1) поганка (гриб); 2) перен. разг. кал (детский); помёт (птичий).

ж. см. помёта.

глыба смёрзшегося помёта скота.

кучка конского помёта.

1) кал, испражнения; 2) в сочет. с названиями животных и птиц помёт; ынах сааҕа коровий помёт; сылгы сааҕа конский помёт; көтөр сааҕа птичий помёт; 3) разг. навоз || навозный; саах балбаах мёрзлые плиты из навоза; саах балаҕан юрта, обмазанная глиной и навозом; саах таһааччы разг. возчик навозного удобрения; саах күрдьэр күрдьэх лопата для чистки навоза; саах күрдьээччи скотник, чистильщик скотного двора # сааҕын саба хаппахтыыр или сааҕын харахалыыр презр. скряга; саах ис (или оһоҕос ) а) анат. тонкие кишки; б) перен. бран. толстобрюхий; саах кус утёнок; таҥара сааҕа дождевик (гриб); тиис сааҕа а) остатки пищи (в зубах); б) винный камень (известковые отложения в зубах); хамса сааҕа разг. скопление никотина в курительной трубке.

замораживать глыбы из помёта скота или навоза (чтобы было удобнее вывезти).

ж. бэлиэ, бэлиэтээһин; делать помёты на полях книги кинигэ кытыытыгар бэлиэлэрдэ оҥортоо.

даҕ., оҕо тыла. Куһаҕан, мөкү (оҕо кими, тугу эмэ абааһы көрөн этэр тыла). ☉ Плохой, нехороший (слово, выражающее неприязнь ребенка к кому-л. или неприятие им чего-л.)
Бу дьээдьэ каака. Миин каака, испэппин. — Хаачыал-маачыал Төлө мөхтө. Хаачыал-маачыал Умса көттө. Харах уута тахсан кэллэ, «Хаачыал-маачыал Каака!» — дэттэ. К. Сосин
ср. русск. детск. кака ‘фи, гадость, грязь, помет’

аат. Сири уоҕурдууга туттуллар сүөһү сааҕа, кии. ☉ Навоз, помёт
Даша солооһунуттан өссө элбэх өлгөм үүнүүнү ылар иһин сүүһүнэн туонна кур ноһуому таһан куугуната турар. М. Доҕордуурап
Ноһуом — б ы т а а н д ь айыылаах уоҕурдуу, тоҕо диэтэххэ, ноһуомҥа баар туустары үүнээйи кини сытыйан үрэллибитин эрэ кэннэ иҥэринэр. КВА Б
Биэрэс олордор буор анныгар сибиэһэй ноһуому кутуллубат. ЕАМ ББКП
русск. назём

1. аат.
2. Киһи-сүөһү тахсан киирбит хойуута, куһаҕаннаабыта. ☉ Испражнения человека, животных, кал, помёт. Оҕо сааҕа. Куобах сааҕа. Борооску сааҕа
   □ [Ортуур] сылгы сааҕын ыраах тэбиэлээн төкүнүтэ-төкүнүтэ, дьиэтин диэки бэдьэйэ сиэлэн хаамта. П. Аввакумов
   △ Ынах сүөһү хойуута. ☉ Коровий помёт, навоз. Хотон сааҕын ыраастаа
   □ Саахха биһиллибэккэ үөскээбит чыычаах оҕото [кыыс], биһиги курдук буолуо дуо? М. Доҕордуурап
   Кураанахтаммыт сыарҕаларга саахтарын тиэйэн таһаартаатылар. В. Яковлев
3. Сорох үөн-көйүүр сымыыта. ☉ Яйца некоторых насекомых (напр., гниды, комнатной мухи). Быт сааҕа. Сахсырҕа сааҕа
4. кэпс. Туохха эмэ (хол., саа уоһугар, хамсаҕа) кир олоруута, мустуута. ☉ Налёт, накопившийся на чём-л. (напр., о пороховой гари в стволе ружья, зубном камне). Саа иһин сааҕа. Киһи тииһин сааҕа. Хамса сааҕа
5. даҕ. суолт. Сүөһү сааҕынан оҥоһуллубут. ☉ Сделанный из навоза. Саах балбаах
   □ Саах сыбахтаах хотонноох балаҕаҥҥа Баһыыкка оҕонньор …… олорор. Бэс Дьарааһын
   ♦ Сааҕа сонуур кур. — тугу эмэ тирэх оҥостон, туһанан улаатар, киһи буолар. ☉ Стать на ноги с помощью кого-л., но не испытывать к нему благодарности
   Мин бэлэммэр сааҕа сонуу-сонуу дибдигириир буоллаҕына, хайа сатаан да ыал буолан олоруохпут суох дии. А. Софронов. Сааҕын (саба) хаппахтыыр кэпс. — кэрээнэ суох кэччэгэй. ☉ Невероятно скупой, сквалыга. Сааҕын саба хаппахтыыр баҕайы (өс ном.). Саах курдук итирбит кэпс. — букатын кыаммат буола итирбит. ☉ Вдребезги напиться
   Үрүҥ арыгы аһара элбэх ууруллубут буолан, ыаллара эттэрин тартаран: «Саах курдук итирэллэрэ буолуо», — диэбиттэр. УФГ ӨТАҮТ. <Бэҕэһээҥҥи> саах үөнэ сэнээн. — киһини эдэринэн сэнээн, үөҕэн этии. ☉ Оскорбительное выражение по отношению к молодому человеку: молокосос, сопляк
   Бу хара ыттар, бу бэҕэһээҥҥи саах үөннэрэ, бу муҥнаан-сордоон эрдэхтэрин көрүҥ эрэ! Күндэ
   Эн баҕас тугу билээхтиэххиний? Өлөр алдьархайа диэни оройдооботох саах үөнэ буоллаҕыҥ дии! «ХС». Сааххын булкуйар буола кэпс. — өйгүн букатын сүтэрэ, үрүҥүхараны кыайан араарбат буола (итир, түөһэй). ☉ До полной невменяемости (напиться, впасть в маразм)
   Сааҕын булкуйар буола итирбит. <Миигинэн> тииһиҥ сааҕын суунума көр миигинэн. Төһө да быыпсай буолларгын миигинэн тииһиҥ сааҕын сууйума. Болот Боотур
   Оттон таах тииһиҥ сааҕын сууйан ыйыппат, истээри сүбэлэтэр буоллаххына, сүбэлиэм даҕаны. Суорун Омоллоон
   ◊ Саах күрдьээччи — хотоҥҥо сүөһү сааҕын ыраастааччы, хотон ыраастааччы. ☉ Тот, кто выгребает навоз (из хлева). Саахта күрт кэпс. — хотоҥҥо сүөһү сааҕын ыраастаа, хотону ыраастаа. ☉ Выгребать навоз из хлева, чистить помещение для скота
   Талкы оҕонньор дьиэтигэр суос-соҕотох олорор, кыһыныгар сааҕын бэйэтэ күрдьэр. Күндэ. Саах хомурдуоһа — сүөһү сааҕынан аһылыктанан үөскүүр хомурдуос. ☉ Жук навозный, навозник. Тимир сааҕа — тимир рудатыттан тимири уһааран ыларга хаалар тобох. ☉ Побочный продукт, получающийся при выплавке железа из железной руды, шлак. Хотон сааҕа кэпс. — хотоҥҥо баар сүөһү сааҕа-иигэ; сүөһү сааҕа. ☉ Нечистоты в хлеву; навоз
   Ол Баай Байбал уолугар ойох таҕыстар эрэ, хата, Баай Байбалга хамначчыт буолан, хотон сааҕын хоруйуох этэ. П. Ойуунускай
   ср. др.-тюрк. саҥ ‘птичий помёт’, кирг., перс. заҥ ‘кал’