ленок (рыба).

аат., түөлбэ. Майаҕас. ☉ Сиг
Суокур диэн хоту майаҕаһы ааттыыллар. Далан
Дьиэлэргэ баар оҕо-дьахтар барыта сырсан киирэн, талах иһиттэргэ суокур, чыыр, уомул, күһүҥҥү диэкинэн — күстэх балыктары таһаллар. Болот Боотур
ср. кирг. шокур ‘осётр’, тув. шокар ‘ленок’

аат.
1. Кыһыл лапчааннардаах кыра соҕус өрүс балыга (устата муҥутаан 70 см тиийэр). ☉ Ленок (рыба)
Хаһалаах хатыыһы, Тууччаҕы, быйыты, Күндүөбэй бастыҥын Тууһата күннэтэ Туттарар эбиттэр. С. Данилов
Сарсыарда илимнэриттэн эмис быйыты ылан, көтөн иһэр хаастартан доруобунан биири түһэрэн, тото күөстэнэн аһаатылар. «ХС»
Сытыы, сымса сиэмэх быйыттар, ойуу дьэрэкээн алыһардар элэҥнэһэллэрэ, сордоҥнор сундулуһаллара. Далан. Тэҥн. соһолоох
2. түөлбэ. Собо кырата. ☉ Карасевая молодь.
ср. тюрк. мыйыт ‘ленок’

I
даҕ. Соһонон суруллубут, кырааскаламмыт. ☉ Расписанный, окрашенный охрой
Соһолоох суорба таас хайаларын Аллараа таһааларыгар …… олорбут. П. Ойуунускай
Уолан киһи Уҥуоҕа оппуохалаах, Кыыс дьахтар Кырааската соһолоох. С. Васильев
II
аат., түөлбэ. Быйыт. ☉ Ленок (вид рыбы)
«Дьарҕааны, соһолооҕу, оҕонньор дьиэлээх, хата, хостуу сытар ини», — дэстилэр булчуттар. Н. Заболоцкай
Өймөкөөҥҥө …… соһолоох, дьайба онтон да атын балыктар …… бааллар. Н. Босиков

аат. Хотугу өрүстэргэ уонна муораҕа үөскүүр хаптаҕай быһыылаах, бөдөҥүнэн, этэ үчүгэйинэн биир бастыҥ үрүҥ балык. ☉ Крупная ценная промысловая рыба северных рек и морей, нельма
Дьэ, Булуҥҥа баар этэ талбыт балык: хатыыс, тууччах, чыыр. И. Федосеев
ср. хак. тул ‘нельма’, куманд. туула, тоола ‘ленок’

аат. Үрүҥ көмүстүү килбэчигэс хатырыктаах, уон биэс-сүүрбэ сэнтимиэтир кэриҥэ усталаах кыһыллыҥы лапчааннаах өрүс балыга. ☉ Елец
Талба дьарҕаа тааһынан түгэхтэммит, ырааһынан дьэҥкэрбит «чэпчэки» уутугар алыһар үөрэ тиҥсирийэр, күстэх үрүҥ көмүс ойоҕоһо кылбаҥныыр. Амма Аччыгыйа
Дьиэлэргэ баар оҕо, дьахтар барыта, сырсан киирэн, талах иһиттэргэ суокур, чыыр, уомул, күстэх балыктары таһаллара. Болот Боотур
Мойот тутан олорор маһа ибигирии түстэ, биир күстэҕи өрө охсон таһаарда. Т. Сметанин
ср. хак. күскүс ‘ленок’

I
аат. Хотугу өрүстэргэ уонна күөллэргэ үөскүүр сырдык хатырыктаах үрүҥ балык. ☉ Северная пресноводная рыба, сиг
Хор, майаҕас сиһин уҥуоҕа токуруйан хаалбыт! Тыал, ардах кэлэр буолбут! Н. Якутскай
Оҕонньор атаҕын төбөтүнэн үктэнэн киирэн, илимин субуйан, сарсыарда да эрэ буолбакка, сарсыҥҥы күнү быһа сиир майаҕаһын соһон таһаарда. Н. Босиков
Эмээхсин майаҕаһы ыһаарда, күөһү толору собо буһарда. П. Егоров
Өрүскэ, күөллэргэ үөскүүр үрүҥ хатырыктаах балыгы майаҕаһы Ха лы маҕа суокур диэн ааттыыллар. ПНЕ СТ
ср. эвенк. маайгэ ‘ленок’
II
даҕ. Сайаҕас, үтүө майгылаах, аһыныгас. ☉ Мягкий, нежный, ласковый, чувствительный. Сарсыарда сардаҥатын курдук ыраас, Сайаҕастан майаҕас, Аньыыга-хараҕа хаптара илик, Ыраас харахтаах, Им курдук мичиҥниир Кыыс оҕо барахсан. Суорун Омоллоон
Нүһэр этиҥнэр бигииллэр көтөр ааллары Бэйэлэрин курдук суо-дархан дьыл ҕалаары, Бэйэлэрин курдук, майаҕас май гылаах Намыын кустуктар кууһаллар көтөр ааллары. В. Миронов
[Амманаа тап — Ганяҕа:] Барыга м а й а ҕ а с , арааска сайаҕас, биһигини ырааҕынан сабы рыйар, туох да эҥкилэ суох дьон туйгуннара буолуохтара дэһэрбит [к э н э ҕ э ски ыччаты]. Көр, ол ыччаттарбыт бу олордохторо. Л. Габышев

I
аат.
1. Киһи ис дууһатын, өйүн-санаатын, атын киһиэхэ сыһыанын көстүүтэ. ☉ Характер, нрав, душевные качества человека
Үчүгэй м а й г ы ҥ — көтөр кынатыҥ (өс хоһ.). Баһыахтыыр Балбаара майгытынан бардам буолан, сыл аайы баайтан-баайга уларыйа сылдьан хамначчыттыыр. Амма Аччыгыйа
Кэлин Ефимниин билсиһэн истэхпинэ, кини сэмэй майгыта …… сымнаҕас, сытыа ры тыла-өһө улам-улам ордук кэрэхсэтэр, бэйэтигэр тардар буолан барбыта. Эрчимэн
2. кэпс. Олохсуйбут үгэс, сиэр-туом. ☉ Традиция, обычай
Бу дойду тоҥустарын олохторун майгыта барыта биир, кинилэр хастыы да ураһа буола-буола олороллор. А. Софронов
Киһилээн Куохаан уолаттарыттан, оччотооҕу саха майгытынан, аҕатын дойдутун-сирин …… оччугуй уол тутан хааларынан, Арыы лаа х ди эн алааһы Сүөдэр Микиитин тутан хаалбыт. МНН
3. кэпс. Быһыы, быһыыланыы, (тугу эмэ) оҥоруу. ☉ Поведение, поступок, манера
[Байбаас:] Ити сөп майгы дуо? А. Софронов
Ким да утары көрбөт буолан, о л у с т а а н э р э р к и һ и д о ҕо р. И т и н н и к майгытын үрдүкү тойон бука сөбүлээбэтэ буолуо эбээ, төһө да киэбирдэр. Н. Неустроев
Дьаһааҕы киллэрбэккин? Үрдүкү суут тойотторо сылдьар улуус суолун ороскуотун түөрт сылы мэлдьи түһэрэ илик үһүгүн. Бу туох майгытай? П. Ойуунускай
4. көсп. Туох эмэ ис дьиҥэ, атыттарт а н ур а т ы т а (хол., ү л э). ☉ Отличительные особенности, основные черты, характер чего-л. (напр., работы)
Биһиги култуурабыт интернациональнай майгытын сүтэрбэккэ, тылбыт, сурукпут пуормата сайдан иһэригэр көрсө түспүт тардыылыктары суох гыныахтаахпыт. П. Ойуунускай
Сопхуос производствотыгар ээл-дээл сыһыаннаахтар, үлэ майгытын ахсарбаттар, кэлиэн-барыан баҕалаахтар эдэр оробуочайдартан үгүс. «ХС»
△ Туох эмэ хайысхата, ураты көрүҥэ. ☉ Путь, способ, особенность развития чего-л.
Биһиги искусствобыт сайдыытын атын майгынан уустугурдар тоҕоостор эмиэ баар буолбуттарын даҕаны умнуохха сатаммат. «ХС»
5. көсп. Туох-эмэ быраабылата, сокуона, балаһыанньата. ☉ Обстановка, ситуация, положение дел
Кыраныысса майгытын Бэйэҥ да Эн билэҕин. А. Абаҕыыныскай
ср. монг., бур. маяг, орд. майак ‘форма, внешность, признак, манера, образ’
II
аат., түөлбэ. Быйыт (балык). ☉ Ленок (рыба)
Молбо үрэҕэр майгы, сордоҥ тап таан үөскүүр сирэ эбит. Я. Семёнов