осохай (якутский национальный танец, сопровождающийся хоровым пением-импровизацией участников); оһуохай түһүлгэтэ круг, образованный участниками осохая.

1) культурный; культурнай сайдыы культурное развитие; культурнай революция культурная революция; культурнай олох культурная жизнь; 2) культурный, образованный, воспитанный.

вновь образованные му-ниципааьные образования

1) грамотный; образованный; учёный; үөрэхтээх киһи грамотный, образованный человек; үөрэҕэ суох неграмотный; үөрэҕэ суох киһи хараҕа суоҕун кэриэтэ посл. неграмотный человек подобен слепому; сүүс үөрэҕэ суохха биир үөрэх-тээҕи бэриллибэт погов. за сто неграмотных не дадут одного грамотного; 2) разг. учёный; тыл үөрэхтээҕэ учёный-лингвист.

прил. 1. культурнай; культурные связи культурнай сибээстэпиилэр; 2. (образованный) культурнай, үрдүк культуралаах; культурная среда үрдүк культуралаах эйгэ; 3. (культурно-просветительный) культурнай, культурнай-сырдатар; 4. с. х. үүннэрии; оҥоруллар; культурные растения үүннэрии үүнээйилэр; культурная почва оҥоруллар почва.

даҕ. Оҥхой, аппа сирдэргэ кутуллан, олорго үөскээбит олус дириҥ (уу). ☉ Образованный собравшейся во впадине, яме водой, очень глубокий (водоём)
Чоҥхой алаас уорҕата Чуҥкунас уунан туолла, Чоҥоро далай буолла. Эллэй
Чороон чоҥоро ууларгар Утахпын ханнаран ылабын. В. Босиков

1. аат., эргэр.
2. Уопсастыбаннай-бэлитиичэскэй эбэтэр административнай эбээһинэстээх салайааччы киһи. ☉ Руководящее лицо с общественно-политическими или административными обязанностями, комиссар
   [Лэкиэс:] Маннааҕы хамыһаары көрсүөм диэн кэлбитим. Куоласпын быспыттар. А. Софронов
   Совнарком дьаһалынан уобалас хамыһаара Соловьёв дуоһунаһыттан туоратылынна. «ХС»
   [Хабырылла Дьөгүөрэп] хоту дойдуга оскуола туттарыытын наадатыгар сылдьар. Дьокуускайтан үөрэх хамыһаарыттан сорудахтаах үһү. А. Кривошапкин (тылб.)
3. кэпс. Үөрэхтээх, мааны таҥастаахсаптаах киһи. ☉ Образованный, грамотный, нарядно одетый человек
   Күтүөт уол саҥа көстүүмү, саҥа соруочуканы кытта, дьэрэкээн ойуулаах хаалтыһы бааммыт. Букатын бэйэтэ биир туспа хамыһаар. А. Бродников
   Ньурба хамыһаардара оту-маһы былаан, олустаахай диэн миини оҥостоллор. С. Федотов
   Хайа да бэйэлээх хамыһаар олоҕуттан итэҕэс олорботохпут. ЧКС АК
   [Лаглаарыйа:] Оҕолорбут бары үөрэхтэнэн хамыһаар буолан хааллахтарына, ким оппутун оттуур, маспытын мастыыр. И. Находкин
4. даҕ. суолт., кэпс. Үөрэхтээх, маанытык таҥныбыт. ☉ Образованный, нарядно одетый
   Хамыһаар дьоҥҥо эрэ Хам-түм харахтыырым Хараҕы үөрдэр кэрэ Хаарыс, солко таҥастары. Урсун
   Хамыһаар хотун, тойон ойоҕо, тугу кэпсии-ипсии олороҕун? В. Гаврильева
   Хаһан хамыһаар дьон буолаҥҥыт ийэлэргитин-аҕаларгытын иитэн абырыыгыт?.. «ХС»

I с. 1. (по гл. образовать) оҥоруу, үөскэтии, тэрийии; образование избирательных округов быыбардыыр уокуруктары тэрийии; 2. (по гл. образоваться) үөскээһин; образование горных пород хайа боруодаларын үөскээһиннэрэ; 3. (то, что образовано) үөскээһин; горные образования хайа үөскээһиннэрэ.

1. даҕ.
2. Анал үөрэҕи бүтэрбит, идэлээх (киһи). ☉ Получивший, имеющий специальное образование, образованный
   Дьэ, бу учуутал, үөрэхтээх киһи, эн олоҕу сардаҥардан көрөрүҥ чахчы, ыраах өттүбүт, атын дойдуларбыт хайдах-туох олороллоруй? А. Сыромятникова
   Үөрэҕи, билиини тарҕатар баҕалаах үөрэхтээх дьоннор учууталлыы кэлбиттэрэ. П. Филиппов
   Үөрэхтээх байаныыс суох буолан хуорга сатыыры-сатаабаты барыларын туһаналлара. АҮ
3. эргэр. Ааҕар-суруйар кыахтаах. ☉ Умеющий читать и писать, грамотный
   Бэйэҥ эмиэ ааҕар-суруйар үөрэхтээх киһи курдук эбиккин. Н. Неустроев
   Дайыыла ликбез эрэ үөрэхтээх киһи, нэһиилэ ыскылааттаан ааҕар, суруйар. Софр. Данилов
4. аат суолт., кэпс. Наука ханнык эмэ салаатыгар идэтийэн үлэлиир киһи, учуонай. ☉ Специалист в какой-л. области науки, учёный. Тыл үөрэхтээҕэ
   □ Чернышевскайы Маркс «нуучча улуу үөрэхтээҕэ» диирэ, кинини сүүнэтик ытыктыыра. Амма Аччыгыйа
   Аны ол Темзаны быһыттаан, уу күүһүнэн элэктэриичэстибэ уотун ыларга Англия үөрэхтээхтэрэ мөккүһэллэр. П. Филиппов

сыһ.
1. Тугу эмэ тула, иилии, эргийэ. ☉ Вокруг чего-л., кругом
Эргиччи боотулу бүтэй, биир эмэ сиринэн бүтэй алдьанна да, тута абырахтыыллар. С. Маисов
Төгүрүк кэбиһиилээх от кээмэйин билэргэ, кинини маҥнай сиринэн эргиччи мээрэйдэнэр. КПЫ
Уоҕурдууну үүнэйи умнаһын эргиччи табыгынатаҕыт. ЕАМ ББКП
2. Тула өттүгүн кэриччи (көр). ☉ Вокруг, кругом, во все стороны (озираться)
Кинээс дьиэ иһин эргиччи, кими эрэ көрдүүрдүү, көрүтэлиир. Н. Якутскай
Геннадий иилээн турар күөх тыаны эргиччи көрдө. А. Фёдоров
Бары барыта баар кэҥэс хоһун эргиччи көрүтэлээтэ. Г. Колесов
3. Өрүү, наар, тохтоло суох. ☉ Постоянно, всегда, безостановочно (напр., работать)
[Тыраахтар] Эргиччи түүннэри ньирилиир, Илин, арҕаа ньирилиир. С. Васильев
Эргиччи мииниллэр ат наһаа сылаамсах буолар. ААИ ОБСЫҮ
Тырынкиннар уоллара суукканы эргиччи үлэлиир дьыссааттаах. И. Никифоров
4. Бары өттүнэн, ситэри, дэгиттэр. ☉ Всесторонне (напр., образованный), со всех сторон (напр., иметь выгоду)
«Куһаҕан» оҕолору иитэр кинилэргэ эргиччи барыстаах. Амма Аччыгыйа
Эргиччи билиилээх, сайдыылаах эрэ киһи историяҕа саҥа цивилизацияны үөскэтиигэ көхтөөхтүк кыттар. Тумарча
Мин көрдөхпүнэ, кини курдук эргиччи кэрэ уол суоҕа. Р. Кулаковскай
◊ Эргиччи күн түөлбэ. — полярнай күн диэн курдук (көр күн). Хоту дойдуга эргиччи күннэр үүннүлэр