Якутские буквы:

Якутский → Якутский

норуодунай

даҕ.
1. Норуот өйүгэр-санаатыгар, култууратыгар сөп түбэһэр, үгэс буолбут; норуот киэнэ буолар. Свойственный, соответствующий духу народа, его культуре, мировоззрению, народный
Норуодунай хаһаайыстыба. Норуодунай айымньы. Норуодунай тыйаатыр.  Өр-өтөр буолбатаҕа ол хоһооннор норуодунай ырыа буоланнар, дойду бүтүннүүтүн устун дуораһыйан иһиллибиттэрэ. Софр. Данилов
Олоҥхо чиҥ оҥоһуулаах, үксүгэр таба таайыллыбыт, быһаарыллыбыт сүрүн сокуоннардаах туспа норуодунай айымньы (жанр) буолар. СГС ӨСҮДь
2. Норуоттан тахсыбыт, талыллыбыт, норуот интэриэһин көмүскүүр аналлаах (хол., сорох тэрилтэ, дуоһунас аатын туһунан). Избранный народом, осуще ствляемый представителями народа (в наз ваниях нек-рых организаций, должностей), народный
М а х с ы ы м с а т ы ы с а лбыҥнаан, улуус киинигэр тиийбитэ уонна ыйдарыы бөҕөнөн норуодунай суут дьиэтин булбута. А. Бэрияк
Г а в р и л Гаврильевич Баишев норуодунай хонтуруол бөлөҕүн салайар. ПДИ КК
[Өлөксөөс:] норуодунай дьокутааттар бары Сэбиэттэрин үлэлэрин истиилэ биир буолуох тустаах. ПДИ КК
3. Норуокка, киһиэхэ улахан өҥөлөөх, үтүөлээх (бочуотунай аат туһунан). Имеющий большие заслуги перед народом (о почётных званиях)
Саха Өрөспүүбүлүкэтин норуодунай артыыһа Иван Степанов айар кэнсиэрэ.  Кини ийэтэ Вартамуш Аркадьевна — норуодунай учуутал, аҕата — Арам Аветистович — музыкант этэ. Суорун Омоллоон


Еще переводы:

билиилээх-көрүүлээх

билиилээх-көрүүлээх (Якутский → Якутский)

даҕ. Элбэҕи үөрэтэн, чинчийэн билбит, бэйэтигэр иҥэриммит. Хорошо осведомленный, развитый, с хорошим багажом знаний
Норуодунай театр артыыһа бэйэтин идэтин үчүгэйдик баһылаабыт уонна киэҥ билиилээх-көрүүлээх киһи буолуохтаах. АҮ

сэллэҥнээ

сэллэҥнээ (Якутский → Якутский)

сэллэй диэнтэн б
тэҥ. көстүү. Мин күнүс таһырдьа эрбэһин быыһыгар оонньоон сэллэҥнии сылдьыбытым. П. Аввакумов
Сэмэнчик уол сэллэҥнээн-лэппэҥнээн, Ноотоҥноон-тоотоҥноон Норуодунай оскуолаҕа тиийдэ. Д. Васильева

уолут

уолут (Якутский → Якутский)

уолуй диэнтэн дьаһ
туһ. Куораты ынырык сонун уолутта. Амма Аччыгыйа
Кими даҕаны өрө көрдөрбөтөх баайдары норуодунай суут эппиэккэ тардар күнэ кэлбитэ нэһилиэк үтүөлэрин уолуппута. Аргыс-1

бириигэбэр

бириигэбэр (Якутский → Якутский)

аат. Холуобунай дьыаланы көрүү кэнниттэн таһаарыллар суут быһаарыыта. Приговор
Буортулааччылар бөлөхтөрүгэр бириигэбэр таҕыста. «Кыым»
Сол күн кыһыллар төрдүөн ытыллар этибит. Суут бириигэбэрэ тахсыбыта. «ХС»
Норуодунай суут быһаарбыт эрэ буолбатах, Үрдүкү суут бириигэбэри эмиэ бигэргэтэн турар. М. Попов

дьаралыйыы

дьаралыйыы (Якутский → Якутский)

дьаралый диэнтэн хай
аата. Саха норуодунай медицинатыгар гвоздика кыынньарыллыбыт уутун күөмэй бааһырыытыгар, уҥуох дьаралыйыытыгар тутталлар. МАА ССЭҮү
Кыһыҥҥы тыал кыскыйыыта, Кырдьаҕас мүһэм дьаралыйыыта Оһох үрдүгэр саныыбын: Ханна бардыҥ, күүскүдэх? Н. Некрасов (тылб.)

көрдүйүү

көрдүйүү (Якутский → Якутский)

аат. Ириҥэтийии, сэтэрийии, сүһүрүү (киһи, сүөһү бааһын этэргэ). Нарыв, воспаление; сепсис. Бохсурҕан сэбирдэхтэрин норуодунай медицинаҕа баас көрдүйүүтүн утары …… туһаналлар. МАА ССКОЭ. Тураах отонун бопторон ыалдьыыны, дөйүөрүүнү эмтииргэ итиэннэ хааны буойар уонна баас көрдүйүүтүн утары сириэстибэ быһыытынан тутталлар. МАА ССКОЭ

кыдыйсыылаах

кыдыйсыылаах (Якутский → Якутский)

даҕ. Элбэх хаан тохтуулаах, киһи өлүүлээх. Кровопролитный, беспощадный, со многими жертвами
Өстөөх тыылыгар албан ааттаах бартыһааннар кыдыйсыылаах норуодунай сэриини ыыппыттара. ЯЕМ СБСБС
Дьон-сэргэ олоҕун түҥнэри эргиппит, хардарыта кыдыйсыылаах кэм арыый уоскуйа быһыытыйан …… барбыта. ПНИ АДХ

кытайдар

кытайдар (Якутский → Якутский)

аат. Наассыйа — Кытай Норуодунай Өрөспүүбүлүкэтигэр төрүт олохтоох норуот. Китайцы
[Харыалап] көмүсчүт кытайдары уонна кэриэйдэри өлөрөн, халаан ылбыт көмүһүнэн баай байда. Л. Попов
Атыыһыт Микииһэ оҕуруктаах өйүгэр охсуллан Хабырылла-Сүөдэркэ кытайдар көмүстэрин халааһыҥҥа кыттар. Эрчимэн

норсуут

норсуут (Якутский → Якутский)

[норуодунай + суут] аат. Биирдиилээн дьон эбэтэр тэрилтэлэр мөккүөрдэрин уонна холуобунай дьыаланы көрөр, дьүүллүүр судаарыстыба уоргана (тэрилтэтэ). Народный суд
Даайа, Билсибиппит кинилиин [Сөдүөттүүн] Уон сыл устатыгар Аныгылар кулуупка үҥкүүлээт таптаһаллар, Уураһаат сыбаайбалыыллар, Кынчарыһаат, норсуукка сырсаллар ытамньыйа Арахсаллар… Өйдөспөтөхтөр. И. Гоголев

ностуойка

ностуойка (Якутский → Якутский)

аат. Ханнык эмэ бэс сэстибэттэн, үүнээйиттэн оҥоһуллубут эбэтэр испииргэ суурайан оҥоһуллар эмп курдук туттуллар убаҕас, көөнньөһүк. Настойка
Норуодунай эмтээһиҥҥэ уку руоп ностуойкатын утуйбат буолааһыҥҥа, хаан баттааһынын үрдээһинигэр, куртах-оһоҕос ыарыыларыгар, аастымаҕа эмп быһыытынан тутталлар. ФНС ОС