и. д. от муокастан =.

диковинка ж. разг. дьиибэ, дьикти, муокас; что за диковинка! туох дьиибэ-тэй!, тугун дьиктитэй!; # в диковинку дьиибэ ҕэ, сонуҥҥа.

с. дьикти, дьиибэ, муокас; что за диво! туох дьиктитэй!; # на диво дьикти үчүгэйдик; вещь сделана на диво дьикти үчүгэйдик оҥоһуллубут мал; диву даваться дьиктиргээ, сех.

тамай II диэнтэн арыт
көстүү. Ата хааман тамалдьыйар. М. Доҕордуурап
Сиэллэҕинэ [ат] муокас баҕайытык тамалдьыйара, бөтөрөҥнөөтөҕүнэ киһи тулуйуо суохтук кирдиэхтээн ойуолуура. МЫ

туохт. Унаархай бытаан куолаһынан улаханнык саҥар эбэтэр ыллаа. ☉ Говорить или петь громким, протяжно-медленным голосом. Антах олорон Аҕалара киһи аҥааттар: «Кэҕэ кэлэн, Муокас суолга Буллаҕа диэн Тута билбитим, тукаларыам!» П. Тобуруокап
Ампаар кэннинээҕи хоспохтон «утуйар кэм буолла» диэбиттии, кырдьаҕас бөтүүк хаһыытаан аҥаатынна. М. Доҕордуурап
Хас да хормуоска сэргэ революционнай ырыаны тардан, намтыы-намтыы үрдээн аҥаатталлар. П. Филиппов

сыһ. Олус түргэнник, сымсатык. ☉ Ловко, проворно, юрко
[Уол] кыһыл таҥас сыыһынан эриллибит биир тимир күрүчүөктээх, кылгас талах уктаах муокас кыра күөгүтүн хапсаҕайдык өрө куһуурдан, ырбыы уутугар түһэрдэ. Н. Габышев
Барааччылар ботуоҥкаларын көхсүлэригэр сүкпүттэрэ, ыҥыыр аттарыгар сып-сап хапсаҕайдык олоро түспүттэрэ. В. Протодьяконов
[Михаил Михайлович Стрекаловскай] хапсаҕайдык, бэргэнник ытарынан үгүстэри салыннарара. Д. Кустуров

туохт. Уоскун инниҥ диэки күүскэ чорбоччу туттан баран эмискэ төлө ыытан кылгас уонна балайда улахан тыаһы таһаар. ☉ Чмокать губами
Иван Иванович Маласынов, уоһун чупчуруна-чупчуруна, муокас идэни талан: «Мин фольклорист буолуом, лингвист идэлэниэм», — диэтэҕинэ, ким да ону саарбаҕалаабата, күлүү-элэк гыммата. Н. Габышев
Сүүрбэ биэстээх-хастаах эдэр оспуоччук, уоһун чупчурунаат, сэниэтэ суохтук муоһатынан сырбатар. А. Чехов (тылб.)

эб. Этэр санааны сөҕөнмахтайан, саллан-куттанан иэйиилээх күүһүрдүүнү көрдөрөр. ☉ Выражает эмоциональное усиление говорящим содержания высказывания, подчёркивая восхищение и восторг или испуг и ужас
Уой, ынырыгын, кутталын эбитин! Амма Аччыгыйа
Сэргэлээҕим күһүнэ Сиэдэрэйин эбитин, Айылҕатын дьүһүнэ, Аата, баайын, кэрэтин! Күннүк Уурастыырап
Массыына элбэҕин эбитин. М. Хара
Араас муокас түбэлтэ Баар буолар да эбитин! «ХС»

I
добдугураа диэнтэн холб. туһ. Оҕолор барахсаттар …… быдан үйэтээҕиттэн доҕордуу дьон курдук, кэпсэтэн добдугураһан барбыттара. С. Данилов
Кэлбит киһи уонна олохтоох аҕыйах тылы бырахсан добдугурастылар. П. Филиппов
II
даҕ.
1. Биир кэм кубулуппакка доргуччу иһиллэр, түргэн (саҥа туһунан). ☉ Громкий, монотонный (о голосе)
Бу дойду дьонун добдугурас саҥалара - барыта муокас. Н. Габышев
Таһырдьа кэлбит дьон кэпсэтэр добдугурас саҥалара иһиллибитэ. «ХС»
2. Доргуччу «доп-доп» тыаһыыр буола хаппыт эбэтэр тоҥмут (хол., буор суол). ☉ Высохший или замерзший, твердый (напр., о грунтовой дороге)
Биһиги …… добдугурас кураанах сиргэ, Аллан хааһын сииктии үктэтэн, түргэнник хаамтаран лиһигирэппиппит үчүгэйкээнин! Н. Заболоцкай

1. аат.
2. Туох эмэ бэрээдэгэ, сааһа ыһыллыбыта, булкуллубута. ☉ Нарушение порядка чего-л., путаница, неразбериха
   Табаар ыскылаакка кэлэн хамыыһыйа көрбүтүн кэннэ маҕаһыыҥҥа барыытыгар сыаналара булкуллуулара эмиэ таһаарыллар эбит. Оннук муокас бутуурдар тустарынан — бэрэссэдээтэл билбэтэҕэ, сэрэйэ да сатаабатаҕа сүрэ бэрт. М. Попов
   Николай Ивановичка уордьан бэриллибит курдуга да ыларын ылбатаҕа. Тоҕо диэтэххэ, сэрии кэмигэр тиэтэйэн наҕараадалыыр докумуоннары оҥорууга бутуур таһаарыллыбыта. «Кыым»
   Оо, Хабырыыс көспүтүн биллэриминэ, бу бутууру таһаардаҕым. Н. Габышев
3. Туох эмэ үчүгэйдик биллибэтэ, чуолкайа суоҕа. ☉ Неясность, туманность чего-л.
   Саха арпагыраапыйата уопсайынан, ордук киирии тыллары суруйууга, олус бутуурдааҕынан, мөккүөрдээҕинэн аатырар. СТЫМ
4. даҕ. суолт. Үчүгэйдик биллибэт, чуолкайа суох. ☉ Недостаточно известный; нечеткий, запутанный, неупорядоченный
   Трофим Ильич кыараҕас кабина салгынын табах буруотунан тунуйуон баҕарбатаҕа, эмиэ бэйэтин курус, бутуур санааларын быатын хабан ылла. Н. Габышев
   Холкуостарга сир хаһаайыстыбаларыгар бутуур быһыы баара. ПАК