народный певец-импровизатор.

1. певец; норуот ырыаһыта народный певец; 2. певчий; ырыаһыт чыычаахтар певчие птички.

и. д. л. от ыллаа = тот, кто поёт; певец.

прил. куолаһа суох, куһаҕан куоластаах; безголосый певец куолаһа суох ырыаһыт.

и. д. л. от туой = 1) певец-импровизатор; 2) воспевающий; айылҕаны туойааччы поэт поэт, воспевающий природу, певец природы.

побуд. от сөх =; ырыаһыт истээччилэри кэрэ куолаһынан сөхтөрдө певец поразил слушателей своим красивым голосом.

1) разг. посредственный, заурядный; сөбүгэр ырыаһыт посредственный певец; сөбүгэр үлэһит заурядный работник; сөбүгэр дьоҕурдаах с заурядными способностями; 2) ирон. неважный; сөбүгэр салайааччы неважный руководитель.

1. аат. Тута хоһуйан ыллыыр, туойар киһи, норуот ырыаһыта. ☉ Народный певец-импровизатор
   Туойан намылытыахпын Тойуксут буолбатахпын. И. Гоголев
   Мойуос тойуксута Уҕарыта уруйдаата. С. Зверев
2. даҕ. суолт. Тута хоһуйан ыллыыр, туойар дьоҕурдаах. ☉ Умеющий импровизировать, импровизирующий
   Толуу сэргэ курдуктар Тойуксут оҕонньоттор. П. Дмитриев
   Онуоха кулуба тойон Тойуксут киһитин Чобуо Доргуунчаны, Тойукта тут диэн, Сорудахтаан солоҥодуйда. С. Зверев

даҕ.
1. эргэр. Хаанымсах, хааҥҥа баҕалаах, хааҥҥа курдаттыы тартарар (үксүгэр кыргыс сэбин туһунан). ☉ Кровожадный (эпитет, характеризующий боевое холодное оружие); имеющий страсть к убийству, к резне
Оннооҕор буолуох бухатыырдарга илбистээх илиилэммит киһибин. Саха фольк. Хайа, тэбиик мохсоҕоллорум, Илбистээх биилээхтэргит санаалара көнньүөрэн, Оботтоох уһуктаахтаргыт утахтара ханан кэллэ дуо? И. Гоголев
Бөрө бөтүҥнэр маннык айылаах илбистээх сэрии сэбэ кинилэр эттэригэр-хааннарыгар ананан оҥоһуллан эрэрин билбэттэр. «Чолбон»
2. Киһини абылыыр күүстээх; дириҥ иэйиилээх, долгутуулаах, ылыннарыылаах, курдаттыы тардар (тыл, ырыа туһунан). ☉ Обладающий особой силой внушения, способностью зачаровывать (напр., шаман, певец-сказитель); проникновенный (о речи, песне)
Аартык иччитин ыллаабыт киһи ырыатын кыайбата. Бу ырыа чиҥ хатан, дириҥ, илбистээх, улуутуҥу соҕус буолуох тустаах этэ. П. Ойуунускай
Саха тыла - наһаа баай, күүстээх, били этэргэ дылы, кырдьык да имэҥнээх, илбистээх тыл. Күннүк Уурастыырап
Саҥа үөскүүр хоһоонноруҥ дьүһүнэ күлүмнээн көстө сүтэр, илбистээх дьүөрэ тылларын төлөнө умулла-умулла күөдьүйэр, ыанньыйыаххар диэри... Суорун Омоллоон
Ол эрээри оҕонньор ити бүрэ тас көрүҥэр холооно суох киһини итэҕэтэр сүлүһүннээх тыллаах, илбистээх биллэр ойуун этэ. С. Курилов (тылб.)

1. аат.
2. Ырыа толорооччу, ыллыыр идэлээх киһи. ☉ Человек, умеющий петь или занимающийся пением профессионально, певец
   Саха оҕуһун мииннэ да ырыаһыт (өс хоһ.). Уол үҥкүүһүтэ, ырыаһыта, көрө-нара туох да олус буолбут. Саха фольк. Сатыыр да буол, Сатаабат да буол — Киһи эрэ барыта саас Ырыаһыт буолар, атаас. Т. Сметанин
   Ырыаһыт ыксыыр күнүгэр Өрөөбүт уоһун өһүлэр. Баал Хабырыыс
3. Ырыа айар идэлээх киһи, ырыа айааччы. ☉ Сочинитель, автор песен
   С.А. Зверев — үлэһит дьон ортотуттан үөскээн тахсыбыт ырыаһыт. Софр. Данилов
   Саха норуотун умнуллубат хомуньуус уола, бастыҥ талааннаах ырыаһыта, саха суруйааччыларын тапталлаах убайдара уонна иитээччилэрэ Платон Алексеевич Ойуунускай үтүөкэннээх киһи этэ. Амма Аччыгыйа
   Бар дьон аныгы ырыаһыттан олох дьиҥ сиэриттэн ылыллыбыт уусуран тыллаах хоһоону күүтэр. Эрилик Эристиин
4. даҕ. суолт.
5. Олус үчүгэйдик ыллыыр, кэрэ куоластаах, ыллыыр-туойар. ☉ Обладающий красивым голосом, умеющий петь, голосистый, поющий
   Ырыаһыта да суох бүгүн Ырыаһыт буолуоҕун курдук. Баал Хабырыыс
   Кэҕитэн ырыаһыт да оҕо. М. Доҕордуурап
6. Ырыаны айар. ☉ Воспевающий, сочиняющий песни
   Бу киэһэни, бу туманы Хаһан эрэ мин ахтыам. Ахтыбычча манньыйан Ырыаһыт дууһаланыам. С. Данилов
   Ыл, тут ырыаһыт доҕоруҥ Бастакы бөдөҥ айыытын! Дьуон Дьаҥылы
   ◊ Норуот ырыаһыта — бар дьонун, норуотун билиниитин ылбыт, кутун туппут уус-уран тылынан хоһуйан ыллыыр киһи. ☉ Всенародно признанный певец-импровизатор
   Норуот ырыаһыта К. Оросин айылҕа көстүүлэрин көннөрү уустаан-ураннаан ойуулааһынынан муҥурдаммат. Эрчимэн
   Норуот ырыаһыттарын үйэтитии, кинилэр кэхтибэт кэрэ историяларын үөрэтии, кырдьык кэрэхсэбиллээх даҕаны, кэскиллээх даҕаны. «Кыым»
   Савва уонна Николай Алексеевтар курдук норуот ырыаһыттардааҕынан Баатаҕай нэһилиэгэ оройуоҥҥа киэҥник биллэрэ. АҮ. Ырыаһыт бэйиэт — ырыа буолан ылланар элбэх хоһооннордоох бэйиэт. ☉ Автор текстов многих песен, поэт-песенник
   Норуокка элбэхтик ылланар ырыа тылын суруйбут киһини ырыаһыт бэйиэт диэн тапталлаахтык ааттааччылар. СДТА
   Алексей Бродников — ырыаһыт бэйиэт. «ХС». Ырыаһыт чыычаахтар — саҥалара кэрэ дорҕоон буолан ырыа, муусука курдук иһиллэр көтөрдөр. ☉ Певчие птицы
   Ырыаһыт чыычаахтыы Мин дайан, Баҕардым — Ыллыахпын-туойуохпун. А. Абаҕыыныскай
   Ырыаһыт чыычаах ыллаабакка сатаммат, ыллаатаҕына эрэ дуоһуйар. И. Данилов
   Биһиги дойдубутугар ылыныллыбыт айылҕа харыстабылын туһунан сокуон ырыаһыт чыычаахтары өлөрөрү уонна уйаларын алдьатары бобор. «Кыым»