттанар. Саха фольк. Кини наһаа элбэх остуоруйаны билэр. Амма Аччыгыйа
Остуоруйа аата остуоруйа, Остуоруйа омуннаах буолааччы, Кэм-кэрдии да уста, уларыйа, Кэлиэхтээҕэ кэлэ турааччы. Болот Боотур. Эпическэй салааҕа киирсэллэр: олоҥхо, остуоруйа, поэма, арамаан, сэһэн, новелла, кэпсээн, үгэ, уус-уран уочарка уо. д. а. ВГМ НСПТ
русск. история

сов. разг. 1. (сделать усилие) ыгыһын, күүскүн түмүн; 2. перен. (принять важный вид) дьоһумсуй, дьоһумсуйан үлүн. напылить сов. быылы көтүт, буору көтүт. напыщенный прил. 1. (надменный) наһаа дьоһумсук, киэмсик; 2. (высокопарный) нэпа а киэркэтиилээх, наһаа күүркэтиилээх. напяливать несов., напялить сов. что, разг. (надеть, обуть) тиирэ кэт, нэһиилэ кэт.

аат. Кими, тугу эмэ үөрэн-көтөн өрө күүрдүүлээхтик хайҕааһын; арбааһын; үрдүк үөрүүлээхтик туойуу, хоһуйуу. ☉ Торжественное приветствие, прославление, воспевание кого-чего-л.
Бүгүн дьиэ кэргэн аҕаларын ситиһиитинэн, кыайыытынан эҕэрдэлээһин, айхаллааһын буолла. «ХС»
Миша доҕотторун, уруккутун курдук, күүркэтиилээх соҕус айхаллааһынынан көрсүбүтэ. Н. Лугинов
— Куриль, буой эрэ дьоҥҥун. — Тохтотор кыаҕым суох. Дьон имэҥэ киирбит. Ити Киристиэс таҥараны айхаллааһын. С. Курилов (тылб.)

даҕ., кэпс. Күүркэтиилээх, баар чахчыга суоҕу эбэн биэриилээх. ☉ Преувеличенный, раздутый (о критике, мнении)
Мин олус аһара баһыылаах кириитикэҕэ, ону ааһан, баһааҕырдыыга түбэһэ сылдьыбыттааҕым. С. Данилов
Кини туох да аһара диэн баһыылаах тыллааҕа. Н. Лугинов
«Баһыылаах соҕус буолаарай, абаҕаа?» – Мэтиин Петрович сэрэммиттии ыйытар. А. Кривошапкин (тылб.)

даҕ. Улаатыннарыылаах, үлүннэриилээх, күүркэтиилээх. ☉ Преувеличенный, чрезмерно раздутый (о чем-л., чему придано неоправданно большое значение)
Ол кэмҥэ [Миша] «аны мантан инньэ олохпун бүтүннүүтүн наукаҕа аныам» диэн дарбатыылаах соҕустук доҕотторугар тылын биэрэн …… кэбиспитэ. Н. Лугинов
Кэргэниниин адаарыспыт Киппэ Кирилэ олохтоох сэбиэккэ кэлэн үҥсүүтэ олус омуннаах, дарбатыылаах. ФЕВ УТУ

аат., кэпс. Туох эмэ туһунан күүркэтиилээх, омуннаах кэпсээн. ☉ Раздутый, с буйными фантазиями, преувеличенный рассказ о чем-л.
Кырдьыгы эттэххэ, Юрий Федорович кини күппээлин кулгааҕын уһугунан эрэ истэрэ: онто да суох быһаарыллыахтаах дьыала элбэх, кини маннык күүгээни быйыл эрэ күһүн истэр буолбатах ээ. «ХС»

даҕ. Эбиилээх-сабыылаах, дарбатыылаах, күүркэтиилээх. ☉ Преувеличенный, раздутый, гротескный
Үгэ буолан баран Үлүннэриилээх буолара Үгэһэ. Оттон олоххо даҕаны Онто да суох сурах Уһаанкэҥээн барара Ончу суох буолбатах. П. Тобуруокап
Ити кыра үлүннэриилээх да буоллар, оруннаах этии. «ХС»
Норуокка билиҥҥэ диэри эһэ туһунан остуоруйаҕа курдук үлүннэриилээх, олоҥхоҕо курдук омуннаах үгэстэр, кэпсээннэр бааллар. ПАК ЭТ

туохт. Тус-туһунан сылдьар туохтары эмэ (чаастары, эттиктэри о. д. а.) хомуйан тис. ☉ Соединять, собирать что-л. (из частей, отрезков и т. д.)
Дириэктэрдээх завуч үөрэтии-иитии боппуруоһугар Макаренкоттан Сухомлинскайга диэри илбээн-холбоон этиилэрэ бүтүннүү быһаччы суолтата суох элбэх күүркэтиилээх тылларынан үллэн олорор. Н. Лугинов
Хомуос кыыһа эригэр Хоолдьуга ат сиэбэтэҕин, Кэккэлэһэ нэһилиэккэ Кийиит сүктэн кэлбитин - Илбээнхолбоон, ыаһахтанан, Ирэ-хоро ырыттылар. Күннүк Уурастыырап
Онон илбээн-холбоон уонча хаһаайыстыба буоллулар. М. Доҕордуурап