пена; үүт күүгэнэ молочная пена.

пенистый; с... пеной.

с. 1. мыыла; 2. (пена на лошади) күүгэннээх көлөһүн; лошадь в мыле ат күүгэннээх көлөһүннэммит.

прил. 1. пиибэ; пивная пена пиибэ күүгэнэ; 2. в знач. сущ. пивная ж. пиибэ иһэр дьиэ.

1) пена, пенка; үүт үрүмэтэ пёнка на молоке; 2) плёнка, корка (напр. ледяная).

покрываться пеной, пениться.

сыһ. Күүгэн курдук, күүгэн буола. ☉ Словно пена, как пена
Ньирэй ымсыырбыт хараҕар Ийэтин минньигэс үүтэ Ойуулаах ыаҕайа айаҕар Көнньүнэн күүгэннии сүүрдэ. С. Данилов
Кини үтүө санаанан өрүкүнэйиитэ, икки-үс эрэ ый устатыгар тиийээт, күүгэннии уоһунна дуо? Айталын

ж. төбүрэх, күүгэн (пена); кэһиэх (осадок); снять накипь с бульона минтэн күү-гэнин халбый; очистить котёл от накипи хочуол кэһиэҕин ыраастаа.

прил. мыыла; мыылалаах (содержащий мыло); мыльная пена мыыла күүгэнэ; мыльная вода мыылалаах уу; # мыльный пузырь күүгэн, мыыла хабаҕа (солуута су ох, эрэлэ су ох дьыала).

аат. Убаҕас үрдүгэр тахсар салгын эбэтэр ханнык эмэ газ хабахтара. ☉ Пена
Оргуйа турар миин күүгэнэ.  Үрүҥ күүгэн күппээрис-тунаарыс буолла, ирим-дьирим өрө оргуйда. П. Ойуунускай. Мотуордаах оҥочо Күндэлини икки аҥыы тэлэ сүүрэн иһэр, оҥочо тумсугар үрүҥ күүгэн өрүкүйэр. Л. Попов
Сүөдэйбит улахан оһоххо икки обургу соҕус солуурга эт буһан үрүҥ күүгэнинэн ыһыахтанар. Н. Якутскай
Үөһэттэн көрдөххө, уу күүгэнэ ахса биллибэт үрүҥ холууп үөрүгэр маарынныыр. «ХС»
♦ Күүгэн айах кэпс. — омуннаан, күүрдэн кэпсиир киһи. ☉ соотв. с пеной у рта. Тыҥатын күүгэнэ баранна — наһаа түргэнник сүүрэн, олус аҕылаата; олус саҥаран сылайда. ☉ Выдыхаться, уставать (напр., от бега, от длинной речи; букв. пена его легких кончилась)
Тыҥам күүгэнэ бараныар диэри кэпсээтим.  Хабытчаарап сыыры дабайа бырдааттанарыгар, тыҥатын күүгэнэ баранар. Е. Неймохов
Барахсан тыҥатын күүгэнэ баранан ситтэрдэҕэ. В. Иванов
Степа ийэ-хара көлөһүнэ тоҕо түһэн таҥаһа этигэр хам сыстан хаалыар, тыҥатын күүгэнэ баранан, мэктиэтигэр, айаҕын иһэ симэһин амтаннаныар диэри сүүрэр. «ХС»
ср. бур. хөөһэн ‘пена’