Якутские буквы:

Якутский → Якутский

маҥыраһыы

маҥырас диэнтэн хай
аата. Ынахтар, тамыйахтар маҥыраһыылара, а т ы ы р о ҕ у с т а р м ө ҥ ү р э һ и илэрэ …… үрэх баһын киһитин сүргэтин көтүттэ. Эрилик Эристиин
Сайылык аайы атыыр оҕус айаатааһына, ынахтар маҥыраһыылара, ньирэйдэр мэҥирэһиилэрэ самаан сайын киэргэлэ буолан иһилиннилэр. В. Протодьяконов
Арай, эмискэ ньи рэй мэҥириирэ иһи линн э. Онтон маҥыраһыы улам хойунна. «ХС»

маҥыраа

туохт. «Маа» диэн улаханнык сатарыччы искиттэн саҥа таһаар (ынах туһунан). Мычать (о корове)
Ыттара да үрбэт, ынахтара да маҥыраабат, киһилэрэ да кэпсэппэт, саастарын тухары утуйа сытар дэриэбинэ ыал баар үһү (тааб.: киһи уҥуоҕа). Титииктэргэ сүөһү кэлэн, Т о р б о с , ынах маҥыраата. Күннүк Уурастыы рап. Саадьаҥка мин диэки сүр баҕайытык көрөн бүлтээрис гыннаран кэбистэ уонна маҥыраан лаҥкынатта. Р. Кулаковскай
ср. каракалп. бакырау ‘реветь (о животных)’, др.-тюрк. маҥра ‘кричать, орать’

маҥырас

маҥыраа диэнтэн холб. туһ. Сүөһү маҥыраһан билсэр, киһи кэпсэтэн билсэр (өс хоһ.)
Биһиги иһэбит диэххэ айылаах, ынахтара маҥыраспытынан хоту халдьаайыны таҥнары сырсан, бырдааттаһан киирдилэр. М. Доҕордуурап. Тиэргэҥҥэ оҕустар мөҥүрэһэллэр, ынахтар маҥыраһаллар, ньирэйдэр мэҥирэһэллэр. А. Б эрияк

Якутский → Русский

маҥыраа=

мычать (о корове).

Якутский → Английский

маҥыраа=

v. to low (of a cow)


Еще переводы:

айаатаһыы

айаатаһыы (Якутский → Якутский)

айаатас диэнтэн хай
аата. Бэҕэһээҥҥэ дылы иччитэх турбут дьиэлэргэ ыаллар баар буолталаан хаалыылара, ынахтар маҥыраһыылара, оҕустар айаатаһыылара — бу барыта үчүгэйдэрин. Эрилик Эристиин

мөҥүрэһии

мөҥүрэһии (Якутский → Якутский)

мөҥүрэс диэнтэн хай
аата. Оҕустар мөҥүрэһиилэрэ улаат та. Далан
Ынахтар, тамыйахтар маҥыраһыылара, атыыр оҕустар мөҥүрэһиилэрэ, ыт үрүүтэ — бу барыта үрэх баһын киһитин сүргэтин көтүттэ. Эрилик Эристиин

айаатааһын

айаатааһын (Якутский → Якутский)

айаатаа диэнтэн хай
аата. Сайылык аайы атыыр оҕус айаатааһына, ынахтар маҥыраһыылара, ньирэйдэр мэҥирэһиилэрэ самаан сайын киэргэлэ буолан иһилиннилэр. В. Протодьяконов
Былырыыҥҥа диэри ынах маҥырааһына, оҕус айаатааһына, сылгы кистээһинэ, оҕолор ньамалас саҥалара сайылык иһин толорон кэбиһэрэ. И. Федосеев
Оҕус айаатааһына, ача күөх от арамаат дыргыл сыта муннубар сабыта биэрэргэ, арыылаах алаадьы амтана айахпар биллэргэ дылы буолла. Г. Колесов

ньамалаһыы

ньамалаһыы (Якутский → Якутский)

ньамалас I диэнтэн хай
аата. Ынахтар маҥыраһыылара, дьон саҥата ньамалаһыыта имиксамык соҕустук тыа баһынан охсуллан иһиллэр. Эрилик Эристиин
Ити тылы Суордаайап, Степанида бэйэлэрэ кэпсэтэн ньамалаһыыларыгар буолан истибэтилэр. В. Протодьяконов
Тордоҕун таһыгар киһи бөҕө үмүөрүспүт, ньамалаһыы, үөгүлэһии быыһыттан ытыыр саҥаны кини тута арааран иһиттэ. С. Курилов (тылб.)

маҕыраа=

маҕыраа= (Якутский → Русский)

см. маҥыраа =.

дөйүт

дөйүт (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Кими эмэ өйүн сүтэрэр гына төбөҕө оҕус. Сильным ударом по голове оглушить кого-л.
Николайы, саанан төбөҕө охсон дөйүтэн баран, акка состорон аҕалбыттара. А. Сыромятникова
Бүтүн саһааннаах бөскөйбүт ньиэмэһи дөйүтэн баран, соһон иһэбит. Н. Кондаков
Утарылаһар кыах биэрбэккэ, ыга куттаммыт чособуойу дөйүтэн түһэрэбит. И. Сосин
2. көсп. Аһара улахан тыаһынан, айдаанынан киһини быстах кэмҥэ тугу да өйдөөн истибэт гын. Громкими звуками, шумом лишить кого-л. на время ясности слуха, способности слышать, оглушить
Айдар балта күлүүтүнэн киһини дөйүтэн кэбистэ. Н. Лугинов
Бастаан халлаан хараҥарар сөмөлүөтэ кэлэн буомбалаан дөйүттэ. П. Аввакумов
Борооскулар маҥыраһыылара Кууһуманы дөйүтэн кэбистилэр. «ХС»

маҥырамтаҕай

маҥырамтаҕай (Якутский → Якутский)

даҕ. Маҥыраан кэлэр, маҥыраан бэйэтин биллэрэр (үксүгэр дьиэмсэх, оҕомсох ынаҕы этэргэ). Мычливый (о корове). Маҥырамтаҕай ынах

намтаа

намтаа (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Үөһэттэн аллара сыыйа түс, аллара диэки сыҕарый. Снижаться, опускаться, садиться, заходить на посадку
[Кустар] оол-ол, хаарынан бүрүллэн субуруһан турар хайалар кэтэхтэриттэн мүччү түһээт, а л л а р а намтаабытынан бардылар. Н. Заболоцкай
Хантан эрэ хойутаабыт сөмөлүөт кыһыл, күөх, үрүҥ үс хараҕынан имнэнэн, намтыы турда. Н. Габышев
Бэс ыйынааҕы сырдык ыраас күн кытара кыыһан, намтаан, киирэн эрэр. А. Сыромятникова
2. Урукку таһымҥыттан түс, аччаа, көҕүрээ. Уменьшаться, понижаться, опускаться (о величине, объёме, количестве чего-л.)
Өрүс уута намтаабыт.  Ампаар буора халыҥ эбит, сотору уу ылан, хаптайан, намтаан хаалбыт. Н. Заболоцкай
Туундараҕа тыал үстүү хонугунан быысаһааччы. Үс хонукка бүппэтэҕинэ алта хонукка, онтон онно тохтооботоҕуна тохсуһугар намтыыр буолара. «ХС»
Төһөлөөх даҕаны талааннаах киһи бэйэтин үлэтин таптаабат буоллаҕына, оҥоруохтаах ситиһиитэ ула ханнык намтыыр. ОАП ОТХ
3. кэпс. Намыраа, уҕарый, мөлтөө (хол., тыас-уус). Стихать, смолкать, замирать (напр., о шуме)
Дьон күүгээнэ улам намтаан, олорон-туран сааһыланан истилэр. Амма Аччыгыйа
Ынахтар маҥыраһыылара уонна ыанньыксыт дьахталлар айдааннара намтаан хаалла. Эрилик Эристиин
4. кэпс. Дуоһунаскыттан аллара түс, дуоһунаскыттан кыччаа. Быть пониженным в должности
Ол эрээри Егоровыҥ хаһан да намтаабат, биир тэҥ дуоһунастарга көһөн иһэр. Н. Лугинов
Кини [поэт] эдэригэр бэркэ аатырбыта, үрдүк дуоһунастарга да сылдьыбыттааҕа, арыт намтаабыт, улдьаарбыт даҕаны сыллардааҕа. Н. Габышев
Львов биирдэ сыбаанньата намтыы сылдьыбытын билэрэ. К. Симонов (тылб.)
ср. бур. намдаха ‘утихнуть’, монг. намсах ‘понижаться’, навтайх ‘нагибаться, наклоняться, делаться низким’, тув. намдаар ‘утихнуть’

мычит

мычит (Русский → Якутский)

гл
маҥырыыр

айдаан

айдаан (Якутский → Якутский)

аат.
1. Күүгээн, улахан дуорааннаах дорҕооннор холбоспуттара (хол., элбэх киһи күүрээннээх кэпсэтиитэ, араас тыас-уус, сүөһү, көтөрсүүрэр саҥата бииргэ холбоспута). Шум-гам, громкие нестройные звуки, голоса
Ынахтар маҥыраһыылара уонна ыанньыксыт дьахталлар айдааннара намтаан хаалла. Эрилик Эристиин
Оҕолор ытаһыылара, дьахтар кыланыыта, эр киһи көөҕүнэс куолаһа — киһи дьүүлүн-дьаабытын арааран истибэт айдаана Аласовтаах кулгаахтарыгар саба биэрдэ. Софр. Данилов
2. Улахан моргуор, этиһии; содуом, муҥхаал. Шумная ссора, ругань; скандал, дебош
Өй мэйдээх тулуйбат айдаана, ыйа-хайа буолла [уолаттар мөккүһүүлэриттэн]. Н. Лугинов
Эн кэллиҥ да наар иирсээн, айдаан төрүттэнэр. Туох аатай, доҕор! Софр. Данилов
3. Олохсуйбут бэрээдэги кэһии, долгуйууну, күүркэйиини, утары турууну үөскэтии; норуот олоҕун долгутар сабыытыйалар. Беспорядки, волнения, выступления против установленного порядка; события, волнующие народную жизнь
Императорскай университет хаһан да көрбөтөх айдаана буолла. П. Филиппов
Сэрии айдаана тохтоон, Эн кэллиҥ айаас ат сиэлэр, Ойбон алларан, от оттоон, Улааппыт Сахаҥ сиригэр. П. Тулааһынап
Биир киэһэ: «Соҕурууттан икки борохуот иһэр», — диэн дэриэбинэҕэ айдаан, үөмэхтэһии бөҕө буолар. Н. Якутскай
Быһылаан, өлүүсүтүү, алдьархай. Беда, несчастье, событие с тяжелыми последствиями
Айдаан тахсыбыт [эһэ сүөһүлэри тарпыт] сириттэн биэрэк ырааҕа суох этэ. Н. Заболоцкай
Мин — кыргыһыы, айдаан төрүөтэбин, Кинилэргэ ол төрүөт наадалаах, онон эрэн-итэҕэй: Эйигин, дьэллиги, саҥарбат гыныахтара. А. Пушкин (тылб.)
4. Элбэх түбүктээх, сүүрүүлээх-көтүүлээх, кэпсэтиилээх дьыала, оннук дьыаланы оҥорон, дьаһайан түбүгүрүү. Очень хлопотливое дело; осуществление хлопотливого дела
Ытыы-соҥуу олороллоро уурайан, туой киһилэрин көмөр кыһалҕатын, айдаанын кэпсэтэ олордулар. Эрилик Эристиин
Биһиги да кэммитинэн олоробут, туох да кэлбэтбарбат. Арай күн тура-тура сир үллэһигин айдаана. А. Бэрияк. Үлэни-хамнаһы кыайар буолтум кэннэ холкуос тэриллиитин айдаана буолар. И. Бочкарев
Аҕыс айдаан көр аҕыс. Аҕыс айдаанынан көр аҕыс
Айдааны тарт — иирсээни, этиһиини, элбэх саҥаны-иҥэни, мөккүөрү сүпсүлгэни таһаар. Производить большой шум, затевать ссору, скандал
Микиитэ балаҕаҥҥа сүүрэн бөтүөхтээн тахсан киэҥ айдааны тарта. Амма Аччыгыйа
[Устудьуоннар] аны ханнык факультет биэчэригэр баралларын быһаарсыы буолла. Ол сырыы аайы эмиэ улахан айдааны тардар. Н. Лугинов
Бостуой да үгүс айдааны тардаҕын. Мин буолларбын биэрэр дойдуларын ылыах этим. М. Доҕордуурап