предсказатель по приметам, знаток примет.

1) уст. предсказатель судьбы, участи; 2) предсказатель будущего (в природе и хозяйстве); күн-дьыл дьылҕаһыта предсказатель погоды.

уст. 1) предсказатель судьбы; 2) человек, занимающийся святочными гаданиями (см. таҥха ).

м. 1. рел. пророк (итэҕэлгэ таҥара санаатын билээччи); 2. (предсказатель будущего) инники ни өтө көрөөччү, инники ни кэпсээччи.

аат. Буолар быһыыны-майгыны (хол., түүлү) быһаарааччы киһи, билгэһит. ☉ Предсказатель, распознаватель, толкователь чего-л. (напр., сна)
Өйдөөхтөр, аптаахтар, түүлү тойоннооччулар ыраахтааҕы баһыгар туран, кини түүлүн харабыллыахпыт диэбиттэрэ. «Чолбон»
Ол да буоллар, Дороппуун оҕонньор тойоннооччу, быһаарааччы курдук көстөн иһэр. «ХС»

аат. Инникини өтө көрөн таайааччы, ким эмэ төлкөтүн, дьылҕатын эрдэттэн билээччи. ☉ Человек, способный предвидеть, предугадать, предсказать будущее, предсказатель
Кэҕэ. Ырыаҕа-тойукка ылламмыт аҕай көтөр. Илдьити аҕалааччы, төлкөһүт. Багдарыын Сүлбэ
[Ньукуус — Араллаан туһунан:] Иирээки диир. Кырдьык миигин, Баайдар иирээки дииллэр. Оттон бар дьонум Миигин билэр: Мин — төлкөһүппүн! Мин — таҥхаһыппын. «ХС»

аат., кэпс. Инники туох эмэ буолары билгэлээччи, ким эмэ төлкөтүн көрүүлэнээччи киһи. ☉ Человек, который предвидит, предсказывает что-л., вещун, предсказатель судьбы
Былыргы таҥаралаах халлаан таҥхаһыттара, дьыллаах күн дьылҕаһыттара кэпсииллэринэн, ааспыт үйэ маҥнайгы аҥаара улахан кураан эбитэ үһү. И. Гоголев
Оттон үгүстүк сэһэргээн, олох, бэлиитикэ туһунан кэпсээн ааспыт буоллаҕына, бөлүһүөк, таҥхаһыт аатырара. Болот Боотур
Өссө ол оҕонньоруҥ чугас эргин ыалларыгар-дьонноругар билиилээх-көрүүлээх, таҥаралаах халлаан таҥхаһытын курдук сыаналанара ээ. Ф. Софронов

I
туохт. Тугу эмэ (хол., биэдэрэни, буочуканы) убаҕаһынан ыы-быччары толор. ☉ Наполнять до предела, делать полным (напр., бак водой)
Ыанньыксыттар кэлэннэр Ыраас халаат кэтэннэр Биэдэрэнэн ылбыттар Билгэһитэн ыабыттар. С. Тимофеев
Сатала суох киэҥ саҥа ойбону алларан билгэһитэн кэбистилэр. Амма Аччыгыйа
II
аат. Тугу эмэ бүтэйдии таайар, туох эмэ бэлиэнэн, чинчинэн билэр, тугу эмэ сылыктыыр киһи. ☉ Предсказатель чего-л. по приметам, знаток примет
Киһи көһүппэтэх, борогунуос даҕаны табан быһаарбатах, билгэһит даҕаны иилээн-саҕалаан билгэлээбэтэх уратылаах тымныы кыһына быйыл саба сатыылаабыта. В. Яковлев
Тыа киһитэ билгэһит буоллаҕына сатанар. И. Гоголев

аат.
1. эргэр. Киһи инники кэскилин, аналын өтө көрөн таайааччы. ☉ Предсказатель судьбы
«Сахаларга үөрэх наадата суох: үөрэннэхтэринэ, олохторо олус ынырыгын ситэ өйдүөхтэрэ, оччоҕо кинилэргэ өссө ордук ыарахан буолуо», - диэн урукку Саха уобалаһын көтөр буруо дьылҕаһыттарыттан биирдэстэрэ «аһынан абыраан» турардаах. Амма Аччыгыйа
2. Күнү-дьылы билгэлээччи киһи. ☉ Человек, занимающийся прогнозированием погоды
Күн-дьыл дьылҕаһыта.  Киэҥ туундарам «оҕото», Сырдык дьүкээбилим оҕонньоро, Үрдүк чолбонум дьылҕаһыта Итинник кэпсии олороро. Р. Баҕатаайыскай
Өссө ол оҕонньоруҥ чугас эргин ыалларыгар-дьонноругар билиилээх-көрүүлээх, дьылҕалаах халлаан дьылҕаһытын курдук сыаналанара үһү. Ф. Софронов

аат.
1. истор. Саха былыргы итэҕэлинэн аптаах-хомуһуннаах отоһут, эмчит, айдарыылаах киһи (анал таҥас кэтэн, дүҥүрдэнэн кыыран дьону үтүөрдэр, дьылҕаларын түстүүр кыахтаах буолан, дьон олус толлор, сүгүрүйэр киһилэрэ). ☉ Человек со сверхъестественными способностями: костоправ и лекарь, ясновидящий, предсказатель, шаман
Арай били эмээхсинэ итэҕэйбэккэ, икки ойууну хардарыта кыырдаран, көрүү көрдөрбүт. Болот Боотур
Мин ойуун кутурарын үтүктэбин. Н. Тарабукин (тылб.)
Ойууннар саха дьонугар күүс-көмүскэл буолар, олох ыарахаттарыттан быыһыыр, өрүһүйэр, аартык арыйар дьоммут этилэр. А-ИМН ОЫЭБЫ
2. Саха билиҥҥи өйдөбүлүнэн: норуот эмчитэ, көрбүөччү, бөлүһүөк. ☉ У современных якутов: народный целитель, ясновидящий, предсказатель
Саха ойуун диэн тыла син биир «барыны-бары билэр, өйдөөх, муударай, бөлүһүөк» диэн өйдөбүллээҕэ чахчы эбит. В. Кондаков
Билиҥҥи наука кыайан быһаарбат кыахтаах отоһуттарын, ойууннарын бары да билинэр, кинилэргэ эмтэнэр, кинилэр тустарынан суруйар буоллулар. МАП ЧУу
◊ Абааһы ойууна көр абааһы
Ытык ыһыытыгар абааһы ойууна эрэ кыырыахтаах. БСИ ЛНКИСО-1938
Айыы ойууна көр айыы I. Айылҕа тойоҥҥо үҥсүһүннэрээри айыы ойуунун кыырдарбыттар. Саха сэһ. I
Айыы ойууна ытык ыспат, кэрэх туруорбат, сидьиҥ, куһаҕан ыарыы төрдүгэр киирбэт. БСИ ЛНКИСО-1938
Былыр алгыс алҕаан араас айыыларга үҥэн-сүктэн ыһыаҕы аһар айыы ойууна баар эбит. СНЕ ӨОДь
Кулахы ойууна көр кулахы. Ити кулахы ойууна диэни сорох киһи билбэтэ да буолуо. А. Софронов
Истиэнэҕэ кулахы ойууна тыһыргыыр тыаһа кытта иһилиннэ. М. Доҕордуурап
Мас (күөрчэх, ытык) ойуун көр мас. [Силээхтэ Сэмэн:] Манна тугу гына мас ойуун курдук эргичийэ тураҕын? Н. Неустроев
Эһэ күөрчэх ойуун курдук, өрө ытылла олорор үһү. Далан
Хотойо чыҥыргыы түһээт, ытык ойуун курдук, эргийэн кулахачыйда. Д. Апросимов
ср. тюрк. ой ‘прыгать, скакать’