II союзеравн. (словно) курдук; откуда--то тянуло затхлой сыростью,точно из погреба хантан эрэ оҥкучах иһиттэн тахсар курдук сииктээх сытыган салгын кэлэрэ.

частица 1. выделительная: обещать-то обещали, а не выполняем эрэннэрэрин эрэн-нэрбиппит да, толорбоппут; 2. неопр. эрэ; кто-то ким эрэ; где-то ханна эрэ; что-то туох эрэ; откуда-то хантан эрэ.

I
аат., фольк. Саха норуотун номоҕор кэпсэнэр ханнык эрэ соҕуруу дойдуттан Саха сиригэр кэлэн олохсуйа сылдьыбыт монгуол тыллаах биис ууһун аата (э. ахс. тут-лар). ☉ По якутским преданиям, название монголоязычного племени или рода, прибывшего откуда-то с юга и поселившегося на территории Якутии
Хоро кыыһа хороонноох (тааб.: хараҥаччы; хараҥаччы уйата). Хоролор, бүрээттэр төрүт дойдулара Байкал кэтэҕэр эбит! Багдарыын Сүлбэ
Үһүйээҥҥэ кэпсэнэр хоролор монгуоллуу тыллаахтара билигин топонимикаттан көстөр. «ХС»
◊ Хоро салаҥ (киһи) — тугу да сатаабат, кыайбат (киһи). ☉ Ничего не умеющий, неспособный (человек)
Мэхээлэ бастыҥ уус, Киргиэлэй хоро салаҥ. Амма Аччыгыйа
Хоро салаҥ киһиттэн хара тыа маһа ытыыр. Баал Хабырыыс
Эдэр сааһыгар, хоро салаҥ буолан, сүгэтин наар туора дьон уктаан биэрэллэрэ. В. Иванов. Хоро сирэ (дойдута) — соҕуруу барар көтөрдөр кыстыыр сирдэрэ, соҕурууҥҥу итии дойдулар. ☉ Южные тёплые края, места зимовки перелётных птиц
Хоҥор көтөрдөр Хонуктаабыт сирдэриттэн Хоролорун дойдутугар хоҥнон Субуллан эрэллэр. Саха фольк. Кынаттаах кыылбыт Кытай сириттэн кэлэн кыттыста, Хотоҕойдоох кыылбыт Хоро сириттэн кэлэн холбосто. Саха нар. ыр. II. Хоро табык — бүтүн тириини хатаран, тиирэн оҥоһуллубут табык көрүҥэ. ☉ Растянутая цельная шкура крупного рогатого скота, использующаяся как один из видов музыкального ударного инструмента, табык
[Табыктар] ааттара манныктар: кыырай табык, көй табык, лөкөй табык, кэрэ табык, хоро табык. «ХС». Хоро тойуга — өйдөммөт, биллибэт атын тыл. ☉ Непонятный, неизвестный язык (букв. песня хоро)
Хоро тойуга доҕоор! (өс хоһ.). Хотон кэннигэр Хоро тойуга айманна Сэттэ уоннаах Симэхсин эмээхсин Сүүрэн иһэн Умса баран түстэ. С. Васильев
монг. хоро ‘племя хори’, эвенк. горо ‘даль, далёкий’
II
аат. Көмүлүөк оһох турбатын балаҕан үрдүттэн быган турар өттө; ураата. ☉ Наружная (выступающая над юртой) часть трубы камелька
Сорох дьиэлэр оһохторун хоротуттан тэтэрэ көҕөрөр буруолар субуллаллар. И. Гоголев
Биир да бүтүн олбуор, бүтүн дьиэ суох, арай оһохтор хоролоро эрэ хороһон тураахтыыллар. А. Данилов
Балаҕан үөһэ, оһох кубарыйбыт хоротугар, сылгы чыычааҕа туохтан эрэ айманан, …… чырыптыы олорор. Тулхадыйбат д.
ср. тув. хоорҕа ‘труба’
III
сыһ. Элбэхтик, хотуулаахтык; дэлэйдик. ☉ Много, в большом количестве; обильно
[Байбал:] Мин хааннаах хара көлөһүммүттэн хоро таттаран туһаммытыҥ балай эмэ буолуо. А. Софронов
[Ревизор] …… холбоһук баайбытын хоро таһар Хороонноох аймахтаргын хорҕото сылдьарын Хомолтолоох суол. Р. Баҕатаайыскай
Улуу дойдуну ньүөлсүтэр Уу бөҕө хоро түстэ. В. Чиряев
Айылҕаны алдьатыы — судаарыстыба баайын хоро таһыы курдук ыар буруйга тэҥнэниэхтээх. «ХС»

исх. п. от ханна ; хантан иһэрин эппэт он не говорит, откуда идёт.

1. частица 1) выражает смягчение категоричности повеления, просьбы -ка; пожалуйста; эт эрэ скажи-ка; туруҥ эрэ вставайте-ка; кэпсээ эрэ расскажи, пожалуйста; үлэбитин бүтэриэх эрэ давай-ка, закончим работу; барыым эрэ пойду-ка я; чэ эрэ ну-ка; чэйиҥ , ыллыаҕыҥ эрэ давайте-ка споём; 2) выражает угрозу или строгое предупреждение попробуй, посмей и т. п.; өссө сымыйалаа эрэ ! ты у меня попробуй, соври ещё!; тугу да гыммакка олор эрэ ! попробуй-ка побездельничай!; тахсан көрөөр эрэ , түөкүн ! только посмей выходить, разбойник!; 3) выражает ограничение, выделение только, лишь, лишь только; ол эрэ куһаҕан ... только то плохо...; кэпсэтии футбол эрэ туһунан разговор был только о футболе; сайынын эрэ баар буолар он бывает лишь только лётом; бу хоско утуйаллар эрэ в этой комнате только спят; бу хоско эрэ утуйаллар спят только в этой комнате; 4) употребляясь с деепр. на =ан, подчёркивает его знач.: батыһан эрэ иһэҕин просто идёшь за ним; үлэлээбэккэ эрэ сылайдым и не работавши я устал; 5) образует от вопр. мест, неопр. мест, и нареч.: ким эрэ кто-то; кимнээх эрэ кое-кто; туох эрэ что-то; ханнык (или хайа ) эрэ какой-то; кимиэхэ эрэ чьё-то; тоҕо эрэ почему-то; төһө эрэ насколько; хайдах эрэ как-то, каким-то образом; хаһан эрэ когда-то; ханна эрэ где-то; хантан эрэ откуда-то; 2..союз 1) временной, указывает, что действие главного предложения совершается сразу после действия придаточного предложения как только; кини кэллэр эрэ , оҕолор тарҕанан хаалаллар как только он приходит, ребята тут же расходятся; 2) разд. или; кэлэр эрэ , кэлбэт эрэ , мин билбэппин придёт или не придёт, я не знаю; үлэлиир эрэ , суох эрэ , биллэрбэт он не сообщает, работает или нет # аатыгар эрэ для виду; аат эрэ харата еле, едва, еле-еле, едва-едва; баара эрэ всего-навсего; бэйи (или бэйэ ) эрэ погоди, постой; киһи эрэ любой, каждый; көр эрэ смотри-ка; көр эрэ маны ! смотри-ка какой!; (сылдьа ) баҕалаа эрэ только посмей (ходить) куда-л.; хорум эрэ ! но-но, смотри у меня!

разг. исчезать, уходить прочь; кэлбит суолгунан түҥкэлий проваливай туда, откуда пришёл.

межд. выражает удивление, изумление ба ; бай ! Ол хантан көһүннэ ? ба ! Откуда он взялся?

нареч. попеременно, по очереди; один за другим; олбу-солбу түс = спускаться откуда-л. по очереди.

вываливать, выволакивать что-л. откуда-л.; балык бөҕөнү орҕор = выловить много рыбы.

I несов. 1. см. сойти; 2. с отриц. (не вставать откуда-л.) араҕыма, арахсыма; # не сходить с языка уоһуттан түһүмэ (мэлдьи этилин, туттулун).