относиться враждебно, питать злобу к кому-л.; ненавидеть кого-л.

враждовать друг с другом, питать злобу друг к другу; ненавидеть друг друга.

нареч. 1) мертвецки; өлөрдүү утуй = спать мёртвым сном; спать, как убитый; 2) смертельно; өлөрдүү абааһы көр = смертельно ненавидеть; өлөрдүү сылай = смертельно устать.

туохт. Кими эмэ абааһы көр, кимиэхэ эмэ өстөөхтүү (өстөөх курдук) сыһыаннас. ☉ Относиться враждебно, питать злобу к кому-л.; ненавидеть кого-л.
Кыаһай уола үҥэн ылбыта. Онтон өстүйэн, кини тылыттан өлөртөрдө быһыылаах. Эрилик Эристиин
Пуд Ильич биһикки сүөһү туһунан боппуруоска санаабыт биир: ийэлэрбит ынахтарыгар иккиэн өстүйэбит. Далан

туохт.
1. Кимниин эмэ бэйэ-бэйэни абааһы көрүс, бэйэ-бэйэҕэ өстөөхтүү сыһыаннас. ☉ Враждовать с кем-л., питать злобу к кому-л., ненавидеть кого-л. [Маайыс:] Туохпутун былдьаһан өстөһүөхпүтүй? С
Ефремов. Ийэ буор үрдүгэр Икки атахтаах Өйдүүр өйө Өстөһөн үтүрүстэ. С. Васильев
Кытайга бэйэ-бэйэлэрин кытта мэлдьи өстөһөр хас да судаарыстыба үөскээбитэ. КФП БАаДИ
2. Өһү ситис. ☉ Мстить, отомстить
Өстөһөр кэм кэлиэ, – Сэт ситиэ! Сиҥниэххит!.. А. Абаҕыыныскай

аат. Сүрүн кэтит хаптаҕай иҥиирэ. ☉ Шейная мышца
[Баай киһи чохороонунан] атын кириҥэтин быһа быраҕан өлөрөн түһэрбит. Саха ост. I. Кулуба уолу кириҥэтин тутан көрөр. Саха сэһ
1977. [Андаатар] кириҥэтиттэн тэһэ ытырбыт кииһин маҥнай дэйбиир курдук онно-манна быраҕаттаата. МЕА БХ
♦ Кэтэҕин кириҥэтэ тарта — тугу эрэ олох сөбүлээбэтэ, абааһы көрдө; өһөстө. ☉ Совершенно не воспринимать, ненавидеть что-л.; показать строптивость. [Түөтэ Сима:] Эмиэ дьэ кэтэҕин кириҥэтэ тарта ээ. И. Семенов. Кэтэһэн (күүтэн) кириҥэтэ көһүйдэ — олус өр кэтэстэ. ☉ Очень долго ждать, заждаться
[Ананий] күүтэн кириҥэтэ көһүйдэ. М. Доҕордуурап
[Бөтөс Бүөтүр:] Кэтэһэрбитигэр кириҥэбит көһүйдэ. В. Протодьяконов
Кэтэһэ сатаан кириҥэм көһүйбүтүн кэннэ биирдэ былаах көһүннэ. С. Тумат
ср. уйг. киниҥэ ‘позже’, алт. кин ‘сзади’

туохт.
1. кэпс. Кими, тугу эмэ абааһы көрөн, кыыһыр, абар. ☉ Ненавидеть кого-л., сердиться на кого-л.
Хараны маҥан диир албынтан китиэркээн, ыллаатым дьиксинэр ырыабын. С. Данилов
Отоков сэкирэтээригэр, Вера Даниловаҕа, китиэркээн бокуойа суох саҥаран тылыбыраабыта. Далан
2. Сытай, ордук күүһүр (тыас туһунан). ☉ Усиливаться (о звуке, шуме и т. п.)
Арай, атым тииһин тыаһа, …… соруйан мин баарбын биллэрээри гынардыы, китиэркээн туран кибигириир. Р. Кулаковскай. Көмүлүөк оһох китиэркии умайара. А. Федоров
3. көсп. Күүркэй, өрө көтөҕүлүн. ☉ Возбуждаться
[Эйигин] Көрдөрбүн эрэ күүркэйэбин Кэпсэттэрбин эрэ китиэркиибин. А. Софронов

побуд. от аал =; сүгэҕин ааллар = дать подточить свой топор # аалларан ыарыт = прихварывать (давно, постоянно); хараҕын аалларар он ненавидит, терпеть не может кого-л.

1) имеющий кровь; с... кровью; итии хааннаах харамайдар теплокровные животные; 2) окровавленный; кровавый, испачканный в крови; хааннаах өрбөх окровавленная тряпка; үтүө эр үтэһэтэ хааннаах погов. у доброго молодца вертел в крови (т. е. он быстро готовит себе еду и поэтому ест даже полусырое); 3) имеющий какой-л. цвет лица, с... цветом лица; сырдык хааннаах светлолицый, со светлым лицом; арыы саһыл хааннаах киһи человек с ярким румянцем во всю щёку; кровь с молоком; 4) разг. имеющий какой-л. нрав, характер; с... нравом, характером; өһөс хааннаах киһи человек с упрямым характером; дохсун хааннаах (человек) крутого нрава # хааннаах хара көлөһүн а) то, что добыто или создано потом и кровью; б) труд; хааннаах хара ыт бран. кровавая собака, сущий пёс; хааннаах ыт тириитин курдук көр = разг. люто ненавидеть кого-л.

1. 1) миф., фольк. злой дух, злое начало; всё вредное и враждебное человеку; абааһы сирэ страна злых духов, враждебных существ; абааһы бухатыыра богатырь из враждебного мира; тарбыйах абааһыта злой дух, губящий телят; өтөх абааһыта дух места, где раньше проживали люди; абааһы кыыһа дева тьмы; абааһыны абааһы сиэбэт посл. чёрт чёрта не съест (соотв. ворон ворону глаз не выклюет); абааһы аһаабыт сириттэн арахпат погов. чёрт не отходит от того места, где ему раз удалось поживиться; үтүө ырыаһыты кытары абааһы кытта ыллаһар посл. с хорошим певцом и злой дух состязается в пении; 2) урод, чудовище || уродливый, чудовищный; абааһы торбос телёнок-урод; үтүө биэттэн абааһы кулун төрөөбүтүгэр дылы погов. словно от доброй кобылы родился уродливый жеребёнок (соотв. в семье не без урода); 3) бран., шутл. чёрт, дьявол; бар киэр буол , абааһы ! уйди прочь, дьявол!; бу абааһыны көр эрэ ! смотри-ка на этого чёрта! (с оттенком восхищения); 2. скверный, негодный, дрянной; абааһы киһи скверный человек; абааһы сүгэ дрянной топор; абааһы буол = стать плохим, негодным # абааһы илимэ бот. княжик, дикий хмель; абааһы тайаҕа бот. дудник, борщевик; абааһы үрүмэччитэ летучая мышь; абааһы көр = не любить; ненавидеть; абааһыта киирдэ он взбесился; абааһытынан тыынар он сердится, ругается; он ничего не хочет слушать.