нареч. нечаянно, случайно; алҕаска эттим я сказал (это) нечаянно; миигин алҕаска таарыйда он задел меня случайно.

сыһ., кэпс. Дьоҥҥо эппэккэ, биллэрбэккэ, биллибэтинэн сылдьан. ☉ Невзначай, ненароком, ненамеренно
Никита күн аайы котуокка сылдьара. Сүтүктээх киһилии сэмээр көрдүүрэ, көрсүөм диэн эрэнэр да, кыыс суоҕа. Н. Лугинов
Эмээхситтэр онон-манан сылтана-сылтаналар саҥа дьиэ таһыгар сэмээр кэлэр буолбуттара. Дьүөгэ Ааныстыырап
Тууйаһы толору кыһыл көмүс импэрийээл харчыны симэн, куруҥҥа кистиирэ үһү, ону дьоннор сэмээр көрдүү сатыыллара да булбаттара үһү. Күндэ

несов., ошпарить сов. кого--что, разг. 1. (обварить) буһар; 2. (обжечь) сиэт, итиигэ буһар; ошпарить нечаянно алҕас итиигэ буһар.

втягивать в себя; салгыны эҕирий = вдохнуть воздух; ууну эҕирий = втянуть воду (нечаянно) # этэн баран эҕирийиэх бэтэрээ өттүгэр мгновенно моментально, в мгновение ока.

межд. выраокает предостережение, испуг; часто соотв. возгласу "осторожно"; ок, охто сыстым! ух, я чуть не упал!; ок, алҕас! ой, (я) нечаянно! (возглас извинения).

сов. 1. (летя опуститься) көтөн кэлэн түс, көтөн кэлэн олор; 2. перен. (обрушиться) көтөн түс, түс, ааҥнаа; 3. (улететь) көтөн бар, көтөн хаал; 4. перен. (исчезнуть) көтөн хаал; сон мигом слетел с меня уум эмискэ көтөн хаалла; 5. разг. (упасть, сорваться) эһиллэн хаал, аллара көт; # это слово нечаянно слетело с языка ити тыл алҕаска төлө ыстанан таҕыста.

1. ошибка, промах || ошибочный, неверный || ошибочно, неверно; по ошибке, нечаянно; алҕас санаа ошибочное мнение; алҕас эттим я сказал (это) по ошибке; алҕаһы оҥордум я сделал ошибку; тылга тииһэр киһи алҕаһын үксэтэр посл. кто напрашивается на спор, тот умножает свой ошибки; 2. напрасно, зря; алҕас кэлбиппин оказывается, я пришёл напрасно.

сов. 1. в кого, во что тап, түс, киир; пуля попала в цель буулдьа сыалга түстэ; мяч попал в ворота мээчик боруотаҕа киирдэ; 2. (оказаться) түбэс, тиий, бул; попасть в деревню дэриэбинэни бул; попасть в беду алдьархайга түбэс; 3. (быть принятым) киир, ылылын; попасть в институт институкка киир; 4. чем (наступить, коснуться нечаянно) үктээ, таарый, анньылын; попасть ногою в грязь бадарааны үктээ; 5. (прийти, приехать, войти) тиий, кэл; на вокзал мы попали поздно вокзалга биһиги хойут тиий-биппит; 6. безл. кому, разг. (получить наказание) түбэс; тебе попадёт за это ити туһугар эн түбэһиэҥ; # как попало түбэһиэх.

1) ступать, наступать на кого-что-л.; үрдүгэр үктээ = наступить на что-л.; атахпын үктээтиҥ ты мне наступил на ногу; тобулу үктээ = продавить, проломить (ногой); үнтү үктээ = а) разбить, раскрошить что-л. наступив; б) перен. разг. поступать грубо и своевольно, проявлять замашки деспота; мүччү үктээ = прям., перен. оступиться; мүччү үктээн түбэстэ он попался (в этом деле) нечаянно; он оступился; күөх оту тосту үктээбэт киһи погов. он не наступит на зелёную травинку, боясь переломить (об очень тихом, смирном человеке); 2) перен. засыпать (напр. завалинку, потолок); сабараанньаны үктээ = засыпать завалинку; кирпииччэни үктээ= готовить кирпич (заливая раствор в формы).

прил. 1. (нечаянный, случайный) алҕас (оҥоһуллар), дэҥҥэ (оҥоһуллар); 2. (непроизвольный) бэйэ көҥүлүттэн тутулуга суох, бэйэ өйдөөбөтүнэн (оҥоһуллар); 3. (вынужденный) күһэлтэлээх, күһэллэн (оҥоһуллар).