м. уменьш. от пень.

пень; чөҥөчөктөрү түөр = корчевать пни.

обугленный; кэриэ чөҥөчөк обугленный пень.

коряга, большой выкорчеванный пень; бурелом.

прил. кээбиллэммит, эмэҕирбит; трухлявый пень эмэҕирбит төҥүргэс.

корень (крупных деревьев); төҥүргэһи силиргэхтэри туөр = выкорчевать пень.

пень; төҥүргэстэрэ эрэ чороһон хаалбыттар только одни пни торчат # бөппүрүөскэ төҥүргэһэ окурок.

1) надевать (на себя), носить что-л.; вешать, нацеплять (на себя); саҥа сонно кэт = надеть новую шубу; ытарҕата кэт = носить серьги; нацепить серьги; 2) перен. разг. наезжать, наталкиваться, налетать; сыарҕа чөҥөчөгү кэттэ сани наехали на пень.

1) действовать (рычагом); поднимать (при помощи рычага); чөҥөчөгү луомунан олуйан түөр= выкорчёвывать пень при помощи лома; тосту олуй= сломать что-л. (используя как рычаг); 2) запирать (напр. дверь на деревянную задвижку, засов); 3) перен. ставить кого-л. в затруднительное положение; олуйан ыйыт = задавать каверзные вопросы (с намерением поставить в затруднительное положение).

аат. Эрбэммит мас силиһин кытары хаалбыт алын чааһа, төҥүргэс. ☉ Пень
Урут манна ойуур эбит быһыылаах, онон-манан чөҥөчөктөр хороһон көстөллөр. Н. Якутскай
Саҥардыы түөрүллүбүт чөҥөчөктөр, кыстаммыт мастар адаарыһан, сахсаһан сыталлар. А. Фёдоров
Хорутуллар сири солууллар уонна чөҥөчөктөрүн түөрэллэр. СОТ
♦ Чөҥөчөккө үҥпүт — толоон оҕото диэн курдук (көр толоон). Түүн төрүөбүт, түннүгүнэн тахсыбыт, чүөмпэҕэ сүрэхтэммит, чөҥөчөккө үҥпүт (өс хоһ.). Чөҥөчөктөрүн хаардаабыт көр хаардаа. Бу оҕонньор чөҥөчөктөрүн хаардаабыт бадахтаах
◊ Чөҥөчөк тэллэйэ — чөҥөчөккө, мас төрдүгэр үүнэр синньигэс умнастаах тэллэй. ☉ Опёнок (гриб)
Маринуйдааһыҥҥа үүнэн ситэ илик, кытаанах эттээх үрүҥ тэллэй, хатыҥ, тэтиҥ, бэс тэллэйдэрэ, чөҥөчөк тэллэйэ, саһылчай бараллар. УГС ССКОТ
Сидьиҥ тэллэй (бледная поганка), мухомор, үөстээх тэллэй (желчный гриб), сымыйа саһылчай, сымыйа чөҥөчөк тэллэйэ дьааттаахтар. КВА Б
ср. чулым. тогэч ‘пень’, бур. түгэсэг, монг. төгцөг ‘обуглившийся пень’