действительный, истинный, подлинный; бу чахчылаах суол это подлинный факт.

достоверность, подлинность || достоверно, подлинно; бу дьиҥэ биллибэт достоверно ли это, неизвестно; дьиҥин эт говори правду; дьиҥ үчүгэй действительно хороший # ис дьиҥэ филос. сущность.

1. аат. Адьас кырдьык баар суол. ☉ Достоверность, истинность, подлинность
   «Максим буур тайаҕы олорчу сүгэр» диэн дьон кэпсээнин өйдүү түһэммин саҥарбатым уонна ол дьиҥин-чахчытын билээрибин ону ыйыттым. Р. Кулаковскай
2. даҕ. суолт. Адьас кырдьык. ☉ Подлинный, настоящий
   Өскө бу норуокка үөрэхтэ, сайдыыта биэр, мин эрэнэбин: дьиҥ-чахчы үчүгэй дьоннор үүнүөхтэрэ. И. Федосеев
   Бииргэ олорор табаарыстара Козловскай уонна Буланов кини дьиҥ-чахчы революционер киэптээҕиттэн, …… ону ааһан ураты өйдөөҕүттэн улаханнык астыналлара. П. Филиппов
3. сыһ. суолт. Адьас, олус, илэ, кырдьык. ☉ Действительно, достоверно, истинно, подлинно
   Дьиҥ-чахчы атыттартан уратытык көрөр, уратытык истэр, онтун кимтэн да уратытык кэпсиир эрэ киһи суруйааччы аатырар. Софр. Данилов
   Силтэһэн [киһи хос аата] дьиҥ-чахчы хомойон, саҥа аллайбыта. Күннүк Уурастыырап
   [Манчаары ийэтэ:] Ол эрээри, дьиҥ-чахчы быстаран өлөр-хаалар күммэр, кырдьаҕас аҕа кынным Баһылай Слободчиков оҕонньор көрөн олорон ама өлөрөр үһүө, баран тылланнахпына, көмөлөһөө ини. МНН

1. даҕ. Чахчы, адьас (саамай сөптөөх). ☉ Настоящий, подлинный, достоверный
   Дьэ, билигин мин кылаас салайааччытын быһыытынан, эһигиттэн биир суолу ыйытыах тустаахпын. Онуоха эһиги дьиҥ кырдьыгынан эппиэттиэххит диэн эрэнэбин. Софр. Данилов
   Биһиги билэбит, Эйэ дьиҥ суолтатын, сыанатын, Долгуйа этэбит Кининэн дууһабыт баҕатын. Күннүк Уурастыырап
2. аат суолт. Туох эмэ ис кырдьыга. ☉ Правда, истина
   Олох дьиҥэр баҕардахпына - Дойдубар талаһабын, Өлүү туһунан санаатахпына - Дойдубар талаһабын. С. Данилов
   Суох, уоннааҕы ыаллара дьиҥин билбэттэрэ буолуо [ол киһи төһө-хачча сүөһүлээҕин]. Күндэ
3. сыһ. суолт. Чахчы, кырдьык. ☉ Действительно, подлинно, истинно
   Былыргы сэһэннэринэн (үһүйээннэринэн) олоххо дьиҥ баар буолан сылдьыбыт быһыыны-майгыны, эбэтэр дьону кытта ситимнээх сэһэннэри ааттаныллар. Саха фольк. Нэһилиэк аайы чаччыыналары, кинээстэри уларытан, накааһы дьиҥ толоруохтара диэбит дьоҥҥутун талан, үстүү киһинэн кэмитиэт оҥостуох тустааххыт. П. Ойуунускай
   Бу Добун дьиҥ баар, саҥардыыҥы, биһиги нэһилиэкпит киһитэ этэ. Суорун Омоллоон
   ◊ Дьиҥ иһигэр <киирдэххэ> - кырдьыгын эттэххэ. ☉ В сущности, если сказать правду
   Ити бэйэтин төһө да кырдьаҕаһынан ааҕыннар Федор Васильевич дьиҥ иһигэр кырдьа охсубутун оччо итэҕэйбэт этэ. Софр. Данилов
   Дьиҥ иһигэр киирдэххэ Ойуурап дьабарааскы кыһыны быһа быркыта суох утуйар кистэлин билэн баран ону сүөһүгэ туттаары гынар эбит. Г. Угаров. Дьиҥ иһэ - туох эмэ олох баарынан ис чахчыта, чахчы өйдөбүлэ. ☉ Настоящее, подлинное понятие, суть, истинное положение вещей
   Дьиҥ иһэ ол - санаа самнан куотуу, күчүмэҕэйдэртэн дьулайан күрээһин этэ. Софр. Данилов
   Дьиҥ иһин биллэххэ, бу бэйэлэригэр ананан айыллыбыкка дылы сүрдээх дьүөрэ дьон хайы-үйэ икки аҥы, атырдьах маһыныы арахсан тураллар. Н. Лугинов
   др.-тюрк. чын

настоящий, подлинный, действительный; дьиҥнээх көмүс ууһа он действительно золотых дел мастер; дьиҥнээх куоппуйа подлинная копия; дьиҥнээҕинэн аах = считать что-л. действительным, подлинным # наукалар академияларын дьиҥнээх чилиэнэ действительный член академии наук.

прил. 1. (искусственный) дьиҥэ суох, оҥоһуу; 2. (не подлинный, не настоящий) дьикти, одуу, ураты; 3. (притворный, деланный) оҥоро сатаан (туттунар), истиҥэ суох, албын.

прил. I. (естественного происхождения) дьиҥнээх; натуральный шёлк дьиҥнээх солко; 2. (подлинный) дьиҥнээх; портрет в натуральную величину дьиҥнээх кээмэйинэн мэтириэт; 3. эк. натуральнай; натуральное хозяйство натуральнай хапаайыстыба.

прил. 1. (подлинный) дьиҥнээх; оригинальный экземпляр дьиҥнээх экземпляр; 2. (не заимствованный) оригинальнай, тусбэйэ; оригинальное произведение туе бэйэ айымньыта; 3. (своеобразный) оригинальней, ураты быһыылаах; оригинальный проект оригинальнай бырайыак.

даҕ. Чахчы буолбут, дьиҥнээх, кырдьыктаах. ☉ Действительный, истинный, подлинный
Чахчылаах алдьархай диэн бу тиийэн кэлбит эбит. Амма Аччыгыйа
Дабааннаах, түһүүлээх, Чахчылаах ыар айан. Күннүк Уурастыырап
Кини дьиҥнээх олох күннээҕи чахчылаах утарсыыларын билбэт. ПБН БЭДь

сыһыан холб. Саҥарааччы этэр санаатын дьиҥнээх, чахчылаах, дьиҥ кырдьыгынан ыллахха маннык диэн характеристикалыырын көрдөрөр. ☉ Выражает субъективную характеристику высказываемой мысли как подлинно достоверной, являющейся именно таковой в действительности (на самом деле)
Дьиҥинэн буоллаҕына, ол этэрээттэн отучча киһилээх бөлөҕү, засадаҕа саһан, уоруйахтыы үлтүрүтэн баран, ыстааб дьыалатын ылбыт этилэр. Эрилик Эристиин