разбойник.

грабитель, разбойник.

разбойник, грабитель; ср. талаанньыт .

аат. Былдьаан ылааччы, талаанньыт. ☉ Разбойник, грабитель
[Баһылай:] Кимтэн талаан-былдьаан ылан байбыт үһүбүн, хата ити гынан баран, кырдьык талааччылар, былдьааччылар атахтарыгар үҥэ сылдьыахтара. А. Софронов

аат. Халыырталыыр, былдьаан ылар дьарыктаах киһи, түөкүн, халаанньыт. ☉ Разбойник
Бурдуктарын буоллаҕына ороспуонньукка талаппыттар үһү. Н. Заболоцкай
Онуманы өйдүүр буолуохпуттан ыла ойууннар, абааһылар, ороспуонньуктар тустарынан араас ынырык сэһэннэри истэн үөскээбитим. Р. Кулаковскай
Пираттар — муора ороспуонньуктара — бэйэлэрин сыыдам сырыылаах харааптарынан эргиэн судноларын ситэн ылан былдьаталыыллара, муора кытылынааҕы сэлиэнньэлэргэ сабыта түһүтэлииллэрэ. КФП БАаДИ

аат. Күүс өттүнэн дьон малын-салын, үбүн-аһын халыыр, талыыр киһи. ☉ Разбойник, грабитель
[Витан:] Мин кинини палач уонна халаанньыт буоларга үөрэппэтэҕим. Пьесалар-1960. Быһыыта, манна тимир суол халаанньыттарын элбэҕи көрбүтбилбит адьырҕа эргиэмсиктэр эстибит хампаанньалара иһэр быһыылаах. Н. Островскай (тылб)
Халаанньыт, уоруйах биистэрин Уйата Франция аатырда. Э. Потье (тылб.)

I *белая булка из особо теста
II шайка, банда; ороспуонньуктар саайкалара шайка разбойников.

аат.
1. эргэр., үөхс. Буруйу оҥорон атын сиргэ көскө кэлбит киһи, түөкүн. ☉ Варнак, каторжник, разбойник
Баай баранаагын да иһин тойон, дьадаҥы өйдөөҕүн да иһин акаары (өс хоһ.). Баары бараабыт баранаак баар үһү (тааб.: хаарты). Көр, бу Бытаакы уола хара ыт сиртэн көстүбэккэ сылдьан эрэ тыл утарсар, адьас ыт буолуох ыт, баранаак буолуох баранаак эбээт. МНН
«Ити баранаак сымыйатын көрүҥ эрэ! Ити хантан истибит тылай?» – дии-дии Сургууһут Соппуруон дьон таһыгар аадаҥнаата. Д. Таас
2. күл.-ооннь. Дьээбэ, орой мэник, төбөт (улаханнык кыыһырбакка уонна үөхсүбэккэ эрэ тут-лар). ☉ Проказник, шалун, шалопай
«Ол иһин сэрэйбит сэрэх! Бу баранаак арыыны уоран иһэр ээ», – диэтэ, ол кэннэ үрүмэм тобоҕун сиэн хабыалаабытынан барда. Н. Неустроев
Аны түүн бу турар кырабаат Аҥаардас маһынан кылбайыа, Киниэхэ кулакы баранаак, Ас көрдөөн, мэнээктии хаптайыа. Күннүк Уурастыырап
◊ Хара баранаак – 1) үөхс. киһиттэн намтатан, киһиэхэ тэҥнээбэккэ үөҕэр тыл: түөкүн, ороспуонньук. ☉ Разбойник
Ыл, суруксут, бу хара баранаакка боротокуолла оҥоро тарт. Н. Неустроев
[Суон Дьөгүөр:] Ити остуорас хара баранаак сопхуоска олорон оҕуспун тутан илдьэ барбыта ээт. Күндэ; 2) кыыһырбакка эрэ көннөрү күлэн оонньоон хаадьылааһын. ☉ Шутливое обращение (не бранное): проказник, шалопай, сорванец
[Хара Мотуо Татыйыкка:] Хаарыаны, эн буола түспүт киһи баар ини. Сирэ оонньообуттарын, уолаттар хара баранаактары дьэ ситиһиэм этэ. И. Гоголев
Хаама-сүүрэ сылдьан, Халыачыйан хаххаллан, Хара баранаак Халдьаайы үрдүттэн Халтарыйан түһэн Хампарыйарыгар тиийдэ диэн Хадыҥхалыы саныыргытын Хамтүм харахтыыбын. А. Софронов

аат.
1. Талыырынан дьарыктанар киһи. ☉ Грабитель, разбойник
Куораты ороспуойдар, талаанньыттар …… ордуулара оҥороору гыналлар. Амма Аччыгыйа
Иҥсэ мэнэгэйдээх тойонноох буоланнар, эбэни сымыйанан баайсан үҥэн ылбыт талаанньыттар буоллахтара дии — одунчалар диэн. Күннүк Уурастыырап
Кини күннэтэ куоракка дарбатан кэпсиир талаанньыттарыттан дьиксинэ саныыр, тула өттүн кыраҕытык одуулаһан иһэр. Н. Габышев
[Хаппытыан — Семёновка:] Ньукулаайап хамнаһын тутан ылбыккын ким билбэтий? Киэҥ суол улахан талаанньыта эн бааргын. А. Сыромятникова
2. Сэриинэн саба түһэн атын дойду сирин-уотун күүһүнэн былдьаан ылааччы, халааччы-талааччы. ☉ Тот, кто вооружённым путём нападает на чужую территорию с целью её захвата, грабежа, разорения, грабитель
Фашист сидьиҥ аармыйатыгар талаанньыт …… диэн сааттаах аат хара мэҥ буолан иҥнэ. Амма Аччыгыйа
Кыргыһыы хонуутугар тастан киирбит талаанньыттартан Аҕа дойдутун, алаһа дьиэтин, аал уотун араҥаччылыыр. Софр. Данилов
Хааны утахтаммыт талаанньыт сэриитэ Хайаан да булгуччу кыайтарыа. И. Артамонов

1. частица 1) выражает смягчение категоричности повеления, просьбы -ка; пожалуйста; эт эрэ скажи-ка; туруҥ эрэ вставайте-ка; кэпсээ эрэ расскажи, пожалуйста; үлэбитин бүтэриэх эрэ давай-ка, закончим работу; барыым эрэ пойду-ка я; чэ эрэ ну-ка; чэйиҥ , ыллыаҕыҥ эрэ давайте-ка споём; 2) выражает угрозу или строгое предупреждение попробуй, посмей и т. п.; өссө сымыйалаа эрэ ! ты у меня попробуй, соври ещё!; тугу да гыммакка олор эрэ ! попробуй-ка побездельничай!; тахсан көрөөр эрэ , түөкүн ! только посмей выходить, разбойник!; 3) выражает ограничение, выделение только, лишь, лишь только; ол эрэ куһаҕан ... только то плохо...; кэпсэтии футбол эрэ туһунан разговор был только о футболе; сайынын эрэ баар буолар он бывает лишь только лётом; бу хоско утуйаллар эрэ в этой комнате только спят; бу хоско эрэ утуйаллар спят только в этой комнате; 4) употребляясь с деепр. на =ан, подчёркивает его знач.: батыһан эрэ иһэҕин просто идёшь за ним; үлэлээбэккэ эрэ сылайдым и не работавши я устал; 5) образует от вопр. мест, неопр. мест, и нареч.: ким эрэ кто-то; кимнээх эрэ кое-кто; туох эрэ что-то; ханнык (или хайа ) эрэ какой-то; кимиэхэ эрэ чьё-то; тоҕо эрэ почему-то; төһө эрэ насколько; хайдах эрэ как-то, каким-то образом; хаһан эрэ когда-то; ханна эрэ где-то; хантан эрэ откуда-то; 2..союз 1) временной, указывает, что действие главного предложения совершается сразу после действия придаточного предложения как только; кини кэллэр эрэ , оҕолор тарҕанан хаалаллар как только он приходит, ребята тут же расходятся; 2) разд. или; кэлэр эрэ , кэлбэт эрэ , мин билбэппин придёт или не придёт, я не знаю; үлэлиир эрэ , суох эрэ , биллэрбэт он не сообщает, работает или нет # аатыгар эрэ для виду; аат эрэ харата еле, едва, еле-еле, едва-едва; баара эрэ всего-навсего; бэйи (или бэйэ ) эрэ погоди, постой; киһи эрэ любой, каждый; көр эрэ смотри-ка; көр эрэ маны ! смотри-ка какой!; (сылдьа ) баҕалаа эрэ только посмей (ходить) куда-л.; хорум эрэ ! но-но, смотри у меня!