отважный, удалой; дьорҕоот уолаттар удалые парни; дьорҕоот сэрииһит отважный воин.

1) смелый, храбрый, отважный; хорсун киһи смелый человек; хорсун-хоо-дуот дьон смелые, храбрые люди; хорсуттар өлүүлэринэн өл = пасть смертью храбрых; 2) уст. бодрый, энергичный; хорсун оҕонньор бодрый старик; хорсун туттуу-хаптыы энергичные движения.

даҕ. Хотоойу, эр санаалаах, сытыы-хотуу. ☉ Мужественный, смелый, отважный
Кыргыһыылаах кырдалтан, кыайан-хотон эргийбит Хорсун-хоодуот бартыһаан Хомуньуус Арамаан обургу. С. Васильев
Кини тиэхиньикэни баһылаан, бухатыыр күүһэ күүстээх, бэйэтэ киһи быһыытынан хорсун-хоодуот. С. Зверев

нареч. смело, храбро, отважно; хоодуоттук охсус = храбро биться, сражаться.

нареч. смело, храбро, отважно; хорсуннук быһыыламмыт он поступил смело.

нареч. отважно, смело; кини дьорҕооттук туттар он держится смело.

даҕ. Сэриигэ, сэриилэһэргэ сыһыаннаах. ☉ Относящийся к ведению боя, войны, боевой.
□ Түөһүгэр бойобуой уордьана кылбаҥныыр. Амма Аччыгыйа
Урут икки сыл бииргэ сэриилэспит бойобуой доҕотторо көрсө түспүттэрэ. ССС
Буурҕалаах сахтартан ордоммун Бойобуой сырыыбын кэпсиэҕим. Күннүк Уурастыырап
△ Охсуһарга бэлэм; хорсун. ☉ Готовый к борьбе; отважный. Бойобуой күүс. Бойобуой санаа
□ Саһыл сыһыы көмүскээччилэрэ хорсун бойобуой санааларын булгуруппатахтара
«Ленин с.». Модунтан чугуйбат, буомнартан чаҕыйбат Бойобуой кытаанах санааҕа иитэриҥ. Күннүк Уурастыырап

даҕ. Күүстээх, хотоойу санаалаах, эрдээх, хоодуот. ☉ Храбрый, отважный, смелый
Хорсун байыас сэриигэ маладьыас (өс хоһ.). [Байыастары] хорсун тыыннарын, эр санааларын кэпсииргэ тыл тиийбэт, хоһуйарга хоһоон сиппэт. Суорун Омоллоон
Үтүө санаалаах, хорсун, булугас өйдөөх Тимур сэрии сылларыгар сэбиэскэй оҕолорго тыыннаах холобур буолбута. Софр. Данилов
Оччоҕо мин бэйэм даҕаны үлэнихамнаһы кыайар хорсун киһи этим. Эрилик Эристиин
ср. др.-тюрк. хурч ‘сильный, крепкий’, алт. кортон ‘удалой, проворный’

туохт., поэт. Ис киирбэх буолан тупсан, таалан, кэрэтийэн көһүн (хол., айылҕа). ☉ Доставлять кому-л. удовольствие, наслаждение своей красой, благолепием, расцвести (напр., о природе)
Аан дойду мин үөрбүт харахпар Кылбаарар, кытыастар, ньургуйар. С. Данилов
Мутукча муҥутаан долгуйуо, Муустарын сууйуоҕа үрэҕим. Сибэкки даҕаны ньургуйуо, Сир кырсын элэппэт тилэҕим. Күннүк Уурастыырап
Таламан кыыс курдук ньургуйан Тырымныы түһээт уостаҕын. Күн анныгар ол эрэн, ньургуһун, Кэрэтик кэлэн ааһаҕын. М. Ефимов
◊ Ньургуйар ньургун — чулууттан чулуу, үтүөттэн үтүө, хорсунтан хорсун. ☉ Лучший из лучших, отважный из отважных
Уол оҕо ньургуйар ньургуна, Уон кырыы кыттыспыт кылаана, Киһиттэн килбиэннээх кэрэтэ Килбэчис гыммыта баар этэ. Р. Баҕатаайыскай

1. даҕ.
2. Үлэҕэ-хамнаска сүрэхтээх, туругас-олоругас, сыыдам. ☉ Трудолюбивый, деятельный, работящий
   Хоһуун киһи хоргуйбат (өс хоһ.). Абаҕата кинитээҕэр өссө ордук хоһуун булчут этэ. С. Никифоров
   [Софрон] ийэтэ быһа-бааччы саҥалаах-иҥэлээх, бокуойа суох үлэлии-хамсыы сылдьар, бэрт хоһуун эмээхсин этэ. Н. Кондаков
3. Хорсун, эрдээх, хотоойу санаалаах. ☉ Смелый, храбрый, отважный. Хоһуун быһыы
   □ Эн хоһуун буоллаххына, Эр бэрдэ буоллаххына, Туллук күн тапталынан Туундараны таптыаҕыҥ. С. Данилов
4. аат суолт. Хорсун, хоодуот киһи. ☉ Смельчак, храбрец, орёл. Дьон хоһууттара, бэртэрэ мустаннар тохтотоору баһыгар оҕуур быраҕаллар, ону быаларын быһа көтөр. Саха фольк.
   ср. тюрк. кошун ‘войско’