нас бааччы — налыччы, наҕылыччы, кыһалҕата суохтук. ☉ Спокойно, мирно, неспешно
Нас бааччы олороллор.  Ынаҕы эрэ таптааччы Ыанньыксыппыт да, сэрэн, Тапталыҥ туомун нас бааччы Иэттэххинэ би лиэҥ эн. Дьуон Дьаҥылы. Хата нас бааччы налыччы хонон-өрөөн ааһар дьон буоллулар. АаНа СТСКТ

наскый диэнтэн хай
аата. Таптаһа-таптаһа, нам бааччы наскыйыы — мин баҕам буолбатах. Күннүк Уурастыырап

I уст. 1) набрюшник (широкий меховой или ватный); 2) толстая повязка (накладываемая на больное место).
II частица 1) словообразующая, образует нареч. от образн. и звукоподр. слов: бал бааччы а) грубо, топорно; б) перен. открыто, прямо; быр бааччы сытно, в достатке; лоп бааччы аккуратно, как раз; весьма точно; нам бааччы а) смирно, спокойно; б) перен. беспрекословно; ньир бааччы а) основательно, добротно, фундаментально; б) перен. на широкую ногу; тыҥ бааччы очень туго; 2) усил., усиливает знач. нареч.: быһа бааччы наотрез, резко; илэ бааччы совершенно явно; көҥүл бааччы абсолютно свободно; тута бааччы тотчас, тут же; чахчы бааччы воистину; экчи бааччы непременно, обязательно.

нам бар (буол) — чуумпур, налый, уоскуй. ☉ Стихнуть, успокоиться
Сайыҥҥы киэһэ айдаана нам барда. Суорун Омоллоон
Оҕонньор күүһэ-сэниэ тэ эстэн, санаата түһэн, нам баран хаптайан хаалбыта. Болот Боотур
Чочумча ким да саҥарбакка нам баран олордулар. М. Доҕордуурап
Никита Калинович нам баран, олоппоһугар илиитин кэдирги ууран, таһырдьаны одуулуу олорбохтообута. В. Яковлев; нам бааччы — туох да сү псү гэ, айдаана суох, үүт турааннык. ☉ Тихо, спокойно, смирно
Кеша нам бааччы саҥара сатыыр даҕаны, куолаһа кытааппыт, тыҥаабыт. Н. Габышев
«Эһиги, гражданскай дьоннор, дьиэҕитигэр нам бааччы олорбокко ханна, тоҕо куотаҕыт?» — Першин ыйытар. И. Никифоров
М а н ч а а р ы Баһылай, Чоочо этэрин-саныырын курдук, к э һ э й э н , балаҕанын муннугар түүрүллэн баран, нам бааччы сытынан к э э с п э т э х. МНН
ср. монг. нам ‘низкий, тихий, спокойный; низко, ниже, тихо, спокойно’, бур. нам ‘безмятежный, тихий, спокойный’, ног. нам ‘удовлетворение’, тув. нам ‘дружба, согласие’

аат.
1. Киһи кэтэ сылдьар таҥаһын түөһүнэн ис өттө; сытар киһи кууһар илин эбэтэр ойоҕос өттө. ☉ Пазуха; подмышечная пазуха. Хоонньугар угун. Оҕону хоонньугар уктан сыт
□ Ваня хоонньуттан арыылаах лэппиэскэни ылан сиир. М. Доҕордуурап
Томороон, хоонньун хаһан кумааҕыларын таһаарда уонна туран кэллэ. Болот Боотур
2. Муннук хахха сир, булуҥ. ☉ Защищённое от ветра место (напр., леса, реки, возвышенности, долины); укромное место
Үрэх саамай үрдүгэр, тыал киирбэт тумул ойуур хоонньугар, дьон кэлэн тохтообут эбит. Л. Попов
Күөх тумул эбэ хотун тумулун хоонньулары, томторун саҕалары киһи бөҕө лыык курдук мустубут. Д. Таас
Киһи күлүгэ хайа хоонньугар киирэн көстүбэт буолан хаалла. Н. Якутскай
♦ Сылаас хоойдоох — дьахтар эбэтэр эр киһи кэргэнинээн бииргэ өр кэм иллээхтик олоруулара. ☉ Благополучный в браке (о каждом из супругов, долго живущих вместе в добром здравии — букв. с тёплой пазухой). Тымныы хоойдоох киһи (дьахтар) көр тымныы. Хоой хостуурдаах <төргүү сүөрэрдээх> — кэһиилээх, бэлэхтээх. ☉ С гостинцем, с подарком (приходить)
Бырааттаргар үчүгэй хоой хостуурдаах, төргүү сүөрэрдээх баран эрэҕин. Р. Кулаковскай
Куонаан, аҕыйах хонуктаах уоппуската табыллан, бултуйан-алтыйан, үөрэнкөтөн, хоой хостуурдаах, төргүү сүөрэрдээх куоракка киирэн сылдьбыт. Н. Борисов. Хоонньугар оҥоойулаах, быттыгар быдараахтаах көр быттык
◊ Сыгынах (тиит) хоонньо — (охтубут да, турар да) мас умнаһын саамай төрдө. ☉ Место у самого основания ствола дерева (растущего или поваленного)
[Таба сылгылаары] дьон буурҕаҕа түбэһэллэр, мунан хаалаллар, сыгынах хоонньугар тоҥон өлөллөр. Амма Аччыгыйа
Сыгынах хоонньугар долгун үөһэ түөрэҥниир тыы курдук буолбатаҕа, өрүс үрдүнүү уорааннаах салгын эмиэ суоҕа, манна нам бааччы уонна ичигэс этэ. Далан
Бэҕэһээ кураанах тиит хоонньугар оттубут уота буордаах сыгынаҕын төрдүгэр буруолаан бургучуйа сытарын көрбүтүнэн тиийдэ. Амма Аччыгыйа
ср. др.-тюрк. хой ‘пазуха; грудь’, хой ‘дно долины’, алт., каракалп. койын ‘пазуха’