плен; билиэнтэн күрээһин побег из плена.

ж. (рабство, плен) көҥүлтэн быстыы, хаайыы, тутуур.

1) повиноваться, подчиняться; покоряться; биһиэхэ бас бэрин повинуйся нам; бас бэринэр орган подчинённый орган; 2) сдаваться в плен; билиэнпнгэ бэрин = сдаться в плен.

сов. 1. (оказаться) түбэс; попасться в плен билиэҥҥэ түбэс; 2. разг. (повстречаться, подвернуться) түбэс, дэҥҥэ көһүн.

сов. 1. кого уст. (взять в плен) билиэн ыл; 2. кого-что, перен. (очаровать) умсугут; пленить своим красноречием тылыҥ ууһунан умсугут.

сов. 1. бэрин; крепость сдалась кириэппэс бэриннэ; сдаться в плен билиэн бэрин; 2. (уступить в чём-л.) сөбүлэн; сдаться на просьбы көрдөһүүгэ сөбүлэн; 3. (в игре) бэрин; сдаться на 25 ходу 25-с хаамыыга бэрин.

аат. Өстөөх илиитигэр түбэһии. ☉ Плен
Бандьыыттар сорохторо куоттулар, сорохторо билиэн тутулуннулар. Эрилик Эристиин
Ити дэриэбинэттэн элбэх өстөөх билиэн ылыллыбыта. «ХС»
◊ Билиэн ыл — киһини тугунан эмэ санаатын сүүй ылыы, абылаа. ☉ Очаровать, пленить, увлечь
Коля ханнык баҕарар боростуой ырыаны ыллаатаҕына, киһини бүтүннүү билиэн ылан, истэр киһи бэйэтин кыайан туттуммакка, айаҕын атан, хараҕын көрөн олорор буолааччы. Р. Кулаковскай
Оо, мичээрдэр, ардыгар Миигин билиэн ылаҕыт. «ХС»

сов. кого-что толуй, толуйан ыл, атыылаһан ыл; выкупить из плена билиэнтэн толуйан ыл.

сов. 1. кого-что (взять) ыл; илдьэ бар; 2. кого-что, разг. (захватить) ыл, былдьаан ыл; тутан ыл, хаай (арестовать); забрать в плен билиэн ыл; 3. что (сузить, ушить) ылан биэр, кыарат; забрать шов сиигин ылан биэр; 4. что (заправить) иһигэр ук, иһинэн түһэр; забрать рубашку в брюки ырбаахыгын ыстааныҥ иһинэн түһэр; # его забрало за живое таарыйтарда, орулҕата хамсаата; забрать себе в голову что-л. мэлдьи өйдүү сырыт (ылыммыт санааҕын өһөстүк тутус); забрать в руки кого-л. илиигэр ыл, баһылаа, бас бэриннэр.

несов. кого-что, в разн. знач. ыл; брать руками илиигинэн ыл; брать с собой на охоту бэйэҕин кытта булка ыл; брать на работу үлэҕэ ыл; брать билеты в театр театрга билиэттэ ыл; брать хлеб в булочной ма- ҕаһыынтан килиэптэ ыл; брать налоги на-луокта ыл; дорого (дёшево) брать ыараханнык (чэпчэкитик) ыл; брать цитаты откуда-л. хантан эмэ цитатата ыл; откуда вы это берёте? эн итини хантан ылаҕын?; брать в плен билиэн ыл; работа берёт много времени үлэ элбэх бириэмэни ылар; брать уроки уруокта ыл, үөрэн; # брать начало саҕалан; брать пример холобурда ыл, үтүгүн; в рот не брать айаххар угума; его и страх не берёт кини этин да тартарбат; меня берёт сомнение мин саарбаҕалыыбын, мин саарыыбын; брать чью-л. сторону ким эмэ диэки буол; он берёт хитростью кини өйүнэн сүүйэр; берй вправо уҥа диэки бар.