лыхай диэнтэн көстө түһүү. Сеня сарсыарда эрдэ мин дьиэбэр лыхас гына түстэ

лыхай диэн курдук
Кириэһилэтигэр хам силимнэммит кэриэтэ лыхаллан олорбута. И. Гоголев
Зайцев — лыхаллыбыт кыра, суон киһи. А. Данилов

лыхай диэнтэн холб. туһ. [Черскэй] өйүгэр охсуллан аастылар …… хара харахтаах сирдьит юкагирдар, лыхаспыт сирдьит орочоннар. А. А л д а нСемёнов (тылб.)

дьүһ. туохт. Кылгас моой доох, намыһах модьутуҥу көстүүлээх буол (киһини этэргэ). ☉ Иметь короткую шею при невысокой плотной фигуре (о человеке). Коля ол лыглайан турар. Тэҥн. лыкый, лыхай
ср. кирг. дыҕдый ‘быть очень коренастым’

лыхай диэнтэн дьаһ
туһ. Түһүлгэ ортотугар атыыр оҕустуу суон моонньун лыхатан, …… нэһилиэк биир күүстээҕэ Махатта хааман даадаҥалыыр. Е. Неймохов
Охонооһой, кылгас моонньун лыхатан баран, былдьаһыктаах сирин диэки олоотоото. П. Аввакумов

даҕ. Лыхайбыт быһыылаах, санныгар олорбут курдук төбөлөөх, намыһах. ☉ Со слегка откинутой назад головой на короткой шее
Кыра лыхаҕар киһи.  Дьон ортотугар лыхаҕар моойдоох, хара бытыктаах, милииссийэ формата формалаах дьаһалымсыйбыт нуучча баар. Эрилик Эристиин
Үөһээ уоһугар убаҕас бытыктаах, лыхаҕар моой доох сонос, орто уҥуохтаах Яков Тордуохап …… тырыбыынаҕа таҕыста. В. Протодьяконов
ср. монг. лухгар ‘толстенький; грузный’

сыһ. Лыхатан, лыхайар гына. ☉ Слегка откинув назад голову на короткой шее, втянув шею
Павлик суон бэйэтэ төбөтүн лыхаччы туттубута …… утуйан олорор андыга маарыннаата. С. Никифоров
Кириэһилэтигэр ыга түһэн лыхаччы олордоҕуна кинини ким да хамнаппат. М. Попов
Сеня туохтан эрэ кирийбиттии лыхаччы тутта сылдьар быһыылаах. М. Доҕордуурап

дьүһ. туохт. Төбөҕүн аллара кистии ныкыччы туттубут курдук кылгас моойдоох буол. ☉ Иметь настолько короткую шею, что кажется, будто голова ушла в плечи (о человеке, птице)
Фокин икки илиитин түөһүгэр сыһыары тутунна, лыкыйда, к и р и й д э, тарбахтарын тарыкынатта. Амма Аччыгыйа
Хара баттахтаах, кэтит сарыннаах, намыһах, лыкыйбыт саха уола кэтэҕин тарбана турар эбит. Софр. Данилов
Ку тузов …… лыкыйбыт маҥан төбөтө көстөр. Л. Толстой (тылб.). Тэҥн. лыглай, лыхай

I
хабылын I диэнтэн дьаһ
туһ. Арай, таһырдьа ахсынньы тымныы киэһэтэ буолан, атахпын хабылыннарбыта аһыйталыыр. Хомус Уйбаан
Иккиэйэх мөһөөх иннэ диэн илиибин хабылыннарыам суоҕа, үлэни булан үлэлиэм. Күрүлгэн
Кавказка үүнэр истии от киһи тириитин таарыйдаҕына бааһырдар, хабылыннарар эбит. МАА ССЭҮү
II
1.
1.
хабы- лын II диэнтэн дьаһ. туһ. Кулуба атын төттөрү эргилиннэрдэ, ат үөрбүттүү улгумнук сиэлэн хабылыннарда. И. Гоголев
Эмискэччи ойоҕосторун диэки ытан хабылыннардылар. Д. Таас
Утаакы буолбатаҕа, аттаах дьон хабылыннаран кэлбит тыастара иһиллибитэ. Н. Заболоцкай
△ Кими эмэ күүскэ, тыастаахтык саай, тэп. ☉ Ударить, шлёпнуть кого-л. с громким звуком
Туллукчаана Матаҥныырабы тыастаахтык сирэйгэ хабылыннарда. В. Протодьяконов
Туллай тутаары гыммыт атыыра тэбэн хабылыннарда. Н. Павлов
Лыхайбыт киһи да улаханнык уолуһуйбакка, хатыҥыр киһини сыҥаахха хабылыннарда. Е. Неймохов
2. көсп. Иҥнигэһэ суох, чобуотук, өрө күүрүүлээхтик саҥар. ☉ Говорить бойко, не запинаясь, воодушевлённо
Аны биирдэ тыл этэрэ буоллар, дьэ кырдьык, этэн хабылыннарыа этэ. Ф. Софронов
Юра ол кэнниттэн эппиэттээн хабылыннарар ээ! И. Семёнов
Өлөксөөн Боппуок биһикки саҥа олох, көҥүл туһунан тыл этэн хабылыннардыбыт. «Чолбон»
2. көмө туохт. суолт. -ан сыһыат туохтууру кытта ситимнэһэн хайааһын соһуччу, эмискэччи оҥоһулларын көрдөрөр. ☉ В сочетании с деепричастием на -ан обозначает действие, совершаемое внезапно, резко
Туллай тутаары гыммыт атыыра тэбэн хабылыннарда. Н. Павлов