совм.-взаимн. от бүөбэйдээ = прям., перен. нянчиться, возиться с кем-л.; сүрэҕэ суоҕу кытта бүөбэйдэһимэ не возись с лентяем.

1) нянчить кого-л.; ухаживать за кем-чем-л.; оҕону ньээҥкэлээ = нянчить ребёнка; ыарыһаҕы ньээҥкэлээ = ухаживать за больным; 2) перен. нянчиться, возиться с кем-л.; түксү, аны кинини ньээҥкэлээмэ! хватит, нечего с ним больше нянчиться!

туохт.
1. Оҕону көр-иһит, бүөбэйдээ. ☉ Нянчиться с ребёнком
Улахан кыыһа Клара биир ыалга быйыл саас устата оҕолорун ньээҥкэлээбитигэр үс арсыын сиидэһи биэрбиттэрэ. Н. Якутскай
Куобах [оҕо аата] ыарыһах ийэттэн төрөөн, мөлтөх, иринньэх, олус ыарыһах этэ. Үүтү да кыайан испэт, аһы да аһаабат кэмнэрдээҕэ. Оччоҕо уолларын илиилэригэр ньээҥкэлииллэрэ. А. Бродников
△ Ньээҥкэнэн үлэлээ, саньытаардаа. ☉ Работать нянькой, санитаркой
Сэниэтэ суохтук налыҥнаабыт бу эмээхсин кэпсэтинньэҥэ суох. Дьон этэллэринэн, балыыһаҕа ньээҥкэлээбитэ ырааппыт. ЧКС АК
2. көсп. Кими эмэ олус бүөбэйдэс, көрө-харайа сатаа. ☉ Нянчиться, возиться с кем-л., чрезмерно опекать кого-л.
Сорох дьон оҕолоро үөрэҕи бүтэрбитин кэннэ, эмсэҕинэн эрэ аһаппаттар. Наһаа ньээҥкэлиир олох сыыһа. М. Доҕордуурап
Кыргыттар кинини ньээҥкэлииллэрэ, дьиэлэригэр ыалдьыттаталлара, бэйэлэрэ киниэхэ кэлэ сылдьаллара. «ХС»

туохт.
1. Кыһанан бүөбэйдээн, көр-иһит, үлбүрүй (хол., кыра оҕону, ыарахан ыарыһаҕы). ☉ Заботливо ухаживать за кем-л., выхаживать кого-л., нянчиться с кем-л. (напр., о маленьком ребенке, о тяжелобольном человеке).
2. Сүөһүнү кыһамньылаахтык иит. ☉ Заботливо выращивать скот, ухаживать за ним. Ууга түспүт борооскуларын көрөн-харайан атаҕар туруорбуттара

туохт. Кими эмэ олус кичэйэн көр-харай, кыһанан-мүһэнэн туран көрө-харайа сатаа. ☉ Нянчиться, ухаживать за кем-чем-л., выхаживать кого-л.
Кини Петр аттыттан арахпатаҕа, түүннээх күнү быһа кинини көрөн, бүөбэйдээн тахсыбыта. А. Сыромятникова
Охоноон «Өрүөстээҕи» бэрт өр, оҕо курдук, бүөбэйдээн, үтүөрпүтэ. Кунана кинини батыһа сылдьар буолбута. Л. Попов
Кинини [Мииккэни] аһары бүөбэйдээн, таҥас үөһэ таҥыннаран, ичигэскэ үөрэтэн, кыра да үргүөрү тулуйбат оҥорбуттара. П. Аввакумов

туохт.
1. Кими эмэ аһара кыһанан-мүһэнэн көр-харай, ньээҥкэлээ. ☉ Проявлять излишнюю заботу о ком-чём-л., ухаживать за кем-л., нянчиться с кем-л. сверх всякой меры
Ууллаҕас арыынан Умунуохтаан тупсарбыта, Эйээр биһик иһигэр Эйэҥнэтэн ииппитэ, Күөх үүс тириитигэр Үлбүрүйэн үөскэппитэ. С. Зверев
Оҕонньору букатын ньирэй оҕо курдук үлбүрүйэр эбиттэр. «ХС»
2. Кими-тугу эмэ (хол., дьиэ кыылын, сүөһүтүн) буомурдар курдук элбэхтик, күнү-күннээн тутан-хабан көр-иһит, имэрий-томоруй. ☉ Чрезмерно возиться с кем-чем-л. (напр., с домашними животными), чересчур нежить, ласкать когочто-л.
Алыс атаҕастаамаҥ, Айыы сүөһүтүн! Үгүстүк үлбүрүйүмэҥ Үтүө доҕоргутун. С. Васильев
Борооскулары наһаа үлбүрүйэннэр, сороҕор дьонноруттан мөҕүллэллэрэ. Дьүөгэ Ааныстыырап
Уонна таайым этэр: «Оҕо үлбүрүйбүт ыта кэхтэр. Онон, ыты оҕоҕо оонньотор куһаҕан». И. Федосеев
3. Кимиэхэ-туохха эмэ сынньатар бокуой биэрбэккэ, өрө миинэн таҕыс, үрдүттэн түһүмэ (хол., аты). ☉ Подолгу не слезать с кого-л. (напр., с коня), не давая передохнуть
Дьон үлэһит оҕустары оҕолор харыстыылларыгар, мээнэ сүүрпэттэригэр, үлбүрүйбэттэригэр сүбэлээтилэр. Болот Боотур
Дуоспуруннанан, кыра уол Уйбаанчык үлбүрүйэрин соччо сөбүлээбэт буолбута. Тыаттан сылайан-элэйэн киирэн, күөс буһарын кэтэһэ таарыйа уот иннигэр сытан сылаанньыйаары гыннаҕына, мотохоно курдук уол кэлэн, үрдүгэр сытынан кэбиһэрэ. СҮК
Аҕыйах ат баарын солбуһуннара сылдьан үрүт-үрдүгэр түһэн үлбүрүйэр туох аанньалаахтык туһалыа баарай? «ХС»
ср. монг. илбэрэх ‘ласкать; льстить, обольщать’, кирг. үлбүрө ‘быть нежным, мягким, пушистым; ослабевать, раскисать’