препятствие, затруднение, помеха; туох да моһуога суох без каких-либо помех; моһуокка ыллар = попасть в затруднительное положение; ср. моһол.

самалыктаа диэнтэн бэй., атын туһ. Ити иэдээн кэнниттэн икки сыл эмиэ элбэх кыһалҕанан, Алексей оҕо иннигэр араас моһоллорун самалыктанан, …… ааспыта. Д. Апросимов

туохт., фольк. Сиэхаһыах курдук буол. ☉ Испытывать безудержное желание есть
Оһол-моһол оботтоммут Олуйа-молуйа бэйэлээх Ылычып быһыйа диэн Ымырыын ымсыыта Манна баар эбит. П. Ойуунускай
[Алаа Моҕус:] Топпотоҕум тоҕус хонно, Ымыы чыычаах уолум, Тоҥкучаҕым оботтонно, Ыл, кэл, түһэн кулу. И. Чаҕылҕан

аат. Туох эмэ буом, бохсуу; бохсуу буолар эрэй, кыһалҕа. ☉ Какая-л. преграда в пути, трудности, сковывающие чьи-л. возможности, или лишения, муки, которые нужно преодолеть
Бу Улахан Хаана, Бүлүү ГЭҺ-ин тутааччыларга кыайтарбат боһол, харгы буолан, улаханнык моһуоктуур. Суорун Омоллоон
Бобор боһолу суордахха эрэ, Дохсун сүүрүк дьулуһуйа устар,— Өстөөххүн үүрдэргин эмиэ үөрэ Олоруоҥ этэ дьоҥҥунуун мустан. И. Эртюков. Бары боһолтон быыһаабыт, Бар дьонун иннигэр кыһаммыт Хомуньуус баартыйа сирдьиккэ Хоту сир дьонуттан Айхал буоллун киниэхэ! Саха фольк. Тэҥн. моһол

аат. Туох эмэ буоларын, оҥоһулларын бытаардар, тохтотор мэһэй, харгыс, моһол. ☉ Препятствие в совершении какого-л. действия, преграда, препона
Киһилэрэ ыалдьара бэргээн истэ, халлаан сырдаан хаалла. Байбал туох эрэ буомчу үөскээн маннык уһуннук эрэйдэннэҕэ, арай Кыбыкаан ойууҥҥа баран көрүөххэ дуу диэн ыйытта. Н. Түгүнүүрэп
[Лебедева] Эн хомуньуускун, салайар, тэрийэр мэһэйдэри туоратар, буомчулары суох оҥорор эбээһинэһиҥ. В. Протодьяконов
[Мартыын:] Доҕоччуок, эйигин элбэх ыардар, элбэх буомнар-буомчулар күүтэллэр. И. Гоголев

аат. Тугу эмэ гынарга харгыс буолар туох эмэ моһол. ☉ Помеха, препятствие
Хайыыр да кыах суох. Дьонум алыс аҕыйаатылар. Онон барыта мэһэй. Н. Лугинов
Муҥур да санаалаах киһигин. Мэһэйдэри туоруур иһин охсуһары билбэккин. «ХС»
△ Баран иһэр суолга туох эмэ харгыс. ☉ Преграда на пути
Мастар бөдөҥөөн, арыттара кэҥээн, мэһэйэ суох буолбут суол эмискэ уһуннук аллара түһэн куугунаан барда. П. Аввакумов
Биһиги баран иһэр суолбут тыытыллыбакка хаалбыт буолан, туох да мэһэйэ суох ырааттар ыраатан истибит. Эрилик Эристиин
русск. мешай < мешать

туохт. Тугу эмэ гынарга мэһэй, моһол буол. ☉ Быть помехой, препятствием, мешать
Сорох улуустарга быыбары саҥардыы ыытан эрдэхпитинэ, сэрии туран мэһэйдээн кэбистэ. Суорун Омоллоон
Кырдьык, ардах үлэни-хамнаһы элбэхтик мэһэйдээтэ. Н. Заболоцкай
△ Баран иһэр суолгар харгыс, мэһэй буол. ☉ Создавать преграду на пути
Киэһэ арҕаа саҕах кирбиитэ Кэрэлэнэн сүтүөр диэри, Уулуссалары мэһэйдээн Обуос субуй да субуй. С. В асильев. Тэлиэгэлээх киһи иннин өрүү көрүнэ иһээччи Суолугар туох мэһэйдиирин ылан киэр элитээччи. С. Тимофеев

1. даҕ. Ылбычча дөбөҥнүк кыаллыбат, ыарахан, кытаанах, эрэйдээх. ☉ Трудный, непростой, нелегкий
   Орлов сэриилэспит күчүмэҕэй күннэрин саныыр буолан, саха уола доҕорун умнубат этэ. Суорун Омоллоон
   Кыараҕас да буоллар тэпсиллибит суолтан тоҥуу хаарга туоруур эбэтэр саҥа суолу солуур күчүмэҕэй, эрэйдээх. НД ДК
   Дьон оҕотун, тулаайаҕы иитэр күчүмэҕэй дьыала. М. Шолохов (тылб.)
2. аат суолт. Эрэй, ыарахан; моһол. ☉ Трудность, затруднение; проблема, препятствие
   Урут оонньуу эрэ кэриэтэ олоҥхолонор олоҥхо билигин киниэхэ күчүмэҕэйинэн күһэйбитин Уулаах биллэ. Эрилик Эристиин
   Биһиги сирбит күчүмэҕэйин саҥата суох түһэн, суолбутугар киирдибит. Н. Заболоцкай
   Биһиги көрсүбүт күчүмэҕэйдэрбитин биир да көлүөнэ көрсүбэтэҕэ. «ХС»
   ср. калм. күцирмкээ ‘большая трудность’

аат., к э п с. Мэһэй, харгыс, табыгаһа суох балаһыанньа. ☉ Препятствие, помеха, трудное положение, проблема
Туох да моһуога суох.  Байыкка …… [тыыта] бүтүн эбит, моһуога диэн, мууска эрэ хам тоҥон хаалбыт. Н. Заболоцкай
Биһиги бэйэбит «Бурааннаахтар», син биир ыстаада наадатыгар сылдьабыт. Онуоха уматыкпыт тиийбэтэ улахан моһуок буолла. «Кыым»
От кэбиһэрбэр атырдьаҕым чомойо тостон моһуок буолла. СГФ СКТ
♦ Моһуокка түбэс (ыллар) — кыһалҕаҕа, мэһэйгэ ыллар (түбэс). ☉ Попасть в переделку, в трудное положение
[Бырдаахап:] Тээтэ, тугун эйигиттэн кистиэмий, мин моһуокка ылларан олоробун. Н. Неустроев
Моһуокка түбэспит дьон, киһи аттыгар туран, ботугураһан сүбэлэстилэр. И. Гоголев
Мин кини туох эрэ моһуокка ылларан турарын сэрэйэ санаатым. Н. Заболоцкай. Тэҥн. моһол

аат., түөлбэ. Арахпакка хойуутук саба түһэр кыымаайы бииһэ (аһара сииктээх, түҥкэтэх сирдэргэ ордук элбэх буолар). ☉ Мелкая назойливая мошка (обычно в глухой влажной местности)
Баастаахтан ньаалаҕай арахпат (өс хоһ.). Ньаалаҕай, күлүмэн кэмнэрэ ааһан, оҥооччу кэмэ кэлбитэ. Далан
Киэһэ эмиэ ньаалаҕай сиэн сордоото. Болот Боотур
♦ Ньаалаҕай курдук сөбүлээб. — арахсан биэрбэт, сыстаҥнас (киһи туһунан). ☉ Назойливый, надоедливый, прилипчивый (о человеке)
Төһө да үүрбүт иһин, ньаалаҕай курдук, арахсыбат дьон. Амма Аччыгыйа
Ол наадатыгар кэлэн албыннаһа, ньаалаҕай курдук үлүм-салым буола олорор. В. Протодьяконов
Бүгүн, сатахха, бу ньаалаҕай курдук, аҕаамах дьахтар эмиэ моһол буоллаҕа. А. Сыромятникова
◊ Ньаалаҕай ыйа түөлбэ. — атырдьах ыйа. ☉ Август. Ол ньаалаҕай ыйын саҕана этэ. Тэҥн. оҥоойу