Якутские буквы:

Якутский → Русский

нуһараҥ

тихий, безветренный, тёплый (о погоде); нуһараҥ киэһэ тихий тёплый вечер.

Якутский → Якутский

нуһараҥ

  1. аат.
  2. Күһүн, саас хаардаах, чуумпу сылаас күн-дьыл. Без ветренная, тёплая, тихая, пасмурная погода весной и осенью
    Намыын нуурал нуһараҥҥа Наскыйдылар үөмэх үөттэр. М. Ефимов
    Улахан тымныы өссө түһэ илик. Нуһараҥ быйыл олус өр турда. А. Сыромятникова. С и р - д о йду ырааһырбыта, мөлбөйбүтэ сүрдээх. Д ь и ҥ н э э х , күһүҥҥү нуһараҥ. С. В асильев
  3. көсп. Уоскуйан дуоһуйар турук. Сос тояние умиротворённости, покоя и удовлетворённости
    Нартаахап сылаас чэй нуһараҥар бигэнэн сыттаҕына, быстыбыт санаатын ситимэ салҕанан барда. Софр. Данилов
    Мин этим-хааным ус тун сылааны киэр үүрэр сылаас нуһараҥ кутуллубута. Далан
    Кини ити курдук балайда сытта, түөһүн иһэ уу-чуумпу нуһараҥынан туоларга дылы буолла. «ХС»
  4. даҕ. суолт. Күһүн биитэр саас хаардаахха буолар ичигэс, сылаас (күн-дьыл). Тихий, безветренный, тёплый (о погоде весной и осенью)
    Олус ичигэс, нуһараҥ былыттаах түүн. Н. Якутскай
    Сааскы нуһараҥ түүн чэбдик салгына сүрэҕи-быары ортотунан сайа охсон киирэр. С. Никифоров
    Бу иннинэ, бэҕэһээ-иллэрээ күн кыстык хаар саҥа түстэ. Онон былыттаах нуһараҥ күннэр турбуттара. В. Яковлев
    Сааскы нуһараҥ күннэртэн биирдэстэригэр Хал лааскы уола …… дойдутугар эргиллэн кэлбитэ. ВНГ ГОПХ
    Уу нуһараҥ — олус сынньалаҥ, холку, кыһалҕата суох (олох туһунан). Очень спокойный, тихий, беззаботный (о жизни)
    Тугу эмэ гыныахха наада. Олус да уу нуһараҥ олохтоохпут. Наар күннээҕинэн үлэлиибит. Н. Лугинов
    Уу нуһараҥ сымнаҕас олбохтоох олоххо туох дьоннор тардыһалларый? П. Аввакумов
    Даалы учаастагын уу нуһараҥ олоҕо силлиэҕэ-холорукка сөрөммүтэ. С. Федотов

Еще переводы:

күөгэл

күөгэл (Якутский → Якутский)

аат. Туох эмэ биир тэҥ нуһараҥа, долгураҥа. Умиротворенная плавность, медлительность чего-л.
Мотуок солко Мутукчатын Унаар күөгэл, Устар долгун, Нуолур-нусхал Нуоҕайынан Уустуктааммын, Оһуордааммын Ойуулаатым. Күннүк Уурастыырап
Бу күөгэлгэ бигэтэн, оҕотун эмиийдээбитинэн, бэһигэр өйөммүтүнэн, нухарыйан хаалбыт эбит. Н. Павлов

нукус гын

нукус гын (Якутский → Якутский)

нукуй диэнтэн көстө түһүү. Байбаас оронугар нукус гынан сытта уонна эмиэ сып-сылаас, сып-сымнаҕас нуһараҥҥа киирэн барда. Софр. Данилов
Суругун туппутунан Буркун олоппоско иккиһин нукус гына олорбута. И. Гоголев

чээлэй

чээлэй (Якутский → Якутский)

чээл диэн курдук
Чэгиэнчэбдик чээлэй күөх мутукча айгыр-силик нуһараҥа. А. Фёдоров
Хатыҥнар, талахтар барахсаттар чээлэй күөххэ үйэ-саас тухары эргиллибиттии, намчытык суугунаан ыллыырга дылылар. Э. Соколов
Тулатыгар, чээлэй ньаассын күөххэ, сүүтүк, чуораан оттор чугдаараллар. ОоТС

кэрэкий

кэрэкий (Якутский → Якутский)

даҕ. Кэрэттэн кэрэ, дьикти кэрэ. Чудный, прекрасный
Бу наҕыл чуумпу киэһэ дьикти ырыа кэрэкий тылларыныы миигин кууспут нуһараҥ иэйии Аайаҕа эмиэ киирбитэ буолуо дуо? Далан
Сүрэҕин иһигэр чөмчүүктэнэн үөскээбит кэрэкийэ бэйэлээх санааны аһаҕастык кыайан эппэт киһи ким эмэ ытык-мааны эрэлин-итэҕэлин халбаҥнаабат бөҕө тирэх оҥостон ылыныа дуо? «ХС»

нуһараҥнаа

нуһараҥнаа (Якутский → Якутский)

туохт. Нуһараҥ, сылаас, чуумпу күн буол (сааскы, күһүҥҥү күн-дьыл туһунан). Становиться тёплым, тихим (о весенней, осенней погоде)
Үтүө күһүн кэллэ, өр нуһараҥнаата. А. Сыромятникова
Сороҕор хойукка диэри ичигэс буолааччы, оччоҕо тииҥ су руур. Сороҕор тымныйан иһэн, төт төрү нуһараҥныыр. В. Миронов
Күнүһүн сотору-сотору быстах ардах түһэр, от тон түүнүн туман түһэр уонна ну һараҥныыр буоллаҕына, тэллэй ордук эл бэхтик үүнээччи. КВА Б

нэмирит

нэмирит (Якутский → Якутский)

туохт. Быыстала суох үөһэттэн аллара бытааннык намылыйан түһэ тур (үксүгэр хаар туһунан). Нескончаемо па дать плавно и медленно (обычно о снеге)
Күһүҥҥү сарбынньахтаах хаар түһэн нэмиритэ турар. А. Сыромятникова
Мэлдьи хаардаан нэмиритэр нуһараҥ күннээх, сымнаҕас кыһыннаах, ол дьыл сааскыта да ураты этэ. П. Степанов

уоттаахтык

уоттаахтык (Якутский → Якутский)

сыһ. Итиитик, омуннаахтык, уохтаахтык. Горячо, пылко
[Уйгурова:] Уолаттар бэйэлэрэ сыстаҥнаан, Уоттаахтык, мүөттээхтик да көрдөллөр, Уурбут-туппут курдугу Уон сыл устата көрдөөн булбатым. Р. Баҕатаайыскай
Оо, таптыыр да этиҥ бу сири, халлааны, Ол онтон уоттаахтык бар-дьону таптыырыҥ. Эллэй
Албан аат, баай-талым олох нуһараҥа Тамараны ханна эрэ чугас күүтэн, уоттаахтык ыҥырар этилэр. А. Фёдоров
Уйбаан Уйбаанабыс уоттаахтык Утары көрдө суостаахтык. С. Васильев

үөмэх

үөмэх (Якутский → Якутский)

даҕ. Биир сиргэ элбэх буола мустубут, хойуу. Скучившийся в одном месте, сбившийся в кучу, густой (напр., о звёздах)
Үөмэх хара былыттар Өрө сырсан тахсаннар, Үтүрүйсэүтүрүйсэ, Үмүөрүһэн кэллилэр. Күннүк Уурастыырап
Намыын нуурал нуһараҥҥа Наскыйдылар үөмэх үөттэр. М. Ефимов
Халлаан үөмэх сулуһа Арай чаҕыл уоттанна. И. Федосеев
ср. бур. юумэ ‘много’, хак. өме ‘общими силами, сообща, совместно’

налыгыр

налыгыр (Якутский → Якутский)

даҕ.
1. Чуумпу, нуһараҥ (күн-дьыл туһунан). Тихий, безветренный (о погоде)
Налыгыр, нуһараҥ киэһэ «Балыктаах» сайылыгын ыга куус та. М. Доҕордуурап
Биир налыгыр, ичигэс сарсыарда балыыһаҕа сурук аҕалбыттара. А. Чехов (тылб.)
2. көсп. Холку, намыын (киһи майгытын туһунан). Тихий, спокойный (о характере человека). Сайаҕас налыгыр саҥаска …… Саамал кымыс оҥорторон, Сарсыардааҥҥа диэри Саатыыр буолуоҕуҥ. Өксөкүлээх Өлөксөй
Кырдьаҕас учуутал киһи бодотун хаайыы ыар усулуобуйатыгар букатын ыһыктыбатаҕа, саҥата-иҥэтэ ыллыктаах, майгыта-сигилитэ холку, налыгыр буолара. Далан
Баар буолаллар ээ, Андрей Саввич Эллээйэп курдук үгүс кэпсээннээх, налыгыр киһи кута-сүрэ тэһийэр дьоно. «ХС»
3. Субуруйбут, аллара түспүт. Свисающий, спадающий вниз
Налыгыр сон.  Ньалыка көҕүллээх, Налыгыр сиэллээх, Намылхай кутуруктаах …… Маҥан атыыр сылгыта обургу. Күннүк Уурастыырап
Налыгыр орон (олох) түөлбэ. — кэтэҕэриин орон. Передняя лавка, находящаяся напротив камина в якутском традиционном жилище
Мин эбэбиниин атахтаһан налыгыр ороҥҥо сытарбыт. И. Гоголев
Биһирэм аһылыкка ыҥырыллыбыт бэйэтин дьонун, хаҥаластары дархан, налыгыр олохторго ыҥыртаабыта. Далан
ср. бур. налагар ‘пологий’

битиргээ

битиргээ (Якутский → Якутский)

тыаһы үт. туохт. Быһыттаҕастык төлүтэ биэрэн бүтэҥи «битир-битир» диэн тыаһы таһаар. Издавать отрывистые глухие звуки «битирбитир»
[Уон аттаах киһи] илин халдьаайыга өрө сүүрдэн тахсыыларыгар, ойуур иһиттэн саалар тыастара битиргии түспүтэ. «ХС»
Сайыҥҥы нуһараҥ киэһэлэргэ үрэх уҥуор пааркаҕа оһуокай дьиэрэйэрэ, дэриэбинэ килбэйэр киинигэр, оскуола таһыгар, волейбол битиргиирэ. ССС
Андрей сүрэҕэ битиргии тэппитин билбитэ. Туран, сулбу хааман тиийэн, Люданы кууһан ылбыта уонна иэдэһитттэн уураабыта. С. Дадаскинов