несов. 1. см. окружить; 2. перен. тулалаа, тулалаан сырыт; его окружают друзья кинини доҕотторо тулалаан сылдьаллар.

ж. 1. (окружить) төгүрүктээһин; 2. (закрепить, заключить) хатааһын , (остановка ч.-л.) тохтотуу;

сов. что 1. разг. (запереть) хатаа, сап; замкнуть замок күлүүһү хатаа; 2. (сомкнуть) ыпсар, холбоо; замкнуть цепь сыабы холбоо; 3. (окружить со всех сторон) эргий, төгүрүй.

сов. 1. кого-что (подпоясать) курдаа, курдуу баай; 2. кого-что чем, уст. курданнар, куругар иил, кэтэрт; опоясать мечом болотто куругар иил; 3. что, перен. (окружить) курдаа, курдуу ыл, курдуу бар.

I сов. 1. кого-что, уст. (одеть) кэтэрдэн кэбис, таҥыннар; 2. кого-что, перен. (окутать, окружить чем-л.) сап, бүрүй; облечь тайной кистэлэҥҥэ тут, кистэлэҥ оҥор; 3. что, перен. (выразить) эт; облечь свою мысль в понятные слова санааҕын киһи өйдүүр тылларынан эт; 4. кого-что (наделить) биэр, туттар; облечь доверием итэҕэли туттар, итэҕэй.

1) виднеться — о чём-л. круглом; хайа тэллэҕэр куөл төгүрүйэн көстөр у подножия горы виднеется круглое озеро; 2) ходить вокруг чего-л., обходить кругом что-л.; күөлү төгүрүй = ехать вокруг озера; төгүрүйэ хаамп = ходить, обходить кругом; 3) окружать, брать в кольцо; өстөөҕү төгүрүй = окружить врага; 4) делать крюк; кружить; ырааҕынан төгүрүй = сделать большой крюк; курдаттыаҥ да төгүрүйүөҥ погов. прямиком поедешь — кружить будешь.

с. 1. болҕомто; слушать с вниманием болҕомтолоохтук иһит; отвлечь чьё-л. внимание ким эмэ болҕомтотун аралдьыт; обратить внимание на кого-что-л. болҕомтоҕун уур; 2. (расположение; забота) болҕомто, кыһаныы, кэрэхсэбил; окружить кого-л. вниманием ким и эмэ кыһанан көр-иһит; пользоваться вниманием окружающих дьон кэ-рэхсэбилинэн туһан, дьон кэрэхсэбил и гэр сырыт; оказать (или уделить) внимание болҕой, кэрэхсээ.

сов. I. кого-что чем тулалаа, төгүрүччү уур; обложить больного подушками ыалдьааччыны сыттыктарынан тулалаа; обложить клумбу дёрном клумбаны кырыһы-нан төгүрүччү уур; 2. что чем и безл. (покрыть) бүрүй, сап; сирэйдээ, саба уур; нёбо обложило тучами или тучи обложили нёбо халлааны былыттар бүрүйдүлэр; 3. безл. (при болезни) туртай, туртайан хаал; язык обложило тылым туртайан хаалбыт; 4. кого-то, охот, (окружить) төгүрүй, эргий; обложить медведя эһэни эргий; 5. что (осадить) төгүрүй, эргий; обложить крепость уст. кириэппэһи төгүрүй; 6. кого-что, чем түһэр; обложить налогом нолуокта түһэр, нолуоктаа.

сов., охватывать несов. 1. кого-что (обхватить) куус; охватить руками ствол дерева икки илиигинэн мас умнаһын куус; 2. что (опоясать, окружить) эргит, куустар, курдаа; охватить бочку обручами буочуканы уобуруччуларьшан куустар; 3. кого-что (объять — о пламени, тьме и т. п.) саба сүур; пламя охватило здание уот дьиэни саба сүүрдэ; 4. кого чем (о чувствах) хап, ыга ыл, өрө куус; всех охватила радость дьону барытын өрүү өрө кууспута; 5. кого-что (распростри- нитпься) хап; движение сторонников мира охватило все страны эйэ диэки буолааччылар хамсааһыннара бары дойдулары хапта; 6. кого-чтпо (распространить на кого-л.) хап; охватить всех работников социалистическим соревнованием үлэһиттэри барыларын социалистическай куоталаһыынан хап; 7. кого--что (обойти с фланга) эргийэн ыл, төгүрүй.

туохт.
1. Икки эбэтэр биир илиинэн күөйэ тутан кими-тугу эмэ бэйэҕэр ыксары харбаан ыл. ☉ Обнимать, обнять
Тогойкин моонньун кууһа түспүтүн оҕонньор бэйэтэ да билбэккэ хаалла. Амма Аччыгыйа
Сонно тута Маша барахсан үөрүүтүн тулуйумуна, ыраас хараҕа туманнырбытынан доҕорун кууһа түстэ. М. Доҕордуурап
2. көсп. Бары өттүттэн эргий, тулалаа, хап. ☉ Обхватить, обволакивать, окружить что-л. со всех сторон
Оттон сөмөлүөт ааллара Отой өтөр көппөт буолбут; Дохсун буурҕа, туман будул Дьокуускайы тууйа кууспут. Күннүк Уурастыырап
Син ол кэриэтэ сырдык иэйии кууһан, Эн өйдүүр өйгүн, сүрэххин долгутар. А. Абаҕыыныскай
др.-тюрк., тюрк. хуч