I прям., перен. отзвук, эхо; хаһыы уораана эхо крика; сэрии уораана эхо войны.
II холодный поток, холодная струя воздуха; прохлада; өрүс уораана речная прохлада; кыпын уораана суровое дыхание зимы.

прохлада || прохладный; сөрүүн күн прохладный день; сөрүүн кымыс прохладный кумыс; киэһэнэн сөрүүн буолла к вечеру стало прохладно.

1. даҕ. Тымныы соҕус, салгыннаах. ☉ Прохладный, свежий
   Ол хайалар миигин саататардыы Сөрүүн тыалларын ыыталлар. С. Данилов
   Бүгүн сөрүүн күн буолан ынахтарым үчүгэйдик иэттилэр. А. Бэрияк
   Өлүөнэ эбэ-хотун дэбилгэннээх үөһүттэн сөрүүн салгын илгийэр. «Кыым»
2. аат суолт. Туох эмэ (хол., салгын, уу о. д. а.) орто температурата (олус итиитэ да тымныыта да суох). ☉ Прохлада, свежесть
   Уокка уурдахха суорҕаннанар, сөрүүҥҥэ уурдахха бүрүөлэнэр (тааб.: үүт). Киэһээҥҥи сөрүүн түспүт. Н. Павлов
   Киэһэ маннык сөрүүн түһүөҕэ, Кини мунньаҕы тэрийиэҕэ. С. Васильев
   ср. кирг. сэрүүн ‘умеренной температуры, прохладный, освежающий’, тув. сэриин ‘прохладный’, хак. сөрөн ‘прохлада, прохладный’, алт. сөрүүн ‘прохлада’, калм. серүн ‘прохладный’

сов. 1. что (переменить) уларыт; сменить бельё таҥаскын уларыт; сменить фамилию араспаанньаҕын уларыт; 2. кого (заместить кем-л. другим) солбуй, уларыт; сменить руководство салалтаны уларыт; 3. кого (заступить) солбуй; сменить часового часовойу солбуй; 4. что солбуй; прохлада сменила зной сыралҕан куйааһы сөрүүн солбуйда.

I быть громким, раскатистым, далеко разносящимся (о , звуках).
II 1) веять прохладой; үрэх уорааннанна с речки повеяло прохладой; 2) суроветь; становиться более жестоким (напр. о морозе); кыпын уорааннанна зима посуровела.

ж. 1. сибиэһэйэ, саҥата, сонуна, чэбдигэ, чэгиэнэ', свежесть продуктов аһылык сибиэһэйэ; свежесть лица сирэй чэбдигэ; свежесть мысли санаа сонуна; свежесть листвы сэбирдэҕин сибиэһэйэ, сэбирдэҕин чэгиэнэ; свежесть красок кырааскатын саҥата; свежесть белья таҥас ырааһа; 2. (прохлада) сөрүүн, сөрүүн салгын; из окна повеяло свежестью түннүгүнэн сөрүүн салгын киирдэ; # не первой свежести 1) (лежалый) олус саҥата суох, курсуйбут; 2) шутл. (не очень чистый) олус ырааһа суох.

аат. Маһа-ото суох, тыал көҥүл күүлэйдиир (сири этэргэ). ☉ Открытый, ветреный (о местности)
Тыал сытыытык чыһыырара, хаар оргуйара. Хаххата суох чэлгиэн сир быһыылааҕа. С. Дадаскинов
Бырдахха табалары хайаан да чэлгиэн сиргэ таһаардахха эрэ быыһыыгын. ИИА КК
△ Сибиэһэй, сөрүүн (салгыны этэргэ). ☉ Свежий, прохладный (о воздухе)
Дьиэҕэ өр олорон баран таҕыстахха — таһырдьа хаар кылбайан маҥанын, салгын чэлгиэнин, ырааһын! Н. Габышев
ср. бур. сэлгээҥ ‘прохлада, прохладный’

сов. 1. что (о ветре) аҕал, үөскэт; ветер навеял прохладу тыал сөрүүнү аҕалла; 2. что, перен. үөскэт, түһэр; навеять тоску санаарҕааһыны үөскэт, санаарҕат; 3. что, чего (вея очистить) көтүт, сиксий, ыраастаа; навеять много пшеницы элбэх сэлиэһинэйи көтүт.

несов. I. (о ветре) үр, сиккий, илгий; 2. безл. чем билин, салгый; веет прохладой сөрүүн салгын биллэр; 3. безл. перен (о приближении чего-л.) билин, сиккиэрөн билин; 4. (развеваться) тэлимнээ; веют знамёна знамялар тэлимнииллэр; 5. что, с. х. көгүт, сиксий.

I
аат. Тымныы салгын биллиитэ, туох эмэ тымныынан аҥылыйыыта. ☉ Холодный поток воздуха, прохлада
Уол …… санаатыгар өрүс тымныы уораана этин сааһын аахпытынан киирбитэ. В. Титов
Тоҥ буор уораана муоста анныттан үргүйэр. ВМП УСС
Тымныы уораана, таба таҥас бүтэй ыллар-ылан истэ. «ХС»
II
аат.
1. Туох эмэ ыраахха тиийэ эҥсиллэ иһиллэр тыаһа-ууһа. ☉ Раскатистый шум, разносящийся на далёкое расстояние, отзвук, эхо
Улуу Москва уһуктар уорааныгар Ильич «туруҥ» диирэ иһиллэр. И. Эртюков
Үөттүрэх соноҕос көтүүтүн уорааныгар Дойду мууһа суох муоралыы долгуйда. Таллан Бүрэ
Күргүөм үлэ уораана биир кэм доргуйа, оргуйа олорор. Л. Габышев
Ол уордаах саҥаны улуу толооннор Уорааннарга кубулуталлар. «ХС»
2. Үрэх, өрүс харгылаах сиргэ сүүрүгэ түргэтиир улахан тыастаах-уустаах барылҕана, күрүлгэнэ. ☉ Шумный водопад
Биһиги Куомарыкы уораана диэн халлыгырыы сытар харгыны ханан эрэ туораат, …… хайа тэллэҕэр астарбыппыт. С. Руфов
Мантан чугас Эрбээйи, Улахан уонна Кыракый Хааналар диэн аатырбыт уорааннар хахайдыы хаһыытыыллар, бөрөлүү улуйаллар. И. Данилов
Хоту дойду өрүһэ балысхана, сүүрүгүн уораана сүрдээх буоллаҕа. Т. Нутчина
Сорох ардыгар уу курулуур тыаһа иһиллэрэ: оччоҕо уорааҥҥа чугаһаатахпыт диэн эрдэттэн бэлэмнэнэллэрэ. Х АаКА
3. көсп. Туох эмэ киһиэхэ дьайыыта, киһини тургутан көрүүтэ. ☉ Следы, отзвук (напр., тяжёлых испытаний)
Эрхорсун дьон айан Уораанын таптыыллар. И. Гоголев
[Чочур Мырааҥҥа] Күн-дьыл уораанын күөҥҥүнэн уйан, Үрдүгүҥ курдук үтүмэн үрдүктэн Өҥөйөн тураҕын үөһээ саҕахтан. Р. Баҕатаайыскай
ср. эвенк. оораан ‘порог, каменистое место на реке, быстрина’