сыһ. Итиитик, омуннаахтык, уохтаахтык. ☉ Горячо, пылко
[Уйгурова:] Уолаттар бэйэлэрэ сыстаҥнаан, Уоттаахтык, мүөттээхтик да көрдөллөр, Уурбут-туппут курдугу Уон сыл устата көрдөөн булбатым. Р. Баҕатаайыскай
Оо, таптыыр да этиҥ бу сири, халлааны, Ол онтон уоттаахтык бар-дьону таптыырыҥ. Эллэй
Албан аат, баай-талым олох нуһараҥа Тамараны ханна эрэ чугас күүтэн, уоттаахтык ыҥырар этилэр. А. Фёдоров
Уйбаан Уйбаанабыс уоттаахтык Утары көрдө суостаахтык. С. Васильев
Якутский → Якутский
уоттаахтык
дьиэлээх-уоттаах
даҕ. Олорор сирдээх, хаһаайыстыбалаах, кэргэннээх. ☉ Имеющий дом, хозяйство, семью
Дьиэлээх-уоттаах дьон бардахтара, арай кини тиэтэйэрэ суох. Н. Лугинов
Ол курдук Байбал, оҕолоохпун, ойохтоохпун, дьиэлээхпин-уоттаахпын диэн барара-кэлэрэ уурайан, Баһылай оҕонньордооххо ускуруой үлэлиир буолла. Күндэ
уоттаах
даҕ.
1. Умайар, умайа турар. ☉ Имеющий огонь, с огнём
Ыстапаан борук-сорук ортотугар умуллан эрэр уоттаах оһоҕун чанчыгар олорбохтоон баран, туран сытта. А. Софронов
Уоттаах чоҕу сирилэччи тардан Оһоҕун эбии оттон тигинэттэ. С. Васильев
Уоттаах гаас уһуурар Улуу турбата тардыллан, Оҥоһулла охсубутун Сотору буолаат көрдүбүт. И. Петров
2. Сырдык, сырдатыллыбыт. ☉ Имеющий свет, со светом, освещённый
Биһиги тоҥон тиийэммит, уоттаах хоско аастыбыт. Амма Аччыгыйа
Им барыара быһыытыйда, дэриэбинэ ол-бу өттүлэригэр уоттаах түннүктэр чоҕулустулар. Софр. Данилов
Ыалбыт сибилигин аҕай уоттаах этилэр, ыраахтан көрө испиппит. Н. Габышев
3. көсп. Олус омуннаах, төлөннөөх, өрө күүрүүлээх. ☉ Исполненный пылкости, огня, пламенный
Манна бастаан сатарбыта Омуоһап уоттаах саҥата, Бастаан манна ылламмыта Ойуунускай гимн ырыата. С. Данилов
Саҥа дьыл эйиэхэ уонна киниэхэ саҥа эрэли үөскэтэр, эһиги умуллубат уоттаах тапталгытын күөдьүтэр. Т. Сметанин
[Семёнов:] Эйигин эрэ уоттаах сүрэхпинэн таптыыбын! С. Ефремов
♦ Уоттааҕынан көр — кыыһырбыт, уордайбыт хараххынан чаҕылыс гын. ☉ Смотреть горящими глазами, пронизывающим взглядом
Миитэрэй Луха диэки уоттааҕынан көрөн аһарда. Амма Аччыгыйа
Уот (уоттаах) тыл көр уот II. Саатар туох эмэ сытыы уоттаах тылынан утары хардарбыта буоллар. Болот Боотур
Бу курдук Куоста Сокуонньукап уоттаах тыла, былыр баайдар дьадаҥы киһи көхсүгэр сүүрбэ биэс оруосканы бэрдэрэр оруоскаларынааҕар ордук сытыытык баайдары сирэйгэ сырбатта. Бэс Дьарааһын. Уоттаах уу (утах) — арыгы. ☉ Горячительные напитки
[Луодур] Көҥүл-күүлэй сылдьыахтаах, Уочаракка турбакка Уоттаах утах ылыахтаах. Күннүк Уурастыырап
Үксүгэр эдэр дьоннор уоттаах утахха убанан, тэлиэс-былаас дайбыы, сылтах була сатыы сылдьалларын көрсүөххэ сөп. «Кыым»
Ламуттар хааһахтарыттан түүлээх хостоноро, оттон анарааҥҥылара, чачайа-чачайа, уоттаах ууну ыймахтыыллара. А. Кривошапкин (тылб.)
Уоттаах харах көр харах. [Миша] тоҥсоҕор муруннаах уонна уоттаах харахтаах. Н. Габышев
Эрбантей элэктээбит курдук сытыы уоттаах харахтарынан бардам тойоттор диэки көрүтэлээн кэбистэ. Эрилик Эристиин
Онуоха уоттаах улахан хара харахтара эбии дириҥээн, тугу эрэ толкуйдуур дуу, санааргыыр дуу курдук этилэр. Н. Заболоцкай
Уоттаах харахтаах (харах) утары көрбөтүн, <татаар тыллаах таба эппэтин> көр харах. Татаар тыллаах таба эппэтин, Уоттаах харахтаах утары көрбөтүн диэн оҥорбуппут. Ньургун Боотур
Уоттаах харах утары көрбөтүн, үс баара күлүктээхтэр кырыы харахтарынан кынчарыйбатыннар! Суорун Омоллоон
◊ Уота суох сэрии — судаарыстыбалар бэйэ-бэйэлэригэр байыаннай уонна политическай утары туруулара, тыҥааһыннаах сыһыаннара. ☉ Состояние военнополитической конфронтации государств, холодная война
Оччолорго уота суох сэрии уонна сэриинэн ииригирии кэмэ буола турдаҕына, бу куорат Мирнэй диэн ааттаммыта. И. Данилов
Сир шара хайдах эрэ тыҥаан, ыйыллан иһэргэ дылы. Уота суох сэрии тымныы тыына биллэр. Н. Босиков
Уоттаах куйаас — уот куйаас диэн курдук (көр уот II). Уоттаах куйаас сыралыттан От-мас хамсыы үүнээччи. Күннүк Уурастыырап
Бүгүн эмиэ сытайбыт курдук хара сарсыардааҥҥыттан уоттаах куйаас таҥнары сатыылаан түстэ. Г. Колесов. Уоттаах сэрии — элбэх өлүүлээхсүтүүлээх сэрии. ☉ Кровавая, с большими потерями война
Аҕа дойдуну көмүскүүр уоттаах сэрии буоларыгар Кыһыл Знамя аннынан кыайыыны ситиспиттэрэ. Н. Якутскай
Мундербектар ыраахтааҕы уоттаах сэриитигэр сылдьаннар маннык уокка, маннык алдьархайга хаста да түбэһэн буспут-хаппыт дьон. Эрилик Эристиин. Уоттаах хомурдуос биол. — хараҥаҕа сырдаан көстөр хомурдуос үөн биир көрүҥэ. ☉ Разновидность жучковых, жук-светляк, светлячок
Уоттаах хомурдуос олус дьикти. МНА ФГ
уоттаах-күөстээх
даҕ. Олус көхтөөх, оргуйан олорор; олус омуннаахтөлөннөөх, өрө күүрүүлээх. ☉ Очень деятельный, активный (напр., о жизни); преисполненный пылкости, воодушевления, пламенный (напр., о речи)
Арыый аҕай уоттаах-күөстээх тыллары мин туттар эбит буоллахпына, ол имэҥэр мин киниттэн үөрэммитим. Суорун Омоллоон
◊ Уота-күөһэ суох — улахан баҕата суох, суолтатыгар, аатыгар эрэ. ☉ Не имея особого желания, без энтузиазма, огонька (делать что-л.)
Үлэтигэр уламулам уота-күөһэ суох саллаҥныыр буолан эрэр. Е. Неймохов
Дроздев чопчу техническэй боппуруостары баһаарсыыга тоҕо эрэ уота-күөһэ суох кыттара, олору үксүн кылаабынай инженеригэр соҥнуура. В. Яковлев
Якутский → Русский
дьаһалталаах, сирдээх-уоттаах бүөм тэриллии
закрытое административно-территориальное образование
Категория: Местное самоуправление
дьиэлээх-уоттаах
имеющий дом, семью, хозяйство; семейный; дьиэтэ-уота суох бессемейный, холостяк.
уоттаах
1) имеющий огонь; с... огнём; оһох уоттаах в печи есть огонь; уоттаах бөппүрүөскэ зажжённая папироса; 2) имеющий свет, с... светом; уоттаах ыал квартира, где горит свет (т. е. хозяева ещё не спят); 3) перен. пламенный, огненный; уоттаах тыл пламенная речь; уоттаах харах пронизывающие огненные глаза # уоттаах саһыл огненно-красная лиса, лиса-огнёвка; уоттаах сулус яркая звезда.
Еще переводы: