даҕ., түөлбэ. Сүрэҕэ суох; мөлтөх, мөлтөһүөр. ☉ Ленивый; слабый, маломощный
Өйүҥ Өрөгөйдүүрү билбэт Өлөнөх, хааһы буоллаҕына, Ким эйигинэн, Киһи килбиэннээҕэ диэн, Киэн туттуой? П. Тобуруокап

омнуолаа диэнтэн атыҥ
туһ. Аанчык, дьүһүнүнэн мөлтөһүөр буолан омнуоланан, эргэ бара илик. А. Бэрияк
Бэйэбит Ийэ дойдубутунан, бэйэбит дьоммутунан оҕолуунулаханныын киэн туттуубут ама омнуоланар үһүө. С. Федотов
Онон үлэҕэ этнографическай уонна лингвистическэй матырыйаал туһаныллара омнуоланыа суохтаах. КНЗ СПДьНь

даҕ., кэпс. Аанньата суох, бөрүкүтэ суох, мөлтөһүөр. ☉ Неважнецкий, посредственный
Быһата, Мавра эмээхсин мааны кыыһа үлэҕэ барбахсыар соҕус хотун буолан тахсарга тиийдэ. М. Доҕордуурап
Эйигин аһынар сүрэҕэ суох, бэйэтин эрэ иннин көрүнэр, барбахсыар соҕус тойооску эбит дии санаатым. «ХС»
Баайдарга барбахсыар Балбаара кыыс Бастаан киирэн Массыньыыс буолбут. А. Софронов

даҕ. Орто соҕус, мөлтөһүөр, мөлтөх ахсааҥҥа киирэр. ☉ Посредственный, средний. Ортолдьун охсооччу
□ Баҕар кини кэнники начаалынай оскуола ортолдьун учуутала эбэтэр нэһилиэк кэпэрэтиибин син аҕай үлэһитэ буолуо эбитэ буолуо. Амма Аччыгыйа. Эллэй хара өлүөр диэри ырыа-хоһоон суруйан хачыгырата сылдьыбыта
Элбэххэ туох суох буолуой — бааллара үчүгэйдэр, көстөллөрө ортолдьуннар, хомотоллоро хото суруллубатахтар. С. Тарасов
Мин диэн ортолдьун эрэ ыанньыксыт буоллаҕым дии. «Кыым»

эб. Даҕааһыннартан хайааһын бэлиэтин мөлтөһүөрүн көрдөрөр сыһыаттары үөскэтэр. ☉ От прилагательных образует наречия, выражающие слабую степень признака действия
Тоҥуй соҕустук дорооболосто. Амма Аччыгыйа
Икки алаадьытын, Эрэйдээх баара, Тэтиэнэх соҕустук Тэс гына, Тиэрэ бырахпыт. П. Тобуруокап
Кылбановскай манна кэлэн уһун соҕустук саҥата суох олорбохтообута. В. Яковлев

даҕ.
1. Сөп соҕус. ☉ Вполне достаточный. Ол быһаарыы сөпсөһүөр буолуо. Бүгүҥҥү үлэбит бэйэбитигэр сөпсөһүөр буолла
2. кэпс. Соччото суох, мөлтөх соҕус, мөлтөһүөр. ☉ Неважный, посредственный. Өрө туппут киһигит сөпсөһүөр да соҕус үлэһит эбит
□ [Кутузов] нуучча аармыйатын сөпсөһүөр эписиэрдэриттэн быданнык үрдээбитэ. ЛВИ БУӨ

эбис диэнтэн холб. туһ. Онуоха өссө математика, физика хонтуруолунайдарын түмүгүн мөлтөһүөрэ эпсиспитэ. Айысхаана
«Кырдьык даҕаны, ити тугу иһэр баҕайыный?» — диэн эпсистэ Бор Борускуо. ПАП УоДьН
«Таһырдьа сырыттахха, уоппут киһи саҥарарын курдук чачыгырайар этэ ээ», — диэтэ онуоха эпсиһэн Мэҥдэк. П. Ламутскай (тылб.)

1. суор диэнтэн хай. аата. Кистээбэккэ эттэххэ, мин суорууга мөлтөһүөрбүн. «ХС». Биһиги үлэлиир кэммитигэр суоруу, эрбээһин, устуруустааһын — барыта илии күүһүнэн оҥоһуллара. БГП Дь-ТСК
2. Суоруллубут, суоруулаах. ☉ Тёсаный, обтёсанный. Кыһыл Ойуун дьиэтэ — суоруу мас балаҕан. Өксөкүлээх Өлөксөй
   Аллараа түннүк сыыһа оҥойон көстөр, халтархай соҕус суоруу хаар кирилиэс таҥнары түһэр. Н. Заболоцкай
   Туох да суох сиригэр, Туора Күөлгэ, саҥа бөһүөлэк суоруу бэрэбинэ эркиннэрдээх дьиэлэрэ кылбаспыттара. «ХС»

туохт.
1. Бырдахтары өлөртөө (үксүгэр дьиэҕэ киирбит бырдахтар тустарынан). ☉ Бить комаров (залетевших в помещение). Дьиэҕэ бырдах туолбут, бырдахтааҥ эрэ, оҕолоор!
2. Бырдахтары бултаан, тутан аһаа (үксүгэр чыычаах туһунан). ☉ Охотиться за комарами, питаться комарами (обычно о птицах)
Айылҕа мөлтөһүөр сокуоннаах: Мөдөөтө буорайар боһуомнаах, Мохсоҕол куһунан өл хабар, Чыычаахтар бырдахтаан аһыыллар. Күннүк Уурастыырап
3. Кумаардары үргүтээри ходьоҥноо, эккин тартар (сүөһү туһунан). ☉ Вздрагивать, чтобы отогнать комаров, гнус (о животных)
Марба бырдахтаан өрө ходьоҥноһо сылдьар сүөһүлэри сэбэһэ быанан тутуталаан туос ыаҕайаҕа ынах ыы сылдьар. Күндэ
Бырдахтаабыт тугуттуу Былаайах ойуоккалыыр. Элбэх туйах тыаһын курдук Эҥсилгэннээх дүҥүр тыаһыыр. В. Лебедев (тылб.)

аат. Н у у ч ч а л ы ы ү ч үгэйдик билэр, саҥарар киһи. ☉ Человек, хорошо знающий русский язык, хорошо говорящий по-русски
Ф. А. С и в ц е в б ылыргы политсыылынайдарга үөрэммит, бэрт нууччаһыт, мөлтөһүөр суруксут. Амма Аччыгыйа
Бу дьиэ кэргэттэрэ бары ааттаах нууччаһыттар. М. Ефимов
«Оскуола реформата» диэн тылы кытта тэҥҥэ оскуола боруогун атыллаабыт Нарыйа Алексеевна өй-сүрэх э й м э н и эх ү л э т и г э р о р о й у н а н т ү с т э р д аҕаны, маннык суруктаах-бичиктээх дьону хайдах нууччаһыт оҥоруохтааҕын өссө билэ, сэрэйэ илик. Айысхаана