разг. ощущение отсутствия кого-чего-л.

межд. выражает ощущение холода брр; ычча, тоҕо тымныытай! брр, как холодно!

ж. 1. (на воде) долгунуруу, эрэһэ долгун; озеро подёрнулось рябью күөл эрэһэ долгунунан дьиримнээтэ; 2. (ощущение) ирим--дьирим; рябь в глазах хараҕым ирим-дьирим буолар.

аат., филос. Тулалыыр эйгэ сабыдыалын, дьайыытын этхаан билиитэ. ☉ Ощущение внешнего окружения
Араас билимньилэри биир билээһиҥҥэ холбооһун мэйии синтезтиир үлэтин түмүгэ буолар. ДИМ

1. межд. выражает ощущение острой боли, напр. при ожоге и т. п. ой, ай; абытай , тоҕо итиитэй ! ой, как горячо!; абытай , илиибин иннэнэн астым ! ой, я уколол руку иглой!; 2. перен. вызывающий ощущение жжения; жгучий, палящий; киһи тыла уоттааҕар абытай погов. человеческий язык жжёт пуще огня # абытай киһи разг. бедовый парень.

II несов. (вызывать ощущение боли) ыарый; рука болит илиим ыалдьар; #у меня душа болит за кого-что-л. дууһам ыалдьар; у меня сердце болит за кого-что-л. сүрэҕим ыалдьар.

туохт., эргэр. Тотохана, астына аһаан дуоһуй, сылаанньый. ☉ Испытывать удовольствие, приятное ощущение от насыщения едой
Аһаан сиэн сыһааҕыран, Араскааттаах аартык арыйан Соргулаах суолбун тобулан эрэбин. П. Ядрихинскай
Сырҕатаабыт сыһааҕырар. Сүрэҕим сыһааҕырда. ПЭК СЯЯ

болеть, ныть (об ощущении тупой боли); сүрэҕим нүөлүйэр у меня сердце ноет.

несов. 1. что, безл. ыга тут, бобо тут; у него слегка щемило горло кини хабарҕата кыратык бобо тутара; 2. перен. (вызвать ощущение стеснения) ык, бобо тут; 3. (ныть, болеть — о сердце, груди) кымыстаа, хам тут; у меня сердце щемит миэнэ сүрэҕим кымыстыыр.

несов. 1. кого-что (защемлять пальцами) кымыстаа, кымаахтаа; 2. что (вызывать ощущение жжения) сиэ, аһыт; перец щиплет язык биэрэс киһи тылын сиир; 3. что (обрывать) үргээ, тардыалаа; үргээн сиэ; щипать траву оту үргээ; 4. что (выдёргивать перья, пух) үргээ; щипать курицу кууруссаны үргээ.