Якутские буквы:

Якутский → Якутский

лааҕы

лааҕы буол кэпс. — 1 ) с ыта дьиппинийэн кэлимсэлэс эбэтэр уһуннук туттуллан, киртийэн лаҕыыр буол, бороҕодуй. Слежаться до утраты отдельности, дробности, сбиться в плотную массу (о чём-л.); стать грубым, заскорузлым от долгого употребления и загрязнения (напр., об одежде)
Сарсыарда лааҕы буолан хаалбыт сарыы хахтаах сыттыгын, торбос тириитэ тэллэҕин оннугар ып-ыраас таҥаска утуйа сытарын өйдөөбүтэ, онтон наһаа үөрэ санаабыта. Уустаах Избеков; 2) хамсаабакка сытан көһүй. Уставать, коченеть от долгого лежани я
[Михаил Степанович:] Сытан-сытан лааҕы буолан хааллым. С. Ефремов. Тэҥн. лаглаҕай, лаҕыыр I

лаах

аат.
1. Тугу эмэ бүрүйэ сотон килбэчитэргэ, дьэбинтэн харыстыырга, бөҕөргөтөргө аналлаах суурадаһын. Раствор, которым покрывают поверхность чего-л. для придания блеска, предохранения от ржавчины и другой порчи, лак. Муоста лааҕа. Бачыыҥка лааҕа
Туох эмэ оннук суурадаһынынан сотуллубута, бүрүллүбүтэ. Слой лака. Остуол лааҕа быһыта барбыт
2. Тимир оҥоһуктар (хол., миискэ) эмаль бүрүөлэрэ, таастара. Э ма л ь, эм алевое покрытие металлических изделий
Көстүрүүлэ лааҕа а лдьаммыт.  Уокка турар чаанньыктан лааҕа хоҥнуталаан түһүтэлээбит …… тимир куруускаҕа лабыкта көөнньүбүт күөх өһөх уутун куттан, буруолаппытынан сылбырхайдыы иһэн сыпсырыйда. Болот Боотур
3. Бүрүчүөскэни килбэчитэр, ыһыллыбат оҥорор суурадаһын. Лак для волос
Мин даҕаны хаһан эрэ хаһыҥы билбэтэх хара лаахтаах баттахтааҕым. С. Васильев

Якутский → Английский

лаах

n. lacquer [<Russ. лак]


Еще переводы:

лаҕыай

лаҕыай (Якутский → Якутский)

лаҕыай буол — лааҕы: лааҕы буол 1 диэн курдук
Лаҕыай буолбут баата ыстааннаах, таба тыһа этэрбэстээх саар тэгил киһи чэпчэкитик хааман кэллэ. Н. Габышев
Лаҕыай буолбут хара чаанньык итииргээтим диэбиттии, итии паарынан өрүтэ уһуурбахтаат, хаппаҕын дуомун харса суох лабыгыратан барда. «ЭК»

лооҕура

лооҕура (Якутский → Якутский)

көр лааҕы
[Михаил Сергеевич] биир сиргэ олус өр олорон, бэйэтин ыытынан лооҕура буолан эрэр кырдьаҕас интэлигиэҥҥэ маарынныыра. Далан

алыннаа

алыннаа (Якутский → Якутский)

туохт., кэпс. Туох эмэ алын өттүгэр тирэх, олох эбэтэр акылаат оҥор. Делать под чем-л. основание, фундамент
Алта хос лааҕы тааһынан Алыннаабыттар эбит [дьиэлэрин]. П. Ойуунускай

целлюлоза

целлюлоза (Русский → Якутский)

суллулуоһа, целлюлоза (глкжозид-най диэн ааттанар химическэй сибээстэринэн холбоммут глюкоза тобохторуттан турар уустук молекулалаах углевод (полисахарид). С. үүнээйи тас хаҕын утахтарыгар ордук элбэх, онон үүнээйини бөҕө туруктаах оҥорор. С. кумааҕыны, химическэй утахтары, бөлүөҥкэлэри, лааҕы, пласт-маассаны, буруота суох буораҕы эҥин оҥорууга туттуллар.)

лаглаҕай

лаглаҕай (Якутский → Якутский)

лаглаҕай курдук кэпс. — тугунан эмэ олус хойуутук бүрүллүбүт курдук. Будто густо облепленн ы й чем-л.
Лаглаҕай курдук хойуу бугуллаах уонна кэбиһиллибит оттордоох алаас тар …… субу кэлитэлээн истилэр. Д. Таас
Баһаам халыҥ үөр тураахтар, …… саба көтөн кэлэннэр, үрдүк харыйа аллараа лабаатыттан чыпчаалыгар тиийэ лаглаҕай курдук олорунан кэ бистилэр. В. Протодьяконов
Ы а м б ы рдаҕа эмискэ өрө оргуйан дыыгыныы түстэ. Кууһума итийбит этигэр лаглаҕай курдук саба түһэн, сиэн туймаҥнаппытынан бардылар. Тумарча. Тэҥн. лааҕы, лаҕыыр I

лоҥкур

лоҥкур (Якутский → Якутский)

даҕ., кэпс. Талбыт курдук бөдөҥ, талыы бөдөҥ. Крупные как на подбор, отборные (о множестве однородных предметов)
[Дьиэлэрин] Алта хос лааҕы тааһынан Алыннаабыттар эбит …… Көй салгын бөҕө Көйө охсуо диэннэр, Тоҕус хос лоҥкур тиитинэн Холлоҕостоон кээспиттэр эбит. П. Ойуунускай
Манна [оскуола тутуутугар] отуттан тахса лоҥкур үлэһит тиһигин быспакка хайыы-үйэҕэ ыйтан ордон эрэр. М. Доҕордуурап
Кини Боппоойук уола Мэхээлэттэн биэс лоҥкур ынах сүөһүгэ улуус үрдүнэн биллэр сүүрүк буолбут Халла Элэмэһэ диэн аты атыылаһан ылбыта. И. Федосеев. Тэҥн. лаҥкыр I, лиҥкир II

мөрөйдөөһүн

мөрөйдөөһүн (Якутский → Якутский)

аат. Элбэх буолан кими эмэ көмөлөөн куолааһын. Нас тупление, нападение на кого-л. сообща с кем-л.
Бу дьоннор хас мунньах аайы уларса сылдьан мөрөйдөөһүннэрэ, соруйан миигин салалта түһүлгэтиттэн туоратарга дьон санаатын түмэ са тааһын этэ. В. Протодьяконов
Бу урук ку курдук ыла-ыла, наар биир киһини мөрөйдөөһүн буолбатах. В. Яковлев
Куһаҕан дьон түмсэн мөрөйдөөһүннэрэ к үү ст ээх сан аа лааҕы да и э ҕэҥнэтиэхтэрин, тумнар, чугуйар, атаҕынан күрүүр эҥин курдук быстах өйгө-санааҕа киллэриэхтэрин сөп. ПБН КДьСО

лак

лак (Русский → Якутский)

сущ
лаах

луоҕа

луоҕа (Якутский → Якутский)

I
аат.
1. эргэр. Дириҥ бадараан, түгэҕэ суох оборчо. Глубокое болото, топь
Тумсун үрдүнэн Туора түспүт муостаах, Тутум атахтаах, Луоҕаттан иҥнибэтэх Луо бээгэй оҕустаах Алып Хара …… Аҥаарыйар аартыга. П. Ойуунускай
Ол анараа өттүн диэки аһара көрдөҕүнэ ап төрдө Алып Хара обургу бу өлүү луоҕатын ис кырыытыгар …… үс төгүл эриллэн баран түүрүллэн сытар үһү. Ньургун Боотур
2. кэпс. Туох эмэ уһуннук сытан кэлимсэлэһэн дьүдьэйбитэ, лааҕы буолбута. То, что слежалось, утратило свежесть, подгнило
Эргэ үйэ элбэх сааһыгар мунньуллубут сытыйбыт луоҕа бөхтөрүнэн саҥаны саба ыһыахтыы сатыыр. Амма Аччыгыйа
II
аат. Ынах сүөһү кутуругун төбөтүн маҥана. Белый кончик хвоста (у коровы, быка)
Луоҕалаах кутуруктаах оҕус.  Эдэр кунан оҕустар …… күрэс былдьаһаары луоҕалаах кутуруктарын Субуччу тутаннар Күрдьүөттэһэ-күрэстэһэ Күрэс былдьаһа оонньууллар эбит. А-ИМН ОЫЭБЫ. Тэҥн. дуоҕалаах
ср. тюрк. туҕлук ‘имеющий знамя, со знаменем’

лак

лак (Русский → Якутский)

м. лаах.