Якутские буквы:

Якутский → Русский

көмүрүө

1) рыхлая, ноздреватая часть кости (пропитанная костным мозгом); 2) рыхлый, крупнозернистый весенний снег.

Якутский → Якутский

көмүрүө

  1. аат. Уҥуох баһын ис өттө, иһинээҕи кэбирэҕэ (ону үлтү ыстаан силиитин обороллор). Рыхлая, ноздреватая часть кости (пропитанная костным мозгом)
    Харалаампый көмүрүөнү оборон суубурҕатта. Софр. Данилов
    Улахан баҕайы быһаҕынан мүһэ көмүрүөтүн курдурҕаччы хаһан, оборооборо кэпсиирэ. Л. Габышев
    Остуолга …… тайах хары саҕа силиитэ мас кытыйаларга өрөһөлөммүтэ, хааннаах көмүрүө көйүллүбүтэ. Д. Апросимов
  2. даҕ. суолт. Оҕуруо курдуктартан турар, көбдөркөй, үлтүркэй. Рыхлый, крупнозернистый
    Көмүрүө саахарынан саахардаан аһатыҥ. Саха фольк. Таба муоҕа эмиэ көмүрүө лабыкталарга киирсэр. КВА Б
    Көмүрүө курдук этэн кэбис кэпс. — кими эмэ кыайа-хото саҥар, кими эмэ утарылаһыннарар кыах биэрбэккэ хот-сэмэлээ. Говорить наступательно, агрессивно, не давая противнику даже чихнуть, говорить безапелляционно
    Кими баҕарар көмүрүө курдук этитэлээн кэбиһээччи. Г. Нынныров. Көмүрүө мэйии — аҥала киһи, ситэтэ суох өйдөөх киһи; бытааннык өйдүүр киһи. Плохо, медленно соображающий человек, тупица, тугодум.
    Көмүрүө куоластаах (күөмэйдээх) — истэргэ кэрэ, сымнаҕас, баритон икки, бас икки ардынан куоластаах. Обладающий мягким приятным баритональным басом
    Маасаа, тукаам! — көмүрүө куоластаах киһи саҥата нөҥүө хостон иһилиннэ. М. Доҕордуурап
    Хаҥас өттүгэр көмүрүө куоластаах хуор дьонноро таҥара күлүгүн көтөҕөн тураллар. П. Филиппов. Көмүрүө хаар — тоҥуу хаар алын өттүгэр сытан бөдөҥөөбүт кыырпахтардаах куккурас хаар; сааскы ириэрии саҕана бөдөҥөөбүт кыырпахтардаах хаар. Крупнозернистый пласт в нетронутом глубоком снеге; нижний рыхлый, крупнозернистый весенний снег (во время таяния)
    Сыарҕалар сыҥаахтара эмиэ көмүрүө хаары сынан истилэр. И. Никифоров. Биир киэһэ харалдьык тахсан, көмүрүө хаар көҥү-хаҥы түһэн ууллан эрдэҕинэ, Хабырылла Сүөдэр кэнниттэн аргыый чөмөрдөтөлөөн киирдэ. А. Федоров

Еще переводы:

зернистый

зернистый (Русский → Якутский)

прил. быдьырхай, көмүрүө; зернистый снег көмүрүө хаар; зернистая структура металла быдьырхай эттээх металл; # зернистая икра быдьырхай искэх.

сахарный

сахарный (Русский → Якутский)

прил. 1. саахарынай, саахар; сахарный завод саахар завода, сахарная свёкла саахарынай сүбүөкүлэ; сахарная пудра саахарынай пудра; 2. перен. (слащавый) саахардаах, минньигэс, албын-түөкэй; сахарные речи минньигэс этиилэр; # сахарная кость көмүрүө, көмүрүө уҥуох.

көмүрүөтүт

көмүрүөтүт (Якутский → Якутский)

туохт. Көмүрүө курдук гын, бөдөҥ кыырпахтардаах гын (хаары этэргэ). Превратить снег в рыхлую, крупнозернистую массу (о весеннем ветре, солнце)
Хаары өссө даҕаны тыал, тымныы көмүрүөтүтэ илик. «ХС»

күлгэдит

күлгэдит (Якутский → Якутский)

күлгэдий диэнтэн дьаһ
туһ. Күлүк күүһү күлгэдиппит Көҥүлбүтүн көмүскээбит Модун-барҕа Аармыйаҕа Тэргэн-салют биэрдибит. Эллэй
[Тыал] Көмүрүө хаарбын күлгэдиппит Күтүр тымныы күүһүн алдьаппыт. А-ИМН ОЫЭБЫ

куомдьаар

куомдьаар (Якутский → Якутский)

аат., түөлбэ. Сааскы көмүрүөтүйэн эрэр хаары үрдэ үмүрүк, анна кэҥэс гына дьөлө хаһыы (хабдьылары бултаары). Небольшие ямы, вырытые в снегу (для охоты на куропаток)
Кыыс ыарҕалаах сиргэ киирэн, көмүрүө хаары баҕарахтыы хаста. Бу — хаар куомдьаардар. И. Данилов

күлкэдит

күлкэдит (Якутский → Якутский)

күлкэдий диэнтэн дьаһ
туһ. «Бэйэҥ ойоххун бэйэҥ ыллаҕыҥ!» — диэн күтүрээн миигин күтүр күүспүн күлкэдитэн, модун буолабын тохтотон …… эппин-тириибин алдьаппыта охсуһан. ПЭК ОНЛЯ IV. Күүстээҕи күлкэдиппит Көмүрүө хаар күтүр Көлбөрүйэн барда. Өксөкүлээх Өлөксөй

күөгэйии

күөгэйии (Якутский → Якутский)

күөгэй I диэнтэн хай
аата. Уон төгүл ньыгыл туох баарый? Ол аата мин дойдум — Сахам сирэ: Тоҥ тиит тостор тымныыта, …… Силлиэни силэйэ тэтиҥ тэлибириитэ, Көмүрүө хаар анныттан күөх быйаҥ күөгэйиитэ. Л. Попов

кылапачый

кылапачый (Якутский → Якутский)

көр кылабачый
Витим өрүс тиргэҕэ иҥнибит кустуу, өрө мөхсө, күүгэн алла, күн уотугар үрүҥ-кыһыл көмүһүнэн кылапачыйа сытар. Н. Якутскай
Быһыта сиэһэн эрэр хаар көмүрүөтэ, күн уотугар араас өҥүнэн кылапачыйа оонньуур. П. Филиппов

суубурҕат

суубурҕат (Якутский → Якутский)

туохт. Уоскунан салгыны оборон, суубургуур тыаһы таһаар. Производить свистящий звук, всасывая воздух губами
Харалаампый көмүрүөнү оборон суубурҕатта. Софр. Данилов. Ойуун суордуу хааҕырҕаата, …… Обортолоон суубурҕатта. И. Эртюков
Сүүтүк [ньирэй] үүтэ суох суосканы суубурҕатаат, Чүүчүгү [кыыһы] күүскэ баҕайы үҥүлүйдэ. Ф. Филиппов

харабылдьыт

харабылдьыт (Якутский → Якутский)

аат. Харабылга турар (олорор) киһи, харабыл. Сторож, караульный, охранник
Көмнөх хаардаах ойуурга Көмүрүө хаары үрдүнэн, Харабылдьыт табаһыт Хайыһарын халытар. М. Тимофеев-Терёшкин
Хатааһыны төлөрүттүлэр, Харабылдьыты киллэрдилэр. П. Ершов (тылб.)