уст. гадальщик, гадальщица (посредством какого-л. предмета).

1) приделывать чеку; тэлиэгэни хараҕалаа = вкладывать чеку в отверстие оси; 2) делать засов; ааны хараҕалаа закрой дверь на засов; 3) скреплять что-л. посредством чеки; 4) перен. редко пригвождать; пронзать.

предлог с род. п. (посредством) =нан, көмөтүнэн (сороҕор туспа тылбаастаммат); узнать путём опроса ыйытыыта ыытан бил; решить задачу путём сложных вычислений уустук суоттааһынынан задачата таһаар.

м. 1. (состояние, вызываемое внушением) гипноз (гипнозка тартаран утуйуу); впасть в гипноз гипнозтан; 2. (усыпление посредством внушения) гипнозтааһын; лечить гипнозом гипнозтаан эмтээ.

несов., вырубить сов. что 1. (срубить) кэрдэн кэбис; 2. (рубя, вынуть) чүөл-чэрдээн ыл, көйөн ыл; 3. (сделать посредством рубки) суоран оҥор; 4. тобул, дьел; вырубить окно түннүктэ тобул.

сов., вырезать несов. 1. что быһан ыл, оҥон ыл, хаһан ыл; вырезать опухоль искэни быһан ыл; 2. что (посредством резьбы, резания) быһан оҥор, быс; вырезать узор оһуорда быһан оҥор; вырезать имя ааккын быс; 3. кого (истребить) кырган кэбис.

сов. что 1. (вылить) кут, сүөкээ; слить воду в ведро ууну биэдэрэҕэ кут; 2. (смешать) холбуу кутаттаа; слить остатки вина арыгы тобохторун холбуу кутаттаа; 3. (соединить посредством литья, отлить) холбуу кут, кут, кутан оҥор; слить свинец с оловом сибиниэһи хорҕолдьуну кытта холбуу кут; слить колокол куолакалла кут; 4. перен. (соединить в одно целое) холбоо; слить два завода икки заводу холбоо.

аат. Бааһына сирин хаппыт араҥатын катогунан үлтүрүтүү, дэхсилээһин. ☉ Разрушение, дробление корки на почве посредством катка
Быйыл катоктааһын ситэ барбата. — Ыһыы кэнниттэн катоктааһыны хайаан да ыытыҥ. П. Егоров

предлог с предл. п. 1. (возле) таһыгар, аттыгар; разбить сад при доме дьиэ таһыгар садта үүннэр; 2. (при указании на подчинённое отношение к чему-л.) иһинээҕи, иһинэн; общежитие при институте иститут иһинэн уопсай дьиэ; 3. (в присутствии) баарына, ортотугар; сказать при людях дьон ортотугар эт; 4. (при указании времени, обстоятельств) саҕана, =ҕа, =тар; при Петре I Петр I саҕана; при отъезде аттанарга; при свете лампы лаампа уотугар; 5. (при обозначении лица, имеющего что-л.) кытта, =ҕа, =гар; держать деньги при себе харчыгын бэйэҕин кытта илдьэ сырыт; документы при нём докумуоннара бэйэтигэр; 6. (при обозначении чего-л., имеющегося у кого-л.) ^глаах; быть всегда при деньгах куруук харчылаах буол; при его силе кини курдук күүстээх киһи; 7. (посредством, благодаря) =нан; при помощи друзей доҕоттор көмөлөрүнэн; # при последнем издыхании тыына тахсарыгар; при смерти өлөр уһукка, өлөөрү сытан; при этом онуоха.

дьөһ.
1. Хайааһын оҥоһуллар, тарҕанар хас биирдии предметин бэлиэтиир миэстэ сыһыанын көрдөрөр. ☉ Выражает пространственные отношения, употребляется при обозначении каждого предмета, объекта, по которому совершается, распространяется действие (по)
Суоллар аайынан ыҥыыр аттаахтар ууннарбыттар. Амма Аччыгыйа
Элгээн-элгээн аайынан элбээн-үксээн иһиэхпит, Хонуу, толоон аайытын хойдон, мустан барыахпыт. С. Васильев
2. Хайааһыны оҥорорго көмө буолар, туһаныллар предмети бэлиэтииргэ туттуллар. ☉ Употребляется при обозначении предмета, с помощью, через посредство которого совершается действие. Киһи аайынан илдьиттээн ис. Хотуур аайынан охсон көрдө да, биир да сытыы хотууру булбата